'Stuk' van Sarah Kuttner

Doodmoe word je van Karo, de hoofdpersoon van Stuk. Van de grappen waarmee ze haar rotgevoel weglacht. Je wilt het boek er bijna om wegleggen, maar Karo wordt gelukkig ook doodmoe van zichzelf. En dat maakt haar sympathiek.

In Stuk (De Bezige Bij, € 18,90), het literaire debuut van de Duitse Sarah Kuttner (1979), krijgt een jonge vrouw een depressie in de categorie kan-iedereen-overkomen. Ze verliest haar baan bij een evenementenbureau, maakt het uit met haar graffitispuitende vriendje en dan valt ze zomaar in een zwart gat. Angstaanvallen, een spoedopname en logeerpartijen volgen, omdat ze nauwelijks alleen thuis durft te zijn.

Het boek gaat vooral over de frustratie van het depressief zijn, meer dan over depressie zelf. Je voelt geen echte kou, geen apathie. Integendeel: Karo laat je steeds weer lachen om haar gekluns met haar emoties, totdat de buikpijn die je van dat lachen krijgt niet meer over gaat en het ineens toch pijnlijk wordt.

Kuttner is ‘Bestsellerautorin’ in Duitsland, met ruim 300.000 verkochte exemplaren binnen driekwart jaar van Mängelexemplar. Net als haar hoofdpersoon is Kuttner een jonge vrouw met een hip leven in de grote stad (Berlijn). In eigen land was ze al vóór haar debuut bekend als presentatrice bij muziektelevisiezenders MTV en Viva.

De vraag, of nee, het idee dat het autobiografisch is, dringt zich op. Maar dat is niet zo, zei Kuttner in een interview met de Duitse omroep ARD eerder dit jaar. De depressies kent ze van vriendinnen. Stuk is ook geen jammerboek, stelde Kuttner. Het boek gaat over ‘nu’. De tijdgeest druipt dan ook van de pagina’s vol biolimonade, muziek- en filmhits en snelle taal.

Doordrenkt is het verhaal van het idee dat je toch niet ongelukkig zou moeten zijn als je alles hebt: een mooie baan, een relatie, vrienden. Je leven ziet er van buiten puik uit en van binnen voel je niks meer. Zoals de huiskamertelevisiesets op een feestje waar Karo rondloopt. Stuk is het is-dit-alles-gevoel in literatuur gegoten.

Is dat de reden dat het boek zo populair is? Omdat de halve westerse wereld dit gevoel lijkt te kennen, en haar hart kan ophalen bij Karo, de Elckerlijc van de 21e eeuw? Kuttners antwoord tegen de ARD was ontkennend en veelzeggend. Het is vooral, zei ze, „omdat mensen echt denken, oeh, Sarah Kuttner, die heeft toch altijd zo’n grote mond, dat wil ik wel eens zien, of die zo’n soort boek kan schrijven.”

Thalia Verkade

    • Thalia Verkade