Borstplaat op recept

In de zeventiende eeuw was borstplaat bij de apotheker te verkrijgen.

Nederland, Den Haag, 08-04-09 Janneke Vreugdenhil en Joep Habets. © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Quizvraag: Wat hebben jenever, Coca-Cola, drop en borstplaat met elkaar gemeen? Antwoord: Ze zijn ooit uit-gevonden als medicijn en werden verkocht door apothekers. Jenever zou helpen bij spier- en gewrichtspijn, Coca-Cola tegen hoofdpijn en vermoeidheid. Drop at je bij verkoudheid en keelpijn en kreeg je daarbij ook nog last van hoest, dan was borstplaat de remedie.

Vormt drop nog steeds een aardige bijverdienste voor menig apotheek, om cola, jenever en borstplaat hoef je er niet meer te vragen. Terwijl het toch helemaal niet zo’n gek idee zou zijn zulke zaken weer in het apothekersassortiment op te nemen. Alleen op doktersvoorschrift, in zeer lage doses, en voor gebruik eerst de bijsluiter lezen. (Geregistreerde bijwerkingen: verslaving, diabetes, obesitas).

Borstplaat – want daar is het mij vandaag, op de verjaardag van Sint Nicolaas, natuurlijk om te doen – wordt, ruim drie eeuwen nadat de Leidse arts Herman Boerhaave suikerpillen voorschreef aan zijn hoestende patiënten, beschouwd als het tegenoverstelde van gezond. Maar lekker is het wel; dat mierzoete romige, dat smeltend zachte gevoel tegen je gehemelte. Bovendien is het leuk om zelf te maken.

Er zijn nogal wat recepten in omloop voor huisgemaakte borstplaat. Sommige gaan uit van kristalsuiker, andere van basterd- of poedersuiker of van een combinatie daarvan. Ook de gebruikte zuivel verschilt. Het kan met melk, met slagroom en/of met boter, en in recepten uit de jaren zeventig, tachtig kom je ook wel koffieroom tegen. Dat laatste zou ik niet aanbevelen, tenzij u heimelijk gecharmeerd bent van die gesteriliseerde smaak.

Borstplaat zoals het ooit bij de apotheek over de toonbank ging, bevatte overigens geen zuivel. Het was pure gestolde suikersiroop, hooguit op kleur gebracht met vruchtenextract, kortom een product dat als twee druppels water lijkt op een ander hedendaagse sinterklaaslekkernij: suikerbeest. Dit rechttoe-rechtaan suikerwerk ziet er vrolijk uit, maar mist het fluwelige dat roomborstplaat nu juist zo verleidelijk maakt.

Wat we dan weer wel kunnen leren van zeventiende-eeuwse heelmeesters is de toepassing van kruiden en specerijen. Destijds werden die ingezet wegens hun medicinale werking – saffraanborstplaat hielp tegen wormen en selderijborstplaat tegen winderigheid. Maar wat let ons ze te gebruiken wegens de aangename smaak? Weer eens iets anders dan koffie- en chocoladeborstplaat of borstplaat met dat gemeen chemische goedje dat amandelessence heet, maar nog nooit een amandel heeft gezien.

Hieronder het resultaat van enkele experimenten uit mijn keukenlaboratorium. Met saffraan wordt borstplaat schitterend zachtgeel van kleur en, mits met wijsheid en dus met mate toegepast, zeer verfijnd van smaak. Met rozenwater krijgt borstplaat een bloemig 1001-nachtaroma. Borstplaat met venkelzaad is de meest exotische. Beslist het proberen waard voor de liefhebber. En voor zogende vrouwen, want venkel stimuleert de borstvoeding.

Janneke Vreugdenhil heeft een kookrubriek op nrc.tv

    • Janneke Vreugdenhil