Voor Kopenhagen begint nog even dit: de temperatuur op aarde is het afgelopen decennium niet gestegen

Wie wil onderzoeken waarom klimaatwetenschappers blijven beweren dat de aarde opwarmt door CO2-uitstoot heeft pech, want de data zijn niet vrij toegankelijk. Maar voor wij ons in Kopenhagen vastleggen op verstrekkende maatregelen, moet de onderste steen boven komen.

Schrijver van onder meer ‘Hoffman’s honger’ (1990),‘De ruimte van Sokolov’ (1992), ‘God’s Gym’ (2002), ‘Het recht op terugkeer’ (2008). Oud-columnist van weekblad Elsevier.

In Kopenhagen begint op 7 december de Klimaatconferentie van de VN. Vertegenwoordigers van bijna tweehonderd naties komen bijeen om te praten over het beëindigen of beperken van de opwarming van de aarde. Op de site van de conferentie schrijft de Nederlandse uitvoerend secretaris van de conferentie Yvo de Boer: „De Klimaatconferentie van de VN zal een keerpunt worden in het gevecht ter voorkoming van een klimaatramp.”

Dat is niet mis: het voorkomen van een klimaatramp. De aarde warmt al 10.000 jaar op, met zo op het oog spontane fluctuaties. Het feit dat het klimaat op aarde onafgebroken aan verandering onderhevig is sinds de aarde bestaat, lijkt de huidige discussies over het klimaat weinig te beïnvloeden, ook al hebben sommige wetenschappers, zoals de Nederlandse geoloog Salomon Kroonenberg, uitvoerig gewaarschuwd voor het overwaarderen van kortetermijnfluctuaties.

Vanaf de vijftiende eeuw heerste op aarde de Kleine IJstijd, en vanaf halverwege de negentiende eeuw is de aarde opgewarmd met in totaal iets minder dan een graad Celsius. Maar de temperatuur is nog altijd lager dan ten tijde van het Romeinse Rijk en de periode 900-1300 A.D. in West-Europa en de VS. In het Domesday Book, een opsomming van de Engelse bezittingen van William the Conqueror, werden 46 wijngaarden geregistreerd. Vikingen vestigden zich op het groene Groenland.

Volgens wetenschappers warmt de aarde nu op een catastrofaal snelle manier op, anders dan eerder het geval was. En deze opwarming ontstaat door menselijke activiteiten. Dus moeten deze menselijke activiteiten worden gereguleerd teneinde verdere opwarming te voorkomen. Zo luidt ongeveer de gedachtegang van de voorstanders van het beperken van de uitstoot van ‘broeikasgassen’.

De voorstanders beweren dat wetenschappers het erover eens zijn dat die door mensen veroorzaakte broeikasgassen tot opwarming leiden. Er bestaat consensus, zeggen ze – vooral deze term ‘consensus’ leidt bij sceptici tot onrust.

Wetenschap is niet iets van consensus, maar van soms pijnlijk eenzaam onderzoek, theorievorming, en het testen van de theorie aan de hand van verwarrende waarnemingen, vaak tegen de heersende consensus in. En in het geval van de kwestie van het opwarmen van de aarde is het gerechtvaardigd om naar de totale keten van de bewijsvoering te vragen. Het gaat per slot van rekening om de toekomst van de aarde, van ons allen en van alles wat leeft.

Het wordt dus warmer op aarde en dat komt door ons, zo luidt de boodschap. Kunnen we dat nagaan? Beschikken we over genoeg informatie? Vele duizenden reputaties en miljoenen aan onderzoeksgelden staan op het spel wanneer mocht blijken dat al die rapporten en de waarschuwingen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) van de VN op onderzoekingen gebaseerd zijn die niet kunnen worden geverifieerd.

Verificatie is het hart van de wetenschap. In het geval van klimaatveranderingen is het van belang om te kunnen nameten of er daadwerkelijk een relatie is tussen door mensen veroorzaakte gassen en de verhoging van de temperatuur op aarde, zoals de meeste waarschuwende rapporten stellen.

Een coverstory van het invloedrijke weekblad Newsweek begon als volgt: „Er zijn duistere tekenen dat de weerpatronen op aarde dramatisch veranderen en dat deze veranderingen een drastische afname van de voedselproductie kunnen betekenen – met serieuze implicaties voor zo ongeveer elke natie op aarde. De afname van voedsel kan vrij snel beginnen, misschien binnen tien jaar.”

Weet u, dit verhaal verscheen in Newsweek in 1975 en ging over de komende IJstijd. Nu waarschuwt Newsweek voor de komende opwarming.

Hoe kunnen burgers, door ervaring enigszins wantrouwend geworden en niet direct bereid de verklaringen van politici, en wetenschappers en journalisten zomaar te aanvaarden, zekerheid vinden over de theorie dat de mensheid op een catastrofale wijze het klimaat op aarde beïnvloedt en er volgens Yvo de Boer een klimaatramp dreigt?

In de discussies rond klimaatsverandering spelen enkele wetenschappers de hoofdrol. In het web van het IPCC zitten zij in het hart. Het gaat met name om Philip Jones van de Climate Research Unit van Universiteit van East Anglia, om Michael Mann, de bedenker van de ‘hockeystickgrafiek’ (een temperatuurlijn die de laatste duizend jaar beslaat en in onze tijd opeens omhoogschiet – de lijn is inmiddels sterk bekritiseerd), en om James Hansen, de wetenschappelijke goeroe van Al Gore. Zij zijn de belangrijkste vertegenwoordigers van de gedachte dat menselijke activiteiten het klimaat sterk beïnvloeden, en zij doen dat op basis van wetenschappelijk onderzoek, zo stellen zij.

Je hoeft geen specialist te zijn om de basis van het werk van deze wetenschappers te kunnen begrijpen.

Het begon met metingen op aarde of boven de aarde die een verhoging van de temperatuur aangaven. Dat kwam door de uitstoot van broeikasgassen, zo luidde de theorie van genoemde wetenschappers. Vervolgens werden computers met deze metingen gevoed. Complexe programma’s, die gebaseerd zijn op de veronderstelling Meer Broeikasgassen = Hogere Temperatuur (MB=HT), lieten die computers voorspellingen berekenen over de verdere stijging van de temperatuur.

De verwachting bestond dat de temperatuur verder zou stijgen omdat de mensheid nu eenmaal onverdroten doorging met het uitstoten van broeikasgassen – via uitademen en via machines die werken op fossiele brandstoffen en het produceren van allerlei dingen (en vergeet de gasvorming door de dieren niet) – want dat is de ijzeren wet die MB=HT heet. Over de uitslagen van die computerberekeningen, gebaseerd op MB=HT, deden en doen de media vervolgens verslag. Gewaarschuwd wordt voor smeltende ijskappen (verdronken ijsberen), stijgende zeeniveaus (alles loopt onder), verwoestende stormen (niets blijft overeind), massale honger en nieuwe ziektes (we gaan er allemaal aan).

Maar er zit een addertje onder het gras. Onze aarde trekt zich niks van MB=HT aan. Metingen geven aan dat sinds 1998 de temperatuur op aarde niet meer stijgt. Het Duitse weekblad Der Spiegel, toch echt geen clubblaadje van klimaatsceptici, meldde enkele weken geleden: „De opwarming van de aarde lijkt te zijn gestopt. Klimatologen zijn in verwarring over de vraag waarom de gemiddelde temperatuur op aarde gedurende de laatste tien jaar niet meer stijgt. Sommigen wijten de trend aan het ontbreken van zonnevlekken, terwijl anderen dit verklaren door oceaanstromingen.” Zonnevlekken, oceaanstromingen? Het ging toch om CO2?

Gedurende het afgelopen decennium zijn gigantische hoeveelheden broeikasgassen in de atmosfeer terechtgekomen, meer dan ooit, maar de temperatuur op aarde is constant gebleven en zelfs een beetje gedaald. Ofwel, schrik niet, sinds 1998 zeggen de waarnemingen: Meer Broeikasgassen = Lagere Temperatuur.

Dit kan niet.

De voorspellingen van de wetenschappers hebben daar geen rekening mee gehouden, integendeel, ze blijven elkaar in hoog tempo opvolgen zonder zich aan de stagnerende temperatuur te storen en bijna elke dag klinken er in de media apocalyptische verhalen die de noodzaak van het beperken van de uitstoot van broeikasgassen acuut maken.

Ach, dat het tien jaar lang niet warmer wordt, is mogelijk, beweren sommige wetenschappers, zonder daarvoor een verklaring te geven. Intrigerend is de reactie van de Duitse meteoroloog Mojib Latif van het Leibniz Instituut voor Marinewetenschappen in Kiel in het eerder genoemde artikel in Der Spiegel. Latif zegt: „Op het moment, echter, houdt de opwarming een pauze. (…) Daar kan geen discussie over bestaan. We moeten het feit onder ogen zien. ” Je voelt dat hij het onwillig moet toegeven. In plaats van blij te zijn dat de aarde niet opwarmt, heeft de wetenschapper spijt. Kennelijk had hij het veel fijner gevonden wanneer hij aan de Oostzeekust onder de palmbomen had kunnen zitten. Of wanneer de formule MB=HT door de waarnemingen werd bewezen. Maar dat is niet het geval.

Laten we proberen twee verklaringen te bieden. De eerste luidt: de metingen deugen niet. Misschien is dat zo, maar dan dient de vraag zich aan: sinds wanneer deugen ze niet? Of hebben ze nooit gedeugd?

De tweede, bijna onvoorstelbare, verklaring luidt: de basistheorie dat door mensen veroorzaakte broeikasgassen verantwoordelijk zijn voor temperatuurstijgingen, deugt niet: MB=HT is een fictie. Dit kan niet, zo beweren klimaatonderzoekers die hun loopbaan danken aan MB=HT. Deze theorie is allang geen theorie meer maar harde wetenschap, zeggen zij, aangezien zij de theorie aan de feiten van de werkelijkheid hebben getoetst. In hun kielzog roepen politici en journalisten de wetenschappers na: antropogene broeikasgassen veroorzaken hogere temperaturen op aarde.

Goed. Misschien is dat zo. Maar het is óók een feit dat sinds een decennium de temperatuur op aarde echt niet stijgt en volgens sommigen zelfs licht daalt. Om dit eigenaardige fenomeen van de huidige stagnatie van de opwarming van de aarde zorgvuldig te onderzoeken is het wellicht verstandig om de resultaten van de metingen nog eens onder de loep te nemen. En misschien is het ook verstandig om de methodiek van de wetenschappers te onderzoeken: hoe hebben zij hun gegevens verzameld, hoe hebben zij ze geselecteerd, welke berekeningen en veronderstellingen zijn er op losgelaten, welke statistici hebben de klimaatonderzoekers terzijde gestaan?

Wie dat wil onderzoeken, stuit op iets intrigerends: die data zijn niet zomaar toegankelijk. De belangrijkste klimaatwetenschappers maken hun data niet openbaar, ook al werken zij bij overheidsinstituten. En hoe die klimaatwetenschappers de data beoordeeld hebben, is ook niet echt duidelijk.

Dit is heel vreemd. Andere wetenschappers kunnen niet nagaan hoe de belangrijkste vertegenwoordigers van de opwarmingstheorie, een van de heetste thema’s van onze tijd, hun data verwerkt hebben. We moeten ze vertrouwen.

Het kan nog vreemder. The London Times meldde deze week: „Wetenschappers van de Universiteit van East Anglia hebben toegegeven dat zij veel van de onbewerkte temperatuursdata waarop hun voorspellingen van global warming gebaseerd zijn, hebben weggegooid. Dit betekent dat andere academici niet bij machte zijn de basisberekeningen te controleren die naar verluidt een stijging van de temperatuur over de afgelopen 150 jaar laten zien.”

Dit bericht kwam nadat de leiding van de Universiteit van East Anglia opeens besloten had om alle data vrij te geven. Waarom had de universiteitsleiding dat opeens besloten?

Honderden e-mails die de belangrijkste klimaatwetenschappers elkaar hebben gestuurd, onder wie Jones en Mann, zijn door een onbekende hacker van de computers van de Universiteit van East Anglia gehaald en op internet gezet. En die e-mails laten zien hoe de belangrijkste theoretici van de opwarming van de aarde proberen critici de mond te snoeren en hoe zij proberen data die hun theorie niet ondersteunen, weg te poetsen en onder het kleed te vegen.

Vergeet het niet: ook al hadden we in Nederland een mooie zomer, de temperatuur op aarde is de laatste tien jaar niet gestegen. Voordat wij ons via de conferentie in Kopenhagen verbinden aan verregaande programma’s die het vrije verkeer van mensen en goederen dramatisch zullen beknotten (en daarmee onze vrijheid en de vrije markt), moet de onderste steen boven komen. Op het spel staan de open samenleving en onze welvaart. Maar die onderste steen lijkt bedreigend te zijn voor individuen en organisaties die willen voorkomen dat het brede publiek te weten komt dat de ‘harde’ wetenschap van klimaatonderzoekers misschien zo zacht is als boter.

Sinds 1998 zijn MB niet onvermijdelijk HT. Rara hoe kan dat?

De milieuspecialisten van politieke partijen, mediafiguren, wetenschapsjournalisten, programmamakers – tallozen hebben er belang bij dat Climategate wordt weggewuifd en gerelativeerd. Zij willen erover zwijgen, de e-mails als onbelangrijk afdoen, het verdonkeremanen van de data vergoelijken.

De gehackte e-mails wekken de indruk dat we te maken hebben met de grootste wetenschappelijke fraudezaak van de moderne tijd. Al Gore is er rijk mee geworden. GroenLinks en Greenpeace populair. Er zijn banen mee gemoeid. Reputaties. Geloofwaardigheid. Wetenschapsjournalisten die hun lezers met ‘harde’ kennis hebben bestookt. Bedrijven die zich met CO2-handel bezighouden. En talloze miljarden aan subsidiegelden voor alternatieve energie, windmolenparken.

Ik maak het niet erger dan het is: milieuactivisten zullen in Kopenhagen pleiten voor het opzetten van een soort wereldregering bestaande uit VN-ambtenaren, politici en vertegenwoordigers van milieuorganisaties (en bedrijven die brood zien in groene energie en groene handel en groene rente), die alle activiteiten die met productie van goederen en diensten te maken hebben en dus broeikasgassen aanmaken – ofwel, alles wat wij doen – onder curatele wil plaatsen. Waarom? Om te voorkomen dat er een klimaatramp plaatsvindt.

De messianistische gedachte dat de mensheid, desnoods met dwang, tegen zichzelf in bescherming genomen moet worden aangezien deze mensheid de aarde en haar atmosfeer vergiftigt, wordt bij milieugroepen en de internationale politieke elites snel populair – wat is er mooier dan als profeet de mensheid tegen zichzelf te beschermen en letterlijk de aarde te redden? Om de instelling van een soort wereldregering te rechtvaardigen, moet en zal de aarde opwarmen, wat de feiten ook mogen aangeven (want ‘de wetenschap staat, is hard, er is consensus, elke serieuze wetenschapper zegt het’).

Vanzelfsprekend is het van immens belang dat we onze leefwereld schoon en veilig houden en voor de komende generaties preserveren. Maar de drijfveer van deze activisten, nadat het vestigen van de dictatuur van het proletariaat op een dramatische mislukking is uitgelopen, is het vestigen van de dictatuur van de ongerepte natuur – via de afbraak van de vrije westerse samenleving en de invoering van een neomarxistische planeconomie.

Dit lijken paranoïde woorden. De invloedrijke milieuactivist Maurice Strong, een van de architecten van het Kyotoverdrag en aanhanger van een semireligieuze new-age-ideologie rond het begrip Gaia (Strong woont in Peking en onderhoudt, als aanhanger van de idee dat een revolutionaire beweging straffe leiding behoeft, uitstekende contacten met de top van de Chinese Communistische Partij), heeft echter met iets andere woorden zelf aangegeven waarmee wij rekening moeten houden: „Als wij niet veranderen, zal onze soort niet overleven. Eerlijk gezegd, we zouden wel eens het moment bereiken dat de ineenstorting van de industriële wereld de enige manier is om de wereld te redden.”

Dat de aarde de afgelopen tien jaar niet warmer is geworden, ook al is de uitstoot van broeikasgassen toegenomen, is een ongemakkelijke waarheid die de beraadslagingen in Kopenhagen niet mag verstoren, zo luidt de communis opinio in Den Haag, de media, en bij milieuorganisaties.

Australisch onderzoek lijkt zelfs te suggereren dat een dramatische toename van CO2 geen effect heeft op de temperatuur op aarde. Belangrijkere factoren ten aanzien van klimaatveranderingen lijken andere broeikasgassen te zijn, zoals waterdamp en de regulerende effecten van wolken (die, anders dan onderzoekers aannamen, niet bijdragen tot versterking van het opwarmende vermogen van CO2 maar dat vermogen juist neutraliseren). En daar komen ook nog eens de effecten bij van zonnevlekken en oceaanstromingen en variaties in de stand van de aardas – ofwel, een uiterst complex spel van factoren die nauwelijks in computermodellen zijn te vangen.

Het lijkt erop dat de opwarming en lichte afkoeling tot de onvermijdelijke fluctuaties horen van het klimaat op aarde. En daarbij horen stormen, overstromingen, droogte, het stijgen en dalen van de zeespiegel, enzovoorts. Het gaat om verschijnselen die we niet kunnen beheersen en als mensen kunnen we niets anders doen dan ons voorbereiden op veranderende natuurlijke omstandigheden, waar we trouwens erg goed in zijn, en onze aardse omstandigheden met kennis en tederheid verzorgen.

Milieuactivisten, politici and media hebben een hedendaagse vorm van massahysterie laten ontstaan die aan middeleeuwse vormen van massahysterie doen denken, toen het bestaan van heksen door toenmalige gerenommeerde onderzoekers wetenschappelijk was bewezen. Nu heet de duivel ‘carbon footprint’, die ons het gevoel geeft dat wij door de natuur gestraft worden voor onze levensstijl. En zij die daaraan appelleren zijn de onheilsprofeten van de 21ste eeuw – het heil ligt in armoede, onthouding, terughoudendheid. Behalve natuurlijk voor onze leiders, de transnationale onheilsprofeten die Gore en Bono en Barack heten en in hun met leren fauteuils ingerichte jets de wereld rondvliegen om ons tegen onszelf te beschermen, de ijsberen uit het poolwater te redden en hier en daar een stuiver te verdienen.

De wetenschap van klimaatontwikkelingen is bij lange na niet voltooid of bekend. Vermoedelijk is de massale uitstoot van antropogene broeikasgassen ongevaarlijk, misschien ook niet. Gelukkig heeft onze lieflijke taal een prachtige uitdrukking voor wat ons te doen staat: we laten ons niet gek maken.

Klimaatwetenschappers onder vuur: Wetenschapsbijlage, pagina 7