'Er is helemaal geen verschil tussen Medvedev en Poetin'

Publicist Joelia Latynina gelooft niets van een breuk tussen Medvedev en Poetin. „De status quo moet gehandhaafd blijven.”

From left to right; Novaya Gazeta deputy editor Andrei Lipsky, Novaya Gazeta editor-in-chief Dmitry Muratov, political analyst Yulia Latynina, prominent commentator and radio show host Yevgenia Albats and Georgy Satarov, the head of the INDEM think tank and a former Kremlin insider, seen before their meeting with U.S. Secretary of State Hillary Rodham Clinton in Moscow, Tuesday, Oct. 13, 2009. Clinton's visit to Moscow is her first since becoming America's top diplomat and since President Barack Obama, who visited Russia in July, vowed to "reset" U.S.-Russia relations. (AP Photo/Alexander Zemlianichenko) AP

Fel, emotioneel, maar goed geïnformeerd en vlijmscherp als het om Poetin en zijn vrienden gaat. Zo wordt de schrijfster, publicist en universitair docent Joelia Latynina vaak getypeerd. Wekelijks spuwt ze haar gal over het Kremlin op radiozender Echo Moskvy of in haar columns in diverse Russische kranten.

Latynina (1966) hekelt vooral het zorgvuldig gepolitoerde beeld van president Dmitri Medvedev als hervormer en hoeder van de rechtsstaat, die kritiek op zijn voorganger en mentor Vladimir Poetin niet schuwt. „Onzin”, zegt Latynina. „Er is geen sprake van een machtsstrijd, alleen van psychologie. Soms laat de marionet, Medvedev, zien dat hij ongelukkig is, omdat hij geen echte macht heeft. Een andere keer uit de poppenspeler, Poetin, zijn onvrede. Meer is er niet aan de hand.”

Twee weken geleden werd in de pers gejuicht toen Medvedev zijn media-adviseur ontsloeg, die hij had geërfd van Poetin. Michail Ljesin zou privézaken met zijn officiële functie hebben vermengd. Het ontslag werd gepresenteerd als een overwinning van Medvedev op Poetin. „Maar uit eerste hand weet ik dat Ljesin er niet door Medvedev is uitgegooid, maar moest opstappen omdat hij anderhalve maand eerder Poetin voor alles en nog wat had uitgemaakt. Dat het nog even duurde voordat hij vertrok, kwam doordat hij allerlei financiële belangen bij de staatstelevisie had, die eerst moesten worden losgekoppeld.”

Latynina meent zelfs dat Medvedev tot nog toe geen enkele maatregel van betekenis heeft genomen. Samen met Poetin zou hij alleen maar de status quo willen handhaven. „Medvedev denkt het land te kunnen besturen met blogs en beloftes, terwijl dit natuurlijk alleen met decreten kan. Maar van die decreten merken we niets. Terwijl de corruptie hier minstens 50 procent van het bnp bedraagt. In het nieuws gaat het alleen over moord, terrorisme en de zakenvrienden aan wie Poetin nu weer overheidsgeld heeft gegeven. Geld dat overigens meteen verdwijnt. ”

Zo is de machtsverdeling: „Poetin deelt uit, Medvedev praat over een stralende toekomst.”

Van de leiderscapaciteiten van Poetin, die donderdag zijn jaarlijkse interview aan burgers gaf, geeft Latynina evenmin hoog op. In haar ogen is hij alleen een sterke leider als hij zich in zijn blote bast kan vertonen. „Zijn geheim is dat hij in het buitenland het beeld weet te verkopen dat hij in Rusland een gerespecteerd leider is en hij tegen de Russen zegt dat ze hem, en dus hen, in het Westen respecteren. Maar zijn enige echte kracht is de hoge olieprijs. De staat is in geen enkel opzicht sterk, behalve als er een zakenman in de cel moet. Wat betreft ordehandhaving is de staat ronduit zwak. Kijk maar naar al die moorden en aanslagen, waarvan de daders bijna nooit worden gevonden.”

En dan draagt het Kremlin zelf nog extra bij aan de chaos in de samenleving. Dat blijkt volgens Latynina uit de onlangs opgeloste moorden op mensenrechtenadvocaat Stanislav Markelov en journaliste Anastasia Baboerova. „De daders hebben banden met ultranationalistische organisaties die geïnspireerd zijn door de conservatieve ideologie van het ‘geleide nationalisme’ van Kremlinspindoctor Vladislav Soerkov. Door die groeperingen financieel te steunen dacht hij hen in toom te kunnen houden, terwijl die steun hen juist inspireerde tot geweld. Dat de moorden zijn opgelost komt alleen doordat de rechercheurs die op de zaak zaten hun bevindingen tot op het laatst geheim hebben gehouden voor hun hoogste baas, Aleksandr Bastyrkin. Ze vreesden namelijk dat hij de aanhouding van de daders zou verhinderen. Bastyrkin was woedend en wil die rechercheurs nu ontslaan.”

Is er dan geen enkele sprake van de door Medvedev voortdurend aangekondigde modernisering? „In landen als Iran en Venezuela zeggen de heersers ook dat er gemoderniseerd wordt, maar in feite teren ze daar net als bij ons alleen op de verkoop van grondstoffen. Bovendien is modernisering een bedreiging voor het regime, dus Poetin en Medvedev kijken wel uit. In Rusland is de afgelopen jaren anderhalf triljoen dollar aan olie en gas verdiend, maar behalve veel nieuwe residenties voor Poetin zijn er geen nieuwe wegen gebouwd en is er geen kopeke in wetenschap en onderwijs gestoken.”

Dankzij de hoge olieprijs zitten Poetin en de zijnen dus steevast in het zadel, meent Latynina. „Het regime verdwijnt hoogstens als de leider overlijdt, zoals in het Spanje van Franco en het China van Mao. En Poetin is gezond en sterk, dus dat gaat nog wel even duren.”

    • Michel Krielaars