Wijnberg en evolutie

Met veel plezier las ik afgelopen weken de stukjes over evolutie van Rob Wijnberg. Ik ben blij dat hij veel voorkomende misvattingen heeft besproken, zodat er daadwerkelijk een zinnige discussie over evolutie gevoerd kan worden.

In zijn laatste artikel (2 december) staan echter enkele dingen die beslist onjuist zijn. Wijnberg schrijft: ‘Natuurlijke selectie betekent, kort samengevat, dat erfelijke eigenschappen die de overlevingskans van een organisme vergroten steeds vaker voorkomen binnen de populatie waartoe hij behoort.’ Hier slaat hij de plank mis. De overlevingskans van een organisme is niet waarop natuurlijke selectie plaatsvindt. Natuurlijke selectie heeft plaats op het aantal nakomelingen dat het organisme produceert, en daarna hoeveel succesvolle nakomelingen die produceren, enzovoort. Op die manier wordt het aandeel van succesvolle genenpakketten in de populatie groter. Een betere overlevingskans geeft alleen een langere overlevingsduur. Dit kan resulteren in meer nakomelingen, maar dat hoeft niet per se. Bij sommige diersoorten, bijvoorbeeld bidsprinkhanen en bepaalde spinnen, eet het vrouwtje het mannetje na de bevruchting op. Dit is zeer nadelig voor de overlevingskans van het mannetje, maar doordat het vrouwtje extra voeding heeft, vergroot dit wel de kans dat er meer en gezondere nakomelingen van komen. Die kunnen zich dan weer voortplanten.

Dan is er nog een stukje over toeval in de evolutie. Rob Wijnberg stelt dat het geen toeval is dat wij er nu zijn, gezien het proces wat er vooraf aan heeft plaats gevonden. Hiermee mist hij echter een belangrijk verschijnsel in de evolutie: genetic drift. Wanneer genen niet onderhevig zijn aan selectie, is het puur toeval welke eigenschappen uiteindelijk meer voorkomen. Zoals blauwe ogen, bijvoorbeeld. Er zijn denk ik weinig mensen die hun partnerkeus baseren op blauwe ogen of niet. Maar uiteindelijk kan deze eigenschap door toeval gefixeerd raken. Er bestaan in dat geval alleen nog maar genen van het type blauwe ogen en bruine ogen zijn dan verdwenen.

Ruben Vorderman

Student biologie