Iedereen speelt zijn rol perfect

Het was gisteren een jaar geleden dat de Griekse politie een student doodschoot.

Weken van hevige rellen volgden. De onvrede onder jongeren is er nog steeds.

A protester is detained by a policeman during clashes in central Athens December 6, 2009. Greek police fired several rounds of teargas to disperse rioting protesters as thousands marched in Athens on Sunday to mark the police killing of a teenager, which unleashed the country's worst riots in decades last year. REUTERS/Yiorgos Karahalis (GREECE CONFLICT IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Iedereen in Athene speelde gisteren zijn rol perfect. Duizenden agenten staan in reltenue op de straathoeken. Radicale anarchisten van het ‘zwarte blok’ proberen de politie uit te lokken door stenen te gooien en winkelruiten te breken. Vreedzame demonstranten fluiten ze uit en proberen te voorkomen dat de relschoppers zich tussen hen verschuilen. Score aan het begin van de avond: 265 arrestaties. Twee demonstranten en zestien agenten raken gewond.

Exact een jaar geleden was de Griekse hoofdstad wekenlang het toneel van hevige protesten en rellen nadat een politieman een 15-jarige jongen had doodgeschoten. Alexis Grigoropoulos is sindsdien uitgegroeid tot een symbool voor het wantrouwen tussen de autoriteiten en een grote groep jongeren. En het is voor iedere Griek duidelijk dat de herdenking niet ongemerkt voorbij kan gaan. „Dit weekeinde is een afspraak waar iedereen, de staat, de media, de linksen, al maanden naar toe werkt”, zegt Matthew Tsimitakis (35), een linkse blogger die tijdens de rellen vorig jaar fanatiek berichtte en twitterde.

De opkomst van zondag valt voor de meeste betogers tegen. Sommigen wijten het aan de afschrikwekkende politieovermacht, anderen denken dat de nieuwe socialistische regering, die in oktober aantrad, een kans van de Grieken krijgt. Zo’n 14.000 man is verzameld voor de medische faculteit en trekt leuzen schreeuwend door het centrum.

Hoewel het gisteren precies een jaar geleden was dat Alexis Grigoropoulos werd doodgeschoten, waren er vrijdag en zaterdag ook al acties. Een harde kern van studenten bezette vanaf vrijdagavond faculteitsgebouwen, om te voorkomen dat de politie de toegang zou blokkeren. De betogers gebruiken de faculteiten als uitvalsbasis voor aanvallen op de politie. Die pakte 75 mensen preventief op.

In bars in de wijk Exárchia – de studentenwijk waar het meest met de politie wordt gevochten – werden vrijdag de weersvoorspellingen geanalyseerd. De harde regen op zaterdag is „mazzel voor de autoriteiten”. Regen houdt mensen thuis. Bovendien wordt het opgehoopte vuilnis nat waardoor het moeilijker in de fik te steken is. De vuilnisophaal staakt al een paar dagen en in veel straten liggen bergen plasticzakken met troep rondom de containers.

Nikolas Vagdoutis, een 23-jarige rechtenstudent met afgetrapte gympen en een zwart windjack, wil met andere jongeren van de Coalitie van Radicaal Links zaterdag het populaire radiostation Best bezetten om een oproep tot protest uit te zenden. Op het verzamelpunt gaat hij voor de groep staan en legt de strategie uit: een persoon gaat voor, belt aan bij het radiostation en zegt dat hij een prijs komt ophalen. Als de deur open is, laat hij de rest van de groep binnen.

De truc werkt. Een overrompelde geluidstechnicus laat een meisje met een gebreid mutsje en handschoenen zonder vingertoppen in de uitzending. Ze zegt dat mensen niet bang moeten zijn om de straat op te gaan.

De meeste betogers zijn niet bang, maar vooral erg boos. „We zijn nog net zo kwaad als vlak na de moord op onze collega”, zegt Giannis Filippou (19) die met zijn basgitaar op zijn rug met de groep meeloopt. „Alle problemen bestaan nog.” Een jaar geleden werden de rellende jongeren de ‘700 euro generatie’ genoemd, omdat ze na hun studie moeilijk aan een baan komen waar ze meer kunnen verdienen. En 700 euro is niet genoeg om van rond te komen. De regering moet iets doen tegen de flexibilisering van de arbeidsmarkt, zegt Filippou, want bijna niemand krijgt nog een vast contract. „Ze hebben dit jaar niets veranderd. Na je studie moet je nog steeds om een baan smeken.”

Vag Thanasis (16), die zondag met zijn vrienden tussen de demonstranten loopt, heeft een mondkapje om traangas uit zijn keel en neus te houden. Hij vindt het moeilijk uit te leggen waarom hij weer de straat op is en zich tegen de politie keert. „Voor mij zijn ze de regering en daar ben ik kwaad op”, zegt hij. „Ze hadden de moordenaar van die jongen moeten veroordelen.” De betrokken politiemannen komen waarschijnlijk in januari voor een rechter.

Grootschalige demonstraties met communistische leuzen zijn niet van deze tijd, vindt actrice Eirini Margariti (30). De meeste van haar vrienden zijn de straat op gegaan, maar zij sliep met een licht schuldgevoel uit, vertelt ze op een verwarmd terras in een sjieke centrumwijk. „Jongeren zitten vast in deze vorm van protest, we blijven maar in dezelfde patronen ronddraaien.”

Gefrustreerd is ze wel. „Je moet veertig zijn om iets te bereiken.” Tegen de tijd dat ze genoeg verdient om aan kinderen te gaan denken, is ze te oud om ze te krijgen, voorspelt ze. „Je wordt hier nog steeds opgevoed met de gedachte dat als je een lief kind bent, op een dag een vriend van je vader je aan een baan helpt.” Margariti hoopt dus maar op een wonder.

    • Marloes de Koning