Heeft Advocaat de gewenste straffe hand?

AZ ontslaat trainer Ronald Koeman en heeft als opvolger Dick Advocaat benaderd.

Zo voortkabbelen had geen zin meer volgens de directie van de slecht presterende club.

Enkele uren nadat de directie van AZ zaterdagochtend trainer Ronald Koeman had ontslagen, benaderde de Alkmaarse club al een mogelijke, voorlopige opvolger: Dick Advocaat. De Haagse oefenmeester beslist op korte termijn of hij zijn huidige baan als bondscoach van België tot het einde van de competitie gaat combineren met een trainersfunctie bij AZ. De voorzitter van de Belgische voetbalbond, François De Keersmaecker, heeft in elk geval het licht op groen gezet voor Advocaat, omdat de Rode Duivels dit seizoen alleen nog vriendschappelijke interlands spelen.

‘De Kleine Generaal’ moet voordelen zien in de opmerkelijke constructie, omdat bij AZ vier potentiële spelers in dienst zijn uit zijn nationale selectie. „Als ik eerlijk ben, in mijn hart had ik naar AZ gewild”, zei Advocaat in september in een interview met het weekblad Voetbal International. „AZ heeft een prachtig stadion. Het is net zoals PSV een club waar je goed kunt werken.”

Koeman zal daar na zaterdag wat anders tegenaan kijken. De ochtend na de nederlaag tegen Vitesse (1-2), de zevende in de competitie dit seizoen, werd hij om half negen op het matje geroepen door de directie van AZ. Technisch directeur Marcel Brands en algemeen directeur Toon Gerbrands zegden het vertrouwen in hem op. Ze hadden daar een groot deel van de nacht over vergaderd.

Koeman was, zoals hij later verklaarde, met stomheid geslagen. Deze handelwijze had hij juist bij een club als AZ niet verwacht, maar de directie van de landskampioen zag geen andere oplossing. „Na de kwakkelende reeks van de afgelopen weken hadden wij niet het idee dat Ronald het tij nog kon keren”, verklaarde Marcel Brands op de website van de club. „Op deze manier voortkabbelen had in onze ogen geen zin.”

Koeman was een andere mening toegedaan. „Zowel de technische als medische staf had het gevoel dat het goed zou komen. Dat wij dit seizoen nog de doelstelling van de club, het bereiken van Europees voetbal, konden halen. Ik ben zeer verbaasd en voel me klote. Dit valt me rauw op mijn dak.”

Er waren ongetwijfeld meer factoren die aan het ontslag van Koeman ten grondslag hebben gelegen dan de magere resultaten. Er deden zich de afgelopen maanden incidenten voor die zich onder de strakke leiding van Koemans voorgangers Louis van Gaal en Co Adriaanse zelden openbaarden. Mounir El Hamdaoui en Jeremain Lens kregen disciplinaire straffen omdat zij te laat in het stadion arriveerden. El Hamdaoui had zich ook op de training al eens misdragen.

En dan waren er nog de rode kaarten voor Gill Swerts, Graziano Pellè, Ari, Simon Poulsen en afgelopen vrijdag Moussa Dembélé, die over het algemeen de rust zelve is. Verder de zwaar bestrafte elleboogstoot van Pontus Wernbloom. AZ zal de prijs voor fair play dit jaar niet winnen. Een teken van opgekropte frustraties, en het zit blijkbaar toch ook niet goed met de discipline.

Direct na het ontslag van Koeman vroeg aanvoerder Stijn Schaars om een opvolger die met straffe hand regeert. „Wij zijn tekortgeschoten in hetgeen hij van ons vroeg”, stak de international nog de hand in eigen boezem. „Maar in het begin hebben we veel moeite gehad met zijn manier van leiding geven. De verantwoordelijkheden die je kreeg, het elkaar corrigeren waren zaken die de laatste jaren niet aan de orde kwamen. We hadden immers in Louis van Gaal een trainer die dat op zich nam. De laatste tijd had ik het idee dat we beter met onze vrijheden omgingen. In het drukke programma bleven de prestaties echter onder de maat. Misschien hebben wij nu een iets straffere hand nodig en meer duidelijkheid.”

Brands gaf te kennen dat er toch ook meer verantwoordelijkheid van de spelers van AZ geëist mag worden. De technisch directeur liet desondanks weinig heel van de prestaties van Koeman als trainer, die hij deze zomer nog als een ideale kandidaat beschouwde.

„Veel spelers voetbalden onder hun normale niveau”, aldus Brands. „De resultaten waren heel wisselend, zelfs gedurende één wedstrijd. Er is met Ronald niet de klik geweest waar je op hoopte om tot goede prestaties te komen. Daarom hebben wij onze verantwoordelijkheid genomen. In de twaalf jaar dat ik nu werkzaam ben in het betaald voetbal heb ik nog niet zo’n maatregel hoeven nemen.”

Er waren verzachtende omstandigheden voor Koeman. Zo miste hij een maand lang zijn centrumspits El Hamdaoui door een blessure. De val van de DSB Bank en het vertrek van voorzitter Dirk Scheringa zorgden voor een turbulente periode. Daar stond echter tegenover dat AZ onder Koeman nooit dezelfde uitstraling had als onder Van Gaal. Met, op Demy de Zeeuw na, toch vrijwel dezelfde selectie. Vooral de blunderende defensie, met doelman Sergio Romero voorop, sprong op negatieve wijze in het oog.

Koeman maakt zich geen zorgen over zijn loopbaan. Na zijn ontslag bij Valencia heeft hij opnieuw een smet op zijn blazoen gekregen. Destijds kreeg hij de leiding over een zinkend schip, nu over een kampioensploeg. Er prijken nog titels met Ajax en PSV op zijn conduitestaat. Maar de trainer, die altijd net zo kritisch en openhartig over zichzelf is als over zijn spelers, zal zich nu moeten beraden op zijn toekomst.

    • Erik Oudshoorn