Pikhouweelprotheses

Heeft de geamputeerde sprinter Oscar Pistorius oneerlijk voordeel als hij met zijn verende beenprotheses loopt tussen atleten met ouderwetse benen? In de discussie daarover speelt prof. Hugh Herr van het MIT een interessante rol. Hij is lid van de wetenschappelijke commissie die zich hierover heeft uitgesproken, en hoort bij de meerderheid die zegt: nee, Pistorius is een gewone atleet. „Wanneer je als gehandicapte gaat sporten, noemen ze je moedig; als je dreigt te gaan winnen speel je vals”, is een van Herrs vaste oneliners. Hij kan het weten, want net als Pistorius mist hij beide benen, na een klimexpeditie in 1982. Hij was toen 17.

Maar Herr vindt ook dat het ontbreken van benen geen handicap is, maar een opportunity. Hij heeft zijn klimcarrière nog jaren voortgezet en schroefde hulpstukken aan zijn stompen al naar gelang de omstandigheden: klauwen voor ijswanden, pikhouweelachtige uiteinden voor rotspartijen met spleten, extra lange stelten voor relatief makkelijk terrein. Hij voorziet dat op een dag mensen met biologische ledematen als gehandicapt zullen worden beschouwd en doet als ‘biomechatronicus’ alles om die dag dichterbij te brengen. Alleen, bij Pistorius is het nog niet zo ver, meent Herr.

Zijn bedrijf iWalk staat op het punt een kunstvoet op de markt te brengen, de PowerFoot One, die een volkomen natuurlijke gang mogelijk maakt. De voet heeft een computergestuurd veermechanisme dat bij het neerkomen energie opslaat en deze bij de afzet op precies het juiste moment weer loslaat, net als het menselijke onderbeen. Elektromotoren zetten de afzet extra kracht bij. Dat doen de spieren in het menselijke onderbeen immers ook. Het ontbreken daarvan maakt dat geamputeerden zo’n 30 procent meer energie kwijt zijn bij het lopen dan intacte personen. De PowerFoot verhelpt dit. Hij moet enkele tienduizenden dollars gaan kosten.

Het is wat cynisch, maar iWalk heeft het tij mee. De stroom geamputeerden uit Irak en Afghanistan betekent vraag naar goede prothesen, een vraag die dankzij het leger koopkrachtig is. Het leger heeft in iWalk geïnvesteerd.

Een waarschuwing is wel op zijn plaats: de berichten over ‘marktintroductie binnen een jaar’ zijn al zo’n drie jaar in omloop. Inmiddels heeft iWalk al wel een opgevoerde versie in de pijpleiding, de ActiveRun, die meer energie aan het lopen bijdraagt dan het menselijke gestel doet. Het is duidelijk dat een Pistorius met deze prothese moet gelden als atleet met hulpmotor.

En daar zal Herr het niet bij laten. Weer zo’n oneliner: „Mensen zijn niet gehandicapt. De technologie is gehandicapt.” Herr wil de technologie uit zijn rolstoel helpen. Met als prettig neveneffect dat hijzelf, naarmate hij ouder wordt, alleen maar meer valide wordt. Zijn oorspronkelijke benen hoeft hij niet terug.

Herbert Blankesteijn

Dit is een wekelijkse rubriek over technologie.

    • Herbert Blankesteijn