Links zijn en rijk mag blijkbaar niet

De ‘erecode’ voor salarissen van PvdA-bestuurders maakt veelverdieners tot ‘graaiers’.

Het persoonlijke wordt weer politiek – net als vroeger.

De vorige week gelanceerde erecode voor PvdA-bestuurders schrijft voor: ‘We houden ons altijd aan geldende gedragsregels en salariscodes. Maar minstens zo belangrijk is dat we ons zelf steeds afvragen of deze regels voldoen aan onze moraal van soberheid en dienstbaarheid.’ Regel 2 is dat een PvdA-bestuurder in de (semi-)publieke sector ‘in de regel’ niet meer dan de Balkenendenorm mag verdienen.

Deze regels, geïntroduceerd door PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen, markeren een terugkeer naar de dominante partijcultuur uit de jaren ’70 en ’80. Die cultuur kenmerkte zich door het persoonlijk maken van politieke keuzes en ging hand in hand met vervreemding van de elite.

Het gaat er niet eens zozeer om of men voor of tegen het hanteren van beloningsnormen in de (semi-) publieke sector is. Persoonlijk vrees ik dat de publieke sector geschaad wordt omdat sommige talentvolle mensen elders meer kunnen verdienen. Dat geldt misschien nog wel het meeste voor andere belangrijke functies dan die van politiek gezagsdrager. Bijvoorbeeld: voorzitter RvB van het AMC, hoofdcommissaris of president van De Nederlandsche Bank.

Maar de hierboven geciteerde regels gaan veel verder. Zij expliciteren dat een PvdA-bestuurder die op volstrekt legale manier een salaris heeft afgesproken dat uitstijgt boven de normen, iets verkeerds heeft gedaan. Als je al jaren twee ton verdient, moet je op grond van ‘de moraal’ vaststellen dat je te veel verdient. Je bent een ‘graaier’ geweest. Dat is een belediging voor mensen die vaak zeer belangrijk werk doen en die meestal niets anders hebben gedaan dan wat iedere werknemer in ons land doet: een afspraak maken met een werkgever en daarna jaarlijks afwachten of er een salarisverhoging inzit. Dat er wel eens excessen zijn geweest, wil niet zeggen dat iedereen die meer verdient dan Balkenende daar op immorele wijze aan is gekomen.

De partij maakt hier het persoonlijke politiek. En waarom zou het ophouden bij het inkomen? Wie deze stap zet, kan straks gemakkelijk bepleiten dat PvdA-bestuurders alleen nog maar in een huis met een A-energielabel mogen wonen en alleen nog maar hun kinderen op een (deels) zwarte school mogen laten gaan. Waar is de vrijheid gebleven, die ook een sociaal democratische traditie is?

Linkse mensen die veel verdienen wordt soms verweten ‘links te lullen en rechts zakken te vullen’. Ik heb dat nooit begrepen: wat is erop tegen veel geld te verdienen en het vervolgens met een tevreden gevoel aan de belasting of een ander goed doel te geven?

Ik heb de afgelopen jaren duizenden euro’s contributie betaald aan de PvdA. Dat was volgens Ploumen vast immoreel geld. Ik heb dan ook besloten het voortaan te geven aan een organisatie die het wel waardeert.

Jaap van Slooten is hoogleraar arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam en advocaat