Uitweg crisis Roemenië ook na verkiezingen ver weg

President Basescu mag nog een keer regeren. Maar hij moet eerst een regering vormen en vrijwel niemand wil hem steunen.

De Roemeense kiezer die had gehoopt op een snelle oplossing voor de politieke impasse die het land sinds oktober in de greep houdt, is alweer een illusie armer. Na de nipte herverkiezing van president Basescu, kondigt zich een nieuwe periode van moeizame regeringsvorming aan. Analisten en commentatoren verwachten geen nieuw kabinet voor het einde van dit jaar. In Roemenië is het de president die een nieuwe premier aanwijst.

Roemenië (22 miljoen inwoners) heeft snel een stabiele regering nodig. De op één na armste economie van de EU, die dit jaar nog eens 8,5 procent zal krimpen, heeft een nieuwe impuls hard nodig. Maar het IMF blokkeert een tranche van 1,5 miljard euro van een noodlening van in totaal 20 miljard. Zonder sluitende begroting en bezuinigingsmaatregelen komt het IMF niet over de brug.

Maar Basescu krijgt het nog lastig om die nieuwe regering snel te vormen. Sinds de val van de meerderheidscoalitie van de aan Basescu gelieerde Democratisch-Liberale Partij (PD-L) en de sociaal-democraten (PSD), probeerde hij al twee keer tevergeefs een minderheidsregering onder leiding van de PD-L te vormen. Basescu’s speelruimte is er na de verkiezingen van gisteren niet ruimer op geworden.

Dat komt, meent analist Cristian Ghinea, directeur van het Roemeens centrum voor Europese Beleidsstudies, omdat zijn tegenkandidaat Geoana er tijdens de campagne in is geslaagd iedereen achter zich te krijgen, „van de Hongaarse minderheid tot extreem-rechts tot groenen en liberalen”. „Dat Geoana toch heeft verloren, toont zowel zijn zwakte als het talent van Basescu om terug te vechten. Maar de president is in het parlement geïsoleerd.”

Waarom de Roemenen toch voor Basescu kozen, is volgens Ghinea makkelijk te verklaren: hij profiteerde van het underdogeffect en van een anti-establishmentgevoel bij de Roemenen. „Basescu wees er herhaaldelijk op dat hij niet alleen vijanden heeft in de politiek, maar ook in de media en de zakenwereld. Hij plaatste zichzelf tegenover het bij de bevolking weinig populaire parlement. De OVSE bevestigde gisteren dat een groot deel van de media Basescu oneerlijk heeft behandeld, dus hij heeft wel een punt. Die harde aanpak heeft contraproductief gewerkt.”

Als voormalig kapitein in de scheepvaart spreekt Basescu de taal van de straat, en dat heeft hem geholpen. Net als de 130.000 Roemenen die vanuit het buitenland meededen aan de verkiezingen. Daarvan koos 75 procent voor Basescu. Anders had Geoana de verkiezing nipt gewonnen. De klacht die de sociaal-democraten tegen de uitslag hebben ingediend, maakt volgens Ghinea geen kans. Ook de OVSE schreef al dat de verkiezingen eerlijk zijn verlopen.

Wat Basescu kan helpen, is het dreigement om snel nieuwe parlementsverkiezingen uit te schrijven. Dat kan binnen één tot drie maanden, als het parlement ook zijn tweede kandidaat-premier afwijst. „Als de PD-L dan wint, kan het wellicht makkelijker een regering te vormen, maar dan hebben we weer onnodig veel tijd verloren”, zegt Ghinea. Anderzijds: de dreiging alleen al kan dissidente parlementariërs ook overtuigen alsnog Basescu te steunen, uit vrees hun baan te verliezen.