'Het is fijn met je acteerspieren te rollen'

Lotte Verbeek debuteerde in 2008 en won al grote prijzen. „Ik ben niet de hele tijd bezig met beroemd worden, hoewel dat wel mooie rollen oplevert.”

Nederland, Amsterdam, 26-11-2009 Actrice Lotte Verbeek speelt een van de hoofdrollen in de film Nothing Personal en werkt nu in Italie aan een film. foto: Bram Budel Budel, Bram

Het gaat snel met Lotte Verbeek (27). Vorig jaar maakte ze haar speelfilmdebuut in Links, deze zomer won ze een Luipaard als beste actrice op het filmfestival van Locarno voor de hoofdrol in het met vier Gouden Kalveren bekroonde Nothing Personal, die volgende week in première gaat. Als ‘Shooting Stars’ mag ze straks met tien andere jonge acteurs en actrices op de Berlinale strijden om de titel Europees filmtalent van het jaar.

Misschien had Verbeek geluk te debuteren in twee kleine, succesvolle films van eveneens debuterende vrouwelijke regisseurs: Froukje Tan en Urszula Antoniak. En met veeleisende rollen. In Links speelt Verbeek de vriendin van de nerd Dexter, wiens beschermde wereld ontrafelt als hij na een nachtelijke beroerte geen gezichten meer kan onderscheiden. Alle jonge vrouwen lijken op Lotte Verbeek, die een vijfdubbelrol speelt. In Nothing Personal is ze bijna onafgebroken in beeld als een vrouw die besloten heeft de mensheid de rug toe te keren - tot ze een Ierse kluizenaar ontmoet.

Waarom waagden de regisseurs de gok met Lotte Verbeek? De bleke, frêle actrice is zo iemand waar je ogen onwillekeurig steeds naartoe dwalen. Tan: „Bij grote films is er veel druk om een bekende naam te huren. Ik opereerde onder de radar en kon gewoon de meest geschikte nemen.” Uszula Antoniak was al weg van Verbeek toen ze haar foto zag. „Ik zag iets Garbo-achtigs, een mysterie verborgen achter het masker van haar gezicht. Heel koel en krachtig. En zo veranderlijk, een wolk aan de hemel.” Opvallend, zegt Froukje Tan, is ook dat Verbeek helemaal niet van Hollywood droomt. „Ze wil in Europese films spelen.”

Lotte Verbeek, even terug van opnames in Rome, beaamt dat. „Europese films, als het even kan Italiaanse en Franse. In Europa is zoveel diversiteit en aandacht voor kleinheid. Ik heb liever een paar goede rollen waaraan ik iets toevoeg dan veel middelmatige.”

Op je cv staat drie jaar dans, musical en dan pas toneel. Heb je nog wat aan die dansopleiding?

„Ballet is fysiek, bij toneel blijft tekst de basis. Dansers zijn doeners. Hup, precies nadoen wat de choreograaf je voordoet. Bij toneel is het andersom: hoe persoonlijker, hoe beter. Acteurs moeten nadenken en hun karakter analyseren. Ik ben wel heel erg een acteur geworden op dat punt, ik wil over een karakter graag heel lang doorpraten.”

In ‘Links’ kreeg je een vijfdubbelrol. Hoe pak je zoiets aan?

„Make-up en kleding helpen. Sommige mensen kijken steeds van je weg als ze praten, terwijl anderen praten met hun ogen. Verder heb je lichaamstaal, op dat punt heb ik veel aan dans.”

Voor Noting Personal liet regisseur Antoniak haar de film Sans toit ni loi van Agnès Varda zien. Actrice Sandrine Bonnaire leefde weken op straat om een zwerfmeisje te spelen. Dat hoefde niet, maar Antoniak wilde wel dat Verbeek zich Stanislavsky-achtig voorbereidde op haar eenzame karakter: drie weken geen muziek, geen spiegel, geen gezelschap. De achtergrond en motivatie liet ze in het midden, tijdens het filmen mocht Verbeek geen rushes zien.

Hoe beviel ‘method acting’?

„Ik moest van Urszula een paar weken de paden op, de lanen in. Dagenlang alleen rondlopen in de natuur om te voelen hoe het is om je af te sluiten. De hele dag te zwijgen en dan opeens aangesproken te worden. Of ik was de hele dag alleen thuis en probeerde dan geen internet, televisie of telefoon te gebruiken.”

Probeerde?

„Het lukte niet helemaal, het werd me gewoon te saai. Dus gaf ik mezelf toestemming om ’s avonds even email en sms’jes te checken. Het helpt wel om in je rol te komen. Verder heb ik weken mijn haar niet gewassen en niet in de spiegel gekeken. Niet zo gemakkelijk, want ik ben gek op mijn hoge hakken en mijn make-up. Ik maak me al op als ik moet koken. En dan die bos okselhaar dat ik liet groeien, je voelt je erg onvrouwelijk. Maar het is ook bevrijdend om jezelf aan alles te onttrekken.

„Urszula (Antoniak) wilde ook dat ik klein speelde. Bij film zit het publiek je dicht op je huid, het beeld moet het werk doen. Mijn gezicht moest een masker zijn, het publiek moet emoties niet te makkelijk lezen. Ze moeten de ruimte krijgen om zelf te interpreteren.”

Nu sta je in een miniserie voor Rai Uno. Dat stelt weer heel andere eisen, neem ik aan.

„In Rome sta ik tussen al die acteurs uit de traditie van Commedia dell’ Arte. Lachen is bulderen, huilen is tranen met tuiten, bij verbazing trek je de wenkbrauwen op tot de haargrens. En niet acteren in Ierse regen en modder, zoals in Nothing Personal, maar tussen enorme, rijke decors in jaren dertig-stijl, art deco. Elke set is anders. Bij Links lag ik de hele dag krom van de grappen van (tegenspeler) Jeroen van Koningsbrugge. Bij Nothing Personal was ik heel sober en teruggetrokken.”

Je probeert in de rol te blijven?

„Ik was ’s avonds gewoon kapot en deed dus niet mee aan de drinkgelagen. Ik heb een vreselijke hekel aan acteurs die zeggen: ‘ik moest de hele dag huilen, want het was zo’n emotionele rol’. Toch neem je energie mee, dat moet ook wel. Er is altijd een wisselwerking met je dagelijkse leven.”

Toen u op het Nederlandse Filmfestival werd genomineerd, moesten ze je bijna van de tribune slepen.

„Ik ben niet zo heel goed in profileren. Daar in Utrecht zat ik in dat groepje van twintig actrices die de toekomst van de Nederlandse film zou gaan bepalen. Eervol hoor, maar ik was erg opgelaten. Ik ben niet de hele tijd bezig met beroemd worden, hoewel dat wel mooie rollen oplevert.”

Door zo’n prijs in Locarno stijgt je marktwaarde ook, neem ik aan.

„De première van Nothing Personal in Locarno was overdonderend. Stel je voor, zo’n enorme zaal, buiten is het prachtig weer. En uitverkocht, ze zitten allemaal hier binnen om onze film te zien. Wat bezielt ze! En muisstil. Dat voelde zo groots. Maar goed, het is wat vroeg om me te laten meevoeren door de violen. Het is niet zo dat de aanbiedingen opeens binnen stromen, ik moet er gewoon achteraan. Eerlijk gezegd laat ik de zaken nu wat verslonzen. Ik ben met die Italiaanse serie bezig en kan even geen interesse opbrengen voor iets anders.”

De rol in die serie kreeg je dankzij ‘Nothing Personal’?

„Het zal me niet hebben geschaad. De serie gaat over het Trio Lescano, drie zusjes uit Nederland die vrolijke swingliedjes zongen. In de jaren dertig waren ze razend populair in Italië, tot de fascisten in 1942 ontdekten dat ze half joods waren en ze werden gearresteerd omdat ze verborgen boodschappen voor de geallieerden in hun liedjes zouden stoppen. De regisseur wilde echte Nederlandse actrices. De opnames begonnen heel bizar. In Rome stond een auto bij het vliegveld, die reed me direct naar de studio. Make-up, pruik, kostuum en hupsakee, scène één. Zeg dat nog eens. Kijk naar boven. Kijk naar rechts. Knipper met je ogen. Glimlach graag. Prachtig, bedankt. Rai Uno draait veertien van dat soort miniseries per jaar. Met van die chique esthetiek, stevig belicht. Ze sjouwen voortdurend met lichtbakken vol tl-buizen achter je aan.”

Is dat minder veeleisend dan uw arthousefilms?

„Het stelt andere eisen. Ze verwachten wel dat je meteen de context begrijpt, allerlei Italiaanse liedjes kent, dingen snapt die je eigenlijk niet snapt. Ik verstond eerst geen woord Italiaans, nu versta ik bijna alles. Maar ik ben niet zo zenuwachtig meer. Toen ik bij Links mijn eerste scène moest draaien, stond ik achter een glasplaat. De hele crew kwam kijken hoe ik het er vanaf bracht. Ik dacht alleen maar: niet flauwvallen, rechtop blijven staan.”

Kijk je veel naar je eigen films?

„Ik vind het moeilijk om naar mezelf te kijken, film is een genadeloos medium. De eerste keer dat je een film ziet waarin je speelt, zit je alleen naar jezelf te kijken. Ontzettend ijdel. Het duurt heel lang voordat je zo’n film werkelijk als film kunt bekijken.”

Regisseurs zeggen dat je een erg veranderlijk gezicht hebt.

„Dat hoor ik ook. Lastig is wel dat ik nog niet weet hoe ik dat kan gebruiken. Je wilt zoiets graag controleren als actrice, maar voordat je het weet zit je de halve dag naar je spiegelbeeld te staren en verlies je elke onbevangenheid.”

Wat is gemakkelijker, ingehouden acteren of emotionele excessen?

„Het is fijn met je acteerspieren te mogen rollen. Grote emoties, huilbuien, schreeuwpartijen. Acteren met lekker veel bravoure, laten zien wat je kan. En je hebt van die rollen waarvoor je twintig kilo moet aankomen. Grote transformaties, zoals Sean Penn in Milk. Dan hoor ik dat Brad Pitt zo fantastisch speelt in Benjamin Button. Huh? Ik heb Brad Pitt die hele film niet gezien, alleen make-up en computereffecten. Wat ik wil leren, is niet scènes te acteren, maar het script. Wat heeft het verhaal in deze scène nodig. Je momenten kiezen. Dan beheers je het vak.”

    • Coen van Zwol