Geiten in het nadeel

In Voerendaal staat een boerderij waar behalve vakantiegangers ook vijftig verstandelijk gehandicapten helpen bij het zorgen voor duizend geiten en hun geitjes. Mensen en dieren hebben er Q-koorts.

Voor de drachtige dieren betekent die ziekte een miskraam, waarbij grote hoeveelheden bacteriën vrijkomen. Die maken, ook nu, over flinke afstand voorbijgangers en dieren ziek. Voor de menselijke slachtoffers betekent dat stevige griepverschijnselen. Tenzij ze pech hebben, want dan ondervinden ze hart-, long- of leverklachten, of een zware vermoeidheid die jarenlang kan duren. Het is dat een verslaggever het geval-Voerendaal achterhaalde – anders was deze besmettingshaard slechts vagelijk aangeduid op de ‘Q-koortskaart’. Want de boerderijen die besmet zijn, worden niet geïdentificeerd.

Sinds 2007 zijn er uitbraken van Q-koorts. Er zijn ook maatregelen getroffen. Maatregeltjes. In juni 2008, toen er ineens 686 mensen besmet bleken, legde het ministerie van Landbouw de veehouderijen een meldingsplicht op en strengere hygiëne. In oktober dat jaar en in april 2009 werden plaatselijk dieren gevaccineerd. Niettemin steeg het aantal mensen met Q-koorts explosief. In september 2009 werden ruim 2.000 gevallen vastgesteld. Minister Verburg (Landbouw, CDA) organiseerde controle op besmetting en verbood het vervoer van zieke dieren. Ze gebood een inentingsprogramma op de grotere bedrijven – in het voorjaar van 2010. Welke boerderijen de wandelaar of buurtbewoner beter kan mijden blijft onvermeld. De privacy van de veehouders gaat voor alles.

Het is allemaal alsof er even iets moest worden gefikst. Verdergaande actie tegen de verspreiding van Q-koorts zou schade betekenen voor de geitenhouders. Dat is een feit. Maar het zou mensen behoed hebben voor een ziekte die lang zijn sporen kan trekken.

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu adviseerde de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid om in bepaalde regio’s drachtige geiten en schapen rigoureus te ruimen. Het is een zware afweging. Ook duizenden gezonde dieren zullen dan gedood worden en het trauma van de tien miljoen geruimde varkens, in 1997 en ’98, zal opspelen: Nederland herinnert zich nog de foto’s van de grijpers die de hartverscheurende roze lijken op een hoop gooiden.

Zo’n slachtpartij ligt opnieuw in het verschiet. Nu van die leuke geiten. Nee, erger: van de aanstaande moedergeiten en hun ongeboren vruchten.

Een drama, maar er is niet aan te ontkomen. Als er een keuze gemaakt moet worden tussen dierenlevens en het belang van mensen, dan valt die uit in het nadeel van de dieren, hoe onverteerbaar dat ook voelt.

Het is eens zo wrang omdat het ruimen voorkomen had kunnen worden. Als de ministeries in 2007 direct hadden ingezet op fanatiek onderzoek, opsporing en verdelging, had de bacterie zich misschien minder drastisch verspreid. Dan was besmetting onder controle gehouden en was massamoord nu niet aan de orde.