Geluk is... je geld uitgeven aan fijne dingen

Het leven van psycholoog Sonja Lyubomirsky is erg veranderd sinds haar boek over geluk een wereldwijd succes werd. Nu werkt ze aan een nieuw boek, onder meer over geluk door geld.

Sonja Lyubomirsky. 7 dec 2009. FOTO MAARTEN VAN HAAFF Haaff, Maarten van

Psycholoog Sonja Lyubomirsky publiceerde vorig jaar een populair-wetenschappelijk boek over hoe mensen gelukkiger kunnen worden. Het werd een wereldwijd succes. Nu is ze begonnen aan haar volgende boek, waarin ze onder meer uitlegt hoe je gelukkiger kunt worden met behulp van geld. De werktitel is The Prepared Mind, vertelt ze. Naar Louis Pasteur, die zei: ‘Chance favors the prepared mind’ – het toeval heeft een voorkeur voor de geest die zich erop heeft voorbereid.

Het leven van de Amerikaanse hoogleraar psychologie aan de University of California, Riverside, is sinds het succes van haar boek enorm veranderd, vertelt ze tijdens een kort bezoek aan Amsterdam. The How of Happiness (2008) is in twaalf talen vertaald, waaronder Nederlands (De maakbaarheid van het geluk, uitg. Archipel). Het boek beschrijft twaalf wetenschappelijk onderbouwde strategieën om gelukkiger te worden, zoals leren mensen te vergeven, regelmatig bewust dankbaar zijn voor de prettige dingen in het leven, relaties met mensen koesteren en het nastreven van haalbare doelen.

Lyubomirsky was eerder deze week in Amsterdam op uitnodiging van de lokale televisiezender AT5: die wilde haar als expert in de nieuwe serie Alles kan een mens gelukkig maken (in januari op tv, ook landelijk, via de digitale kanalen). Dat soort verzoeken krijgt ze inmiddels voortdurend. Of ze een lezing wil houden in Brazilië. Of ze samen wil werken met Deepak Chopra. Of ze aan Unilever wil uitleggen hoe geluk eventueel in te zetten is bij de marketing van milk tea, een in Azië populair product op poederbasis dat eruitziet als sterke Britse thee met melk. En dat zijn dan nog voorbeelden van uitnodigingen waar ze op ingaat – de meeste moet ze afwijzen. Tijdgebrek. Honderden e-mails krijgt ze per dag. Veel ervan zijn ook van lezers die haar bedanken voor haar boek. Een wetenschappelijk verantwoord zelfhulpboek was er nog niet, is de strekking van die mails.

En ja, Lyubomirksy is gelukkiger geworden sinds haar succes, geeft ze toe. „Definitely.”

Dat lijkt misschien in strijd met de boodschap van haar boek, dat de omstandigheden waaronder mensen leven niet zo veel uitmaken voor hun geluk, omdat ze daar vaak snel aan wennen. Ruwweg 50 procent van ons geluksgevoel ligt (genetisch) vast, 10 procent wordt bepaald door omstandigheden en 40 procent door alles wat je zelf actief doet om gelukkiger te worden, blijkt uit onderzoek. „Ja, maar”, zegt Lyubomirsky, „het gaat er dus vooral om hoe je omgaat met de belangrijke dingen die je in je leven meemaakt.”

Voor haar nieuwe boek heeft ze al met verschillende mensen gesproken die belangrijke veranderingen in hun leven hebben meegemaakt – en niet alleen ten goede. „Mensen die hun baan kwijtraakten, die besloten dat ze niet meer getrouwd wilden zijn, of zich ineens realiseerden: mijn kind komt nooit op Harvard.” Ze gaat zeker een hoofdstuk maken over hoe je gelukkig kunt zijn met minder geld. Maar dus ook over hoe je gelukkiger kunt worden dankzij geld.

Dat laatste klinkt bijna als vloeken in de kerk: de meeste psychologen zijn het erover eens dat mensen, boven een bepaald minimum, niet gelukkiger meer worden van geld. Maar dat klopt dus niet?

„Daar is inderdaad veel over geschreven”, zegt Lyubomirsky. „Maar dat is een beetje doorgeschoten – geld kan je ook helpen je dromen na te jagen, je doelen te verwezenlijken. Het gaat er maar om hoe je het uitgeeft. Als je plotseling geld krijgt en je geeft het uit aan andere mensen, dan maakt dat gelukkiger dan wanneer je het uitgeeft aan jezelf, blijkt uit onderzoek. En als je er ervaringen voor koopt, reizen, etentjes, dan blijf je langer gelukkig dan wanneer je er bezittingen voor aanschaft. Hoewel sommige spullen je gelukkig kunnen blijven maken – ik heb dat met mijn fiets met versnellingen, sommige mensen hebben het met hun iPhone.”

De kern van haar theorie is, zegt Lyubomirsky: „Variatie en verrassing helpen om gewenning te voorkomen. Want als je aan iets went, gaat het deel uitmaken van de achtergrond en je wilt dat je positieve ervaringen op de voorgrond staan.” Verder moet je je geluk altijd spreiden, zegt Lyubomirsky. Vervelende ervaringen kun je maar beter allemaal tegelijk krijgen, dan heb je ze gehad, maar leuke dingen maak je liefst regelmatig mee. Hetzelfde geldt voor leuke uitgaven: geef je geld niet uit aan één dure reis, maar aan verschillende reisjes.

Ook liefdadigheid zou je zo moeten aanpakken, zegt Lyubomirsky. Als ze hoort dat ik mijn bijdrage aan Amnesty International automatisch laat afschrijven, zegt ze peinzend: „Dat is emotioneel gezien niet verstandig, nee. Ik doe het zelf ook niet goed, maar geld geven moet je eigenlijk doen op een manier die jou duidelijk opvalt – desnoods anoniem, maar jij moet er vreugde aan beleven. Dat klinkt egoïstisch, maar dat is niet zo. Jouw geluk heeft ook voordelen voor anderen.”

Is ze trouwens niet bang dat haar volgende boek niet zo’n groot succes zal worden? „Ja, die kans is groot, dus daar bereid ik me al op voor. Ik ben sowieso weleens bezorgd dat misschien door dit succes mijn standaard van wat normaal is, hoger is komen te liggen en dat ik sneller gefrustreerd raak bij kleine tegenslagen.” Maar ze weet wat ertegen te doen valt.

    • Ellen de Bruin