Uruzgan: solidair met een missie die niet kan slagen

23-10-2008, Kamp Holland, Tarin Kowt, Uruzgan, Afghanistan. Pantservoertuig op Kamp Holland. Foto Bas Czerwinski Czerwinski, Bas

Defensie meldde deze week de eerste vrouwelijke voetpatrouille in Chora. Om contact te leggen met Afghaanse vrouwen. Op termijn komt er een ontmoetingspark voor vrouwen. Een ontroerend berichtje. Als we daarginds ook maar iets bijdragen aan een fatsoenlijk leven, wie durft er dan te praten over weggaan uit Uruzgan in 2010?

De Afghanistan-carrousel in de Nederlandse politiek draait weer. Blijven of niet. Steeds weer ligt er een ferm besluit dat de Nederlandse militaire aanwezigheid eindig is. Steeds weer tornen bewindslieden van BZ en Defensie er aan. Steeds weer is de coalitie verscheurd.

Wie dacht dat Nederland volgende zomer onder de radar kon wegsluipen van de missie-Uruzgan had buiten Obama gerekend. De Amerikaanse president kondigde dinsdag zijn langverwachte Afghanistanstrategie aan. 30.000 man extra én een begin van terugkeer over anderhalf jaar. Met extra bondgenoten graag.

Een peloton Washingtonse toppers werd losgelaten op Nederland. Van vicepresident Biden en minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton tot en met ‘onze eigen’ Ivo Daalder, Amerikaans ambassadeur bij de NAVO. Blijf, jullie patrouilles op de fiets zijn een lichtend voorbeeld. Wees niet de eerste dominosteen die ook Australiërs, Canadezen en de rest doet wegvallen. Voordat Duitsland en Frankrijk eindelijk voluit mee doen.

We zijn genoemd! Mooi toch, er wordt druk op Den Haag uitgeoefend. Maxime Verhagen heeft gelijk dat hij de hoorn er niet op kan gooien als de eerste der bondgenoten belt. Een minister van Buitenlandse Zaken blijft altijd in gesprek. De ruim gesteunde Kamermotie dat het zomer 2010 echt einde oefening is geeft hem extra gewicht aan de lijn. Lastig ja, wij hebben een paar opgewonden standjes in die Kamer van ons. Maar ik zal kijken wat ik kan doen. Tot bij de NAVO-top in Brussel.

Het kabinet zit behoorlijk klem. Behalve in de Kamer brokkelt ook de steun van de Nederlandse bevolking af. De Algemene Federatie van Militair Personeel is tegen verlenging zolang ‘het corrupte bewind-Karzai’ in Kabul zit. De PvdA heeft van hoog tot laag bezworen dat het welletjes is. Maar Obama vraagt het zo aardig en zo dringend. Ons aanzien staat op het spel.

NAVO-secretaris-generaal Rasmussen zei gisteren dat hij al toezeggingen voor 7.000 nieuwe militairen van niet-Amerikanen binnen heeft. Het bestaansrecht van het bondgenootschap staat op het spel. Dat was in 2007 al zo en mét de nieuwe Amerikaanse surge speelt dat oude verhaal opnieuw.

Het dilemma in de Verenigde Staten is niet wezenlijk anders dan in Den Haag of andere Europese hoofdsteden. Afghanistan kwam in het vizier toen de aanslagen van 11 september 2001 uit dat land bleken te komen. De Amerikanen lieten Bin Laden ontsnappen naar de Pakistaanse heuvelen en zijn pas dit jaar toegekomen aan een nieuwe Afghanistan-aanpak.

Stel de Talibaan zegevieren en laten Al-Qaeda nieuwe aanslagen organiseren. Ook in de VS bestaat grote twijfel aan de zin van zo veel geld- en bloedvergieten. President Obama heeft lang niet alle Democraten achter zich en weinig Republikeinen zijn van zins hem te steunen. Hij had zijn toespraak nog niet afgesloten of de regering werd bestookt met vragen over de wijsheid van die prominente retourdatum medio 2011. De Talibaan ruiken zwakte, zij nemen hun vakantiedagen op en komen later terug.

Geen wonder dat in allerlei achtergrondbriefings en ook door Hillary Clinton in Brussel veel vagere bewoordingen worden gebruikt: „We springen in 2011 niet opeens van de rotsen af. We zullen zo voorzichtig mogelijk te werk gaan en overleggen waar nodig.” Obama had die scherpe exitdatum nodig om het publiek gerust te stellen, zeker met het oog op eventuele herverkiezing in 2012, maar voor bondgenoten en kenners werd de realiteit erkend dat in 2011 heus geen democratische regering in Afghanistan gereed staat om alles over te nemen.

Dat is wat in westerse landen kennelijk onverkoopbaar is: zeggen dat ‘Afghanistan’ een project van decennia is. Niet van maanden of jaren. Alleen buitenlandse goeddoeners met een heel lange adem kunnen hopen een wezenlijke bijdrage te leveren. Als het al mogelijk is in een land zonder enige ervaring met democratie en rechtsstaat. Kortetermijnredenen om door te knokken vallen in de categorie ‘grote jongens op het speelplein’-politiek in militair-humanitaire verpakking.

Het mag na ‘Zwitserland/minaretten’ bon ton zijn om te zeggen dat het maar goed is dat we geen beslissend referendum hebben, maar als de Nederlandse bevolking werd gevraagd: steunt u nog twintig jaar Afghanistan om er een net land van te maken, tegen een paar honderd doden en miljarden extra materieelkosten? Dan was het antwoord waarschijnlijk ontkennend.

Toch blijven zal dus openlijker op de echte gronden moeten gebeuren. We gaan door omdat het Nederlands belang is dat wij blijven horen bij de westerse landen die knokken tegen flagrant onrecht. Waar mogelijk. Want wat er in de andere helft van de wereld aan democratie ontbreekt, daar komen we niet aan toe.

Wordt Nederland nog onbetekenender na terugtrekking uit Uruzgan, zoals Rob de Wijk schrijft in Trouw? Niet-naar-vermogen meedoen heeft Duitsland en Frankrijk nog niet blijvend geschaad.

P.S. Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws, gaf donderdag op de Opiniepagina een scheve samenvatting van wat ik heb gezegd over de toekomst van de journalistiek. Op onderstaand weblog beschrijf ik nogmaals wat ik wel denk over de rol daarin van omroepen en kranten.

Wilt u reageren? Email de auteur (opklaringen@nrc.nl) of schrijf online op www.nrc.nl/opklaringen