CLAUS! is stuk braver dan Claus

Tweede Kamerlid John Leerdam bracht een hommage aan wijlen prins Claus. Politici, bekende Nederlanders en acteurs lazen zijn leven voor.

Kijkt een Britse parlementariër tijdens zijn betoog te lang naar zijn papier, dan zal hij het weten. „Reading!” roepen zijn collega’s binnen de kortste keren verontwaardigd. Want voordragen gaat uit het hoofd. Zo niet in het Nederlandse parlement. Zelfs in een uitverkocht Carré leest een Nederlands politicus zijn teksten voor.

Dat bleek gisteren opnieuw in de vijfde ‘theatrale reading’ die het Tweede Kamerlid John Leerdam (PvdA) met zijn stichting Julius Leeft! op de planken had weten te brengen. In aanwezigheid van koningin Beatrix, die zichtbaar geroerd was, speelden en lazen acteurs, politici en bekende Nederlanders het leven van de in 2002 overleden prins Claus.

In een vorig leven was de regisseur en politicus Leerdam de man achter het ‘multicultureel theatergezelschap’ Cosmic. Als Kamerlid voert hij het woord over Antilliaanse zaken en cultuurbeleid, terwijl hij zijn collega’s in de wandelgangen warm maakt voor projecten als CLAUS!

Met succes. In Carré zag het publiek gisteren maar liefst zeven Kamerleden op het podium. Vijf van hen in een scène waarin zij debatteerden over het nut van ontwikkelingswerk. Niet met hun eigen meningen, maar met die van een paar tekstschrijvers, onder wie de Volkskrant-columnist Pieter Hilhorst. Het gegeven van die scène: prins Claus blijkt een testament te hebben nagelaten. Als Nederland verplichtingen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking niet nakomt, wil Claus niet langer in Nederlandse grond liggen. De Kamerleden, onder wie de oud-acteur Boris van der Ham (D66) en Han ten Broeke (VVD), vertolkten standpunten die dicht bij die van hun partij liggen. Luuk Blom niet. De PvdA’er speelde een PVV’er. Ergens in de discussie las hij luid van papier: „Claus Raus!”

Het was zo’n beetje het enige onvertogen woord dat deze middag viel.

Vervolg Claus: pagina 9

CLAUS! is hommage aan de prins

Kenden sociaal-democraten ooit nog enige ambivalentie in hun relatie met het koningshuis, met Claus! bracht PvdA’er Leerdam niets minder dan een hommage. Aan de prins en, voor de zekerheid, ook aan ontwikkelingshulp.

De voorstelling was ook een society event. Nog voordat er iets was gebeurd, kwam Leerdam op het podium om sponsors en de aanwezige koningin te bedanken. Opnieuw opgelezen van papier, net als de sneer naar de overheidsinstanties die hem geen subsidie hadden willen verstrekken.

Maar gelukkig, al die bekende Nederlanders waren bereid gebleken gratis op te treden. Leerdam noemde al hun namen, een enorme lijst, om iedereen die ook maar iets met de eenmalige productie te maken had in het zonnetje te zetten: politici als staatssecretaris Bert Koenders en burgemeester Job Cohen; cabaretiers als Jörgen Raymann en Jetty Mathurin.

Daarna namen de vertellers het over, onder wie Maartje van Weegen en Philip Freriks. Ze gaven het levensverhaal van prins Claus, die gedurende de hele voorstelling te zien was op vertraagde archiefbeelden op een achterwand. Plus die ene tienerfoto, Claus in het uniform van de 90ste pantserdivisie van het Duitse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog. Verder veel Afrikaans getrommel en gedans.

De gedachte die centraal stond in de voorstelling: dring anderen je eigen cultuur niet op. Als iets van Claus kon worden geleerd, zo meenden de tekstschrijvers, was het wel deze oproep tot cultuurrelativisme. Ontwikkelingshulp hoorde daar misschien wel, of misschien niet bij. De discussie daarover was open omdat de tekstschrijvers ook tegenargumenten opvoerden, niet alleen van de PVV, maar ook van inwoners uit de voormalige Nederlandse koloniën. Zingend: „Wij willen jullie hulp niet.”

Pas op het slot van het stuk sloeg de discussie dicht. Toen hoorden de Carré-gangers dat „de menselijke waardigheid” hulp onontkoombaar maakt, of die nu effectief is of niet. Argumenteren heeft dan verder geen zin; dat hele debatje van die vijf Kamerleden over de efficiëntie van de hulp had niet gehoeven.

Het gebrek aan spel, de zoetsappige teksten en de weinig spannende liederen („Hoop is meer dan vier letters”) werden gecompenseerd door een van de weinige acteurs die Leerdam had ingezet. Thom Hoffman zette een geloofwaardige Claus neer.

Enkele jaren geleden wist Hoffman al eens prachtig de mimiek van minister Hirsch Ballin (CDA) na te doen, in Retour Den Haag, een televisieserie naar het gelijknamige boek van oud-minister Ed van Thijn (PvdA). Voor deze middag had hij de bewegingen van de prins knap de zijne gemaakt, stram en galant, overwogen maar ook een tikje onberekenbaar.

En ‘reading’ roepen was niet nodig als de prins sprak. Hoffman had gedaan was acteurs in dit land wel doen: tekst uit het hoofd leren.

    • Pieter van Os