Kort nieuws Wetenschap

Hoog gehalte aan testosteron maakt niet altijd agressief

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 10 dec. - Het mannelijk geslachtshormoon testosteron maakt mensen niet altijd agressief en egoïstisch. Het kan hen ook socialer maken. Dat is nu experimenteel aangetoond. Zwitserse onderzoekers beschrijven in Nature (8 december online) een experiment met 121 vrouwen. De helft kreeg een placebo, de helft een dosis testosteron. In een spel moest steeds een vrouw een geldbedrag van tien Zwitserse frank delen met een andere vrouw, die het aanbod kon aannemen of weigeren. De testosteronontvangers stelden zich een stuk socialer op dan de placebovrouwen, en bleken niet minder, maar juist meer geld te bieden om een deal te maken. Volgens de onderzoekers deden ze dit omdat ze banger waren voor een afwijzing. Testosteron heeft een slechte reputatie, maar de associatie met agressie is vooral gebaseerd op onderzoek aan ratten.

Testosterononderzoek: Zaterdag in de wetenschapsbijlage

Aminozuren tegen hersenschade

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 10 dec. - Muizen die ernstig hersenletsel oplopen, houden daar minder blijvende schade aan over als zij direct na het letsel een mengsel van drie aminozuren drinken. De aminozuren – leucine, interleucine en valine – zijn voorlopers van twee neurotransmitters: glutamaat en gamma- aminoboterzuur (GABA). Bij hersenletsel raakt de balans tussen deze twee signaalstoffen verstoord, wat functies als leren en geheugen aantast. De aminozuren herstellen deze balans. Muizen die dit mengsel kregen, presteerden cognitief even goed als gezonde soortgenoten. Dat gold niet voor muizen die na hun letsel geen aminozuren kregen. De onderzoekers denken dat hun ontdekking direct bij mensen toepasbaar is (PNAS, 7 december).

Kikker leert al in zijn kikkerdril

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 10 dec. - Kikkereitjes kunnen leren. Als de eitjes aan de geur van salamanders worden blootgesteld, mijden de kikkervisjes later die salamanders. Zelfs onthouden de eitjes op welk uur van de dag de salamanders langskomen. Dat bleek uit een experiment met houtkikkers uit Noord-Amerika. De embryo’s werden bang gemaakt met een mix van geplette kikkervisjes en water waarin salamanders hadden rondgezwommen. Kikkerembryo’s die dat in de avonduren hadden ‘geroken’, zijn als kikkervisje alleen ’s avonds bang voor salamanders. Ze onthielden kennelijk het waargenomen dagritme van de salamanders. Door die angst al als embryo te verwerven, zouden kikkervisjes het moment kunnen aanpassen waarop ze uit het ei komen (Biology Letters, online, 9 december).

Foetale verbinding sluit door stolling

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 10 dec. - Bij het sluiten van de ductus arteriosus, vlak na de geboorte, speelt bloedstolling een belangrijke rol. Dat hebben Duitse onderzoekers voor het eerst aangetoond (Nature Medicine, online, 6 december). De ductus arteriosus, ook bekend als ductus Botalli, is een verbinding tussen de longslagader en aorta die alleen aanwezig is bij ongeboren kinderen, omdat zij nog niet ademen. Direct na de geboorte wordt deze verbinding afgesloten, waardoor er plotseling veel meer bloed naar de longen stroomt. Er was al bekend dat de ductus daarbij samentrekt, maar hoe hij vervolgens dichtblijft, was onbekend. De Duitsers toonden aan dat er bloedplaatjes bij betrokken zijn – net als bij gewone bloedstolling.

Vallende sterren

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 10 dec. - Rond dit weekeinde passeert de aarde de baan van de planetoïde Phaeton. Het stof en gruis – gemiddeld niet groter dan een zandkorrel – dat deze rotsklomp in de ruimte heeft achtergelaten, zorgt dan voor een regen van meteoren. Van stofdeeltjes dus die op tachtig tot honderd kilometer hoogte in de dampkring verbranden en daardoor een lichtend spoor achterlaten. Zondagnacht bereikt die regen een hoogtepunt, en dat moet dit jaar extra goed zichtbaar zijn doordat er geen maanlicht is. De vallende sterren duiken op in het sterrenbeeld tweelingen – Gemini –, vandaar dat over de ‘geminidenzwerm’ gesproken wordt. Ze zijn makkelijk zonder verrekijker te zien.