Voor Miami is Art Basel een vroeg kerstcadeautje

De wintereditie van kunstbeurs Art Basel in Miami Beach is de favoriete bestemming van de kunstwereld geworden. Amerikanen kopen snel en kiezen met hun ogen.

„Dit is mij te moeilijk hoor”, roept een Amerikaanse bezoeker van de kunstbeurs Art Basel in Miami Beach zodra hij de stand van de Nederlandse galeriehouder Ellen de Bruijne betreedt. Om zich vervolgens snel weer uit de voeten te maken: „Hier heb ik de intellectuele capaciteiten niet voor.” Aan de muur hangen werken van de conceptuele kunstenaars Falke Pisano en Lara Almarcegui, die voor een groot deel uit tekst bestaan. „Toen ik het bij elkaar zag hangen, dacht ik wel even: ik heb weer een boek gemaakt”, grinnikt De Bruijne. „Misschien is dit werk inderdaad wel te ingewikkeld voor de Amerikaanse markt.”

Slechts drie Nederlandse galeries doen mee aan Art Basel in Miami Beach, na de moederbeurs in het Zwitserse Bazel de belangrijkste beurs voor moderne en hedendaagse kunst ter wereld. De toelatingseisen zijn streng en de prijzen per vierkante meter beursvloer hoog. Deelnemen is, zeker in deze tijd van recessie, een risico. Want investeringen kunnen oplopen tot enkele tienduizenden euro’s en er is geen enkele garantie dat die worden terugverdiend. „Ik houd er rekening mee dat ik niets verkoop”, zegt De Bruijne. „Maar crisis of niet, zo’n beurs is altijd een grote investering. Art Basel is eigenlijk een heel duur keurmerk. Het feit dat je hier staat, geeft het niveau van je galerie aan.”

Sinds Art Basel in 2002 besloot om een satelliet te beginnen in het subtropische Miami, is de beurs de favoriete winterbestemming van de kunstwereld geworden. Amerikaanse verzamelaars en musea kopen er hun kunstwerken, maar door de zuidelijke ligging is Art Basel Miami Beach ook erg geliefd bij Zuid-Amerikaanse collectioneurs. Met negentien galeries uit Latijns-Amerika is Spaans een belangrijke voertaal op de beursvloer.

Zaken doen gaat hier anders dan in Europa, merken de Nederlandse galeriehouders. Amerikanen zijn minder discreet. Vaak wordt meteen om de prijs gevraagd. „Ze zijn hier veel directer en opener”, zegt Ellen de Bruijne. „Dat maakt het onderhandelen wel zo prettig.”

Het Amerikaanse publiek heeft meer lef, vindt ook Martita Slewe van de Amsterdamse Slewe Galerie, die dit jaar voor het eerst in Miami Beach meedoet. „Als ze iets mooi vinden, dan kopen ze het. Ze zijn heel visueel ingesteld.”

Slewe heeft haar stand opvallend sober ingericht, met kleine geometrische schilderijtjes van Steven Aalders en een abstracte vloersculptuur van Krijn de Koning. Tussen het visuele geweld van de omliggende galeries is haar expositieruimte een oase van rust. Je zou het strak Hollands kunnen noemen. „De inrichting is een duidelijke referentie naar De Stijl”, zegt Slewe. Tegelijk is ook aan de Amerikaanse kopers gedacht. Want de kleuren die schilder Aalders voor zijn composities gebruikte, zijn afgeleid van het palet van Pollock en Rothko.

Anders dan de Nederlandse galeries, die toch behoorlijk gedurfde presentaties laten zien, spelen de meeste Amerikaanse galeries op zeker met gevestigde namen. Met talrijke werken van Andy Warhol, Alexander Calder, Alex Katz en Ed Ruscha wordt op deze achtste editie van Art Basel een mooie dwarsdoorsnede uit de Amerikaanse kunstgeschiedenis vertoond. Met als verrassende nieuwkomer de acteur Sylvester Stallone, die bij Galerie Gmurzynska Pollock-achtige spetterdoekjes verkoopt voor 50.000 dollar per stuk.

Christophe Van de Weghe van de New Yorkse galerie Van de Weghe Fine Art is niet bang dat zijn Willem de Kooning van ruim 4,5 miljoen dollar onverkocht zal blijven. „Die grote jongens houden hun waarde wel, en zijn op dit moment misschien nog wel makkelijker te verkopen dan goedkopere jonge kunstenaars. Het is als met kreeft: het blijft top of the bill.”

Frank Demaegd van de Belgische galerie Zeno X merkt dat, in vergelijking met de moeizaam verlopen beurs van vorig jaar, het vertrouwen van de kopers weer langzaam aan het groeien is. Hij kreeg voorafgaand aan Art Basel alweer telefoontjes van klanten: wat ga je meenemen naar Miami? Zojuist heeft hij een groot doek van Marlene Dumas, Hiroshima Mon Amour uit 2008, verkocht aan een particuliere verzamelaar die het gaat schenken aan een museum in Chicago. Een ander, kleiner doekje van Dumas zal bij een kunstliefhebber in Sao Paulo komen te hangen. „En die sculptuur van Mark Manders gaat naar Dallas.”

Niet iedereen is zo openhartig over de verkoopresultaten. „Er is veel belangstelling voor dit werk”, klinkt het vaak eufemistisch. Een reusachtig doek van Neo Rauch, aangeboden bij Eigen + Art uit Berlijn voor 450 duizend euro, is „misschien” verkocht. Misschien? „Er rust een heel sterke reservering op”, aldus de galeriehouder.

De Nederlandse Annet Gelink, voor de achtste keer deelnemer in Miami, is er eerlijk over. Zij heeft de eerste dag van de beurs nog niets verkocht. De grote installatie van David Maljkovic en de reusachtige muurschildering van Ryan Gander die zij presenteert, passen niet zo makkelijk in een huiskamer. En dus mikt ze vooral op kopers uit de museale wereld. Ze is nog niet zenuwachtig, verzekert ze. „In Miami gaan de verkopen altijd langzaam. En je hebt maar één iemand nodig die vanavond tijdens een diner zegt: heb je dat werk gezien? Dan kan de beurs opeens geslaagd zijn.”

Art Basel 3 t/m 6 dec in Miami Beach. Inl: www.artbasel.com