Zuid-Afrika heeft zijn waardigheid terug

Voor Zuid-Afrika heeft het wereldkampioenschap voetbal een diepe betekenis. Eindelijk internationale erkenning na een jarenlange sportboycot.

Cameroon's (Indomitable Lions) national football team player Samuel Eto'o (C) waves to supporters during a training session on September 4, 2009 in Libreville a day before their FIFA 2010 World Cup and African Cup qualification football match against Gabon. AFP PHOTO / ISSOUF SANOGO AFP

Zuid-Afrika viert met het WK voetbal het definitieve einde van de internationale uitsluiting. En die eindronde is met de loting van gisteren echt begonnen, zegt organisator Danny Jordaan bij herhaling.

„Wie had twintig jaar terug tijdens de sportboycot gedacht dat de ogen van de hele wereld vandaag op Kaapstad gericht zouden zijn?” roept een in rugbyshirt gehulde feestvierder een paar uur voor de loting bij een straatfeest op Long Street, hartje Kaapstad. Er is muziek, er zijn danseressen en het bier vloeit rijkelijk. „We horen er weer bij, dat is prachtig”, roept hij zwaaiend met een vuvuzela, de beruchte plastic voetbaltoeter.

De officiële loting voor het WK, even verderop in het conferentiecentrum, verloopt een stuk gedistingeerder. Ook daar bouwt Zuid-Afrika voort op de door aartsbisschop Desmond Tutu – na de afschaffing van de apartheid – bedachte slogan: het ideaal van de ‘regenboognatie’ is dankzij voetbal terug van weggeweest.

Alle kleuren komen in de anderhalf uur durende gladde televisieshow aan bod: de oud-presidenten F.W. de Klerk van de Nasionale Party en Thabo Mbeki van het ANC zitten zij aan zij op de eerste rij, witte en zwarte sporters van het hele continent verschijnen bij de loting als assistenten van FIFA-secretaris-generaal Jérôme Valcke op het podium. En de avond wordt geopend door het sterkste merk dat Zuid-Afrika op voorraad heeft: oud-president Nelson Mandela.

De fragiel ogende eerste leider van democratisch Zuid-Afrika vertelt in een filmpje dat Zuid-Afrika zich „bevoorrecht en nederig” voelt. Hij hoopt dat de titelstrijd, die op 11 juni begint, „blijvend voordeel” voor de Zuid-Afrikanen zal opleveren.

Dat sluit aan bij de centrale boodschap die de wereldvoetbalfederatie FIFA deze avond wil overbrengen. Voor het eerst wordt het WK op het armste continent gehouden en de FIFA zegt het belangrijk te vinden dat Afrika daar als geheel van profiteert. Na dagen van negatieve publiciteit over de beperkte voordelen van het WK voor de eenvoudige Afrikaan, wijdt FIFA-voorzitter Sepp Blatter uit over de ontwikkelingsprojecten die de voetbalbond in de regio begonnen is.

In een tweegesprek met de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma legt Blatter uit waarom hij zich zoveel moeite getroost heeft het WK naar het Afrikaanse continent te halen. „Het is een liefdesverhaal”, zegt hij. En met een schalkse blik kijkt hij langs Zuma naar de mooie presentatrice Carol Manana.

Het WK van 2010 is niet alleen een Zuid-Afrikaans feestje. Met beelden van de Kilimanjaro in Tanzania, de Masai in Kenia en de piramides in Egypte presenteren gastland Zuid-Afrika en de FIFA het toernooi als een pan-Afrikaans kampioenschap. „In Afrika heeft voetbal een speciale plek in de harten van de bevolking”, zegt Mandela. „Afrikanen hebben geleerd geduldig te zijn in hun vrijheidsstrijd, maar het WK is het wachten waard geweest.” En Zuma: „Vanaf nu spreken mensen over vóór 2010 en ná 2010.”

Na een lange inleiding met muziek uit Zuid-Afrika en Benin en een door een opa vertelde geschiedenis van het WK („In 1974 dacht iedereen dat de Nederlanders zouden winnen, maar de Duitsers werden sterker en sterker”), neemt de beroemde Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Theron samen met Valcke de daadwerkelijke loting ter hand. „Het voelt goed om thuis te zijn”, zegt Theron met een vet Amerikaans accent. En ze beweert haar tickets voor het WK al in huis te hebben.

Het gastland komt, zoals gebruikelijk, als eerste uit de bak. Nummer 85 op de FIFA-wereldranglijst staat Zuid-Afrika – net voor het nationale team van Haïti. Maar in eigen land geniet het land bescherming als groepshoofd. Ondanks de bevoordeling treft ‘Bafana Bafana’ het niet. De zaal beeft als voor de openingswedstrijd in Johannesburg Mexico geloot wordt. Komt even later Frankrijk, kampioen in 1998 en verliezend finalist in 2006, uit de bus, dan haalt het publiek nogmaals diep adem.

Alleen de Zuid-Afrikaanse verdediger Matthew Booth, een van de podiumassistenten van Theron en Valcke, komt nog met een vrolijke noot. „Zeker een zware groep, maar ik benijd de Mexicanen niet die in de openingswedstrijd aan 90.000 vuvuzela’s onderworpen worden.” Ook de tienduizenden feestgangers die tot diep in de nacht door de straten van Kaapstad trekken, hebben er alle vertrouwen in. „We zullen de wereld laten zien wat we kunnen”, roept een taxichauffeur vanuit een beschilderd busje.

    • Peter Vermaas