Demotie betekent nog niet dat je faalt

Zolang we werknemers als een probleem zien, lossen we de demotiediscussie niet op, menen Johan van Dam en Hans Dusseldorp.

Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken, CDA) meent dat het mogelijk moet zijn om oudere medewerkers minder te betalen. Hier is een woord voor: demotie. Het debat hierover wordt echter niet handig vormgegeven. Het woord roept namelijk negatieve gevoelens op. Als u als werkgever actief aan demotie doet, pleeg je als het ware ‘workability euthanasie’. Een oudere werknemer zou namelijk te weinig opleveren voor een organisatie in relatie tot de kosten. Als u als werknemer aangeeft genoegen te nemen met een functie die minder betaalt, bent u een verliezer. Beide standpunten kunnen niet het doel zijn van deze noodzakelijke discussie.

Vakbonden willen niet praten over onvrijwillige demotie. Voor je het weet maken werkgevers er structureel gebruik van waardoor ouder worden een lager salaris betekent. Dat is slecht voor de arbeidsmarktpositie. Opvallend is dat beide partijen zich daarover zorgen maken. Het verschil in inzicht zit in de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de workability euthanasie.

Donner geeft aan dat de verantwoordelijkheid bij de werkgever ligt. Er moet meer ruimte komen om medewerkers te betalen naar rato van productiviteit. Die kan soms lager liggen als je ouder wordt. Zo blijft een oudere medewerker aantrekkelijk. Onzin, zeggen vakbonden. De verantwoordelijkheid voor demotie ligt bij de werknemer. Als een medewerker een functie niet meer aankan, moet deze zelf kunnen kiezen voor meer werkplezier tegen een lager salaris. Als een oudere medewerker niet functioneert, is er meestal wat anders aan de hand, bijvoorbeeld slecht personeelsbeleid. Van steeds stijgende lonen is volgens de vakbonden geen sprake. De meeste medewerkers zitten namelijk rond hun veertigste aan de top van de schaal.

Beide partijen hebben vast een punt. Zolang we werknemers zien als een probleem komen we niet uit deze discussie. Het moet gaan over de passendheid van werk met bijbehorende beloning en de faciliteiten die daarvoor nodig zijn. Passend werk kan worden gerealiseerd door bijvoorbeeld scholing. Daarnaast kunnen organisaties medewerkers in de diverse levensfasen faciliteren. En wellicht moeten we er aan wennen dat minder betaald krijgen voor een meer passende functie geen falen is.

Johan van Dam en Hans Dusseldorp zijn adviseurs formatie en beloningsmanagement bij Berenschot.

    • Hans Dusseldorp
    • Johan van Dam