Zit in hoek, wordt kleiner (8)

Het zat eraan te komen. Deze week besloten de Europese ministers van Financiën in een marathonsessie over nieuwe Europese toezichtsstructuren. En zoals gewoonlijk waren die weer net een beetje minder hard dan het voorgaande plan. Weliswaar komen er – naast een toezichthouder op systeemrisico’s – nu drie Europese toezichthouders: een voor banken, een voor verzekeraars en een voor financiële markten. Maar de slagkracht ervan is uitgehold via een even ingenieus als absurd stelsel van uitzonderingsbepalingen en beroepsmogelijkheden.

Hoogoplopende discussies tussen met name Frankrijk – dat hier het continentaal belang vertegenwoordigt – en Groot-Brittannië hebben er uiteindelijk toe geleid dat de nieuwe toezichthouders regels en technische voorschriften mogen maken en kapitaaleisen kunnen stellen aan Europese instellingen. De Britse minister Darling ging daar alleen maar mee akkoord nadat hij veilig had gesteld dat er procedures gevoerd mogen worden tegen uitspraken van die toezichthouders.

Het is een wijze les. Europa is geen sneeuwbal, die al rollend groter wordt, maar een kaasschaaf, waar bij elk compromis weer een laagje af wordt geschraapt van het vorige compromis. Wat dat betreft is het een gemiste kans dat de oervader van dit toezichtsproject, de oud-IMF-topman Jacques de Larosière, zo laag heeft ingezet. Hij diende in februari een blauwdruk voor nieuw Europees toezicht in bij zijn opdrachtgever, de Europese Commissie. En in plaats van een ambitieus plan waar na maanden van onderhandeling en schaven een acceptabel plan van over zou blijven, incorporeerde De Larosière het compromis al in zijn voorstel. Met een verwijzing naar de politieke onhaalbaarheid schrapte hij zelf het idee van een sterke Europese toezichthouder al. En toen moesten vele rondes met de kaasschaaf nog volgen.

De Europese ministers van Financiën toonden zich deze week toch opgetogen over het compromis. Minister Bos stelde zelfs dat het akkoord een eerste stap is op weg naar meer en effectiever Europees toezicht. Wat hem betreft zal een volgende stap het zogenoemde burden sharing zijn: het daadwerkelijk delen van de kosten als een internationaal opererende bank gered moet worden. Dat die stap noodzakelijk is voor goed toezicht op internationaal opererende banken is helder. Hoe de kaasschaaf te veranderen in een sneeuwbal is een lastiger probleem.

Egbert Kalse