Markante 'marktgraaf' en strijdbaar liberaal

Necrologie

De liberale Duitse politicus Otto Lambsdorff, zaterdag overleden, speelde een grote rol bij de koerswisseling van ‘zijn’ FDP in 1982.

FILES - Picture taken on August 7, 2008 shows German politician of the Free Democratic Party (FDP) Otto Graf Lambsdorff attending a photography exhibition "Images of Tibet" of Swiss photographer Michel Comte in Berlin. The FDP honorary chairman Lamdsdorff died at 82 years of age on December 5, 2009, his family announced in Berlin on December 6, 2009. AFP PHOTO DDP/ MICHAEL GOTTSCHALK GERMANY OUT AFP

Hij was een liberaal ten voeten uit. Voor de Duitse politicus Otto Lambsdorff, die zaterdag op 82-jarige leeftijd in Bonn overleed, waren rechtsstaat en vrijemarkteconomie „twee zijden van dezelfde medaille”.

Lambsdorff was een van de kopstukken van de liberale FDP; een man die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van een politiek stabiele en economisch succesvolle Bondsrepubliek.

Graaf Otto Friedrich Wilhelm von der Wenge Lambsdorff, geboren in Aken, stamde uit een geslacht dat ooit banden had met tsaristisch Rusland. Hij was strijdbaar; een man met een duidelijke mening die hij scherp, soms op het sarcastische af, kon uiten.

De ‘marktgraaf’ werd hij genoemd, wegens zijn inzet voor de vrijemarkteconomie. Maar vrijheid in gebondenheid: Lambs-dorff was reëel genoeg om in te zien dat de markt sturing en regels nodig had. Hij was aanhanger van het ‘ordoliberalisme’ en de sociale markteconomie, kernbegrippen van het Rijnlandse overlegmodel waarin het Wirtschaftswunder gedijde.

Lambsdorff heeft naam gemaakt als minister van Economische Zaken (van 1977 tot 1984), eerst in de links-liberale regering van Helmut Schmidt en daarna in de rechts-liberale regering van Helmut Kohl. Hij speelde een hoofdrol in deze coalitiewisseling van de FDP (in 1982), die grote politieke turbulentie veroorzaakte.

Met zijn uitgesproken opvattingen, adellijke afkomst en fraaie ebbenhouten stok die hem het lopen vergemakkelijkte, was Lambsdorff een opvallende verschijning in de Duitse politiek. Die stok was nodig omdat hij als jong officier, vlak voor de Duitse capitulatie, bij een luchtaanval zwaargewond aan een been was geraakt.

Vele jaren later kreeg hij andermaal te maken met de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog: dit keer als voorzitter van een stichting die dwangarbeiders uit de nazitijd schadevergoedingen moest uitkeren. Het was een taak die hij zelf als een van de belangrijkste van zijn leven zag.

Lambsdorff raakte politiek in problemen door de Flick-affaire, een schandaal met partijgiften dat begin jaren ’80 speelde, genoemd naar een Duitse grootindustrieel. In de zomer van 1984 moest hij erdoor aftreden; enkele jaren later volgde een boete van 180.000 mark wegens belastingontduiking. Maar hij bleef Bondsdaglid, vocht zich terug en was tot 1993 aanvoerder van de liberalen.

Bondskanselier Angela Merkel eerde hem gisteren met de opmerking dat Lambsdorff thuishoort „in de rij grote persoonlijkheden van onze sociale markteconomie”.