Personeel TNT vertrouwt het bedrijf niet meer

De postmarkt krimpt, zegt TNT. De directie vindt dat het bedrijf op grote schaal moet saneren. Werknemers en bonden zijn het daar niet mee eens. „Kerst is dé kans om te staken.”

Lolke van der Heide

Minder post? Op het bestelkantoor van TNT in Arnhem weinig van te merken, en dan moet de kerstdrukte nog beginnen. „Komt door de Postcodeloterij”, zegt manager Harry Zweers, wijzend op rolcontainers vol reclamemateriaal in de sorteerhal. Ernaast staan pallets met folders van de Bijenkorf.

Tientallen postbodes in oranje geruite blouses staan naast elkaar voor de lange rijen metalen kasten en verdelen stapels folders, kaarten en brieven over de wijken, postcodes en huisnummers. Om hun vingertoppen een rubberen beschermkapje voor meer grip. „Papier is glad, zonder dit ding moet je telkens aan je duimen likken”, zegt Frits Labots. Labots is 59 en werkt 36 jaar bij TNT. Hij moet nog drieëneenhalf jaar, dan wacht het prepensioen. „Ik hoop dat ik het kan volmaken, maar ik vrees het ergste.”

Het personeel van TNT Post, een van de twee divisies van TNT (TNT Express is de andere) verkeert al bijna drie jaar in onzekerheid. Hun toekomst bij ‘de post’, ooit als staatsbedrijf een baken van werkzekerheid, komt op losse schroeven te staan door de gestaag afnemende postvolumes en de liberalisering van de markt. Labots heeft de tijden zien veranderen. „Vroeger stonden er drie, vier grote postzakken klaar. Moest ik onderweg bijladen. Nu ga ik de straat op met een paar tasjes.” Ook het werk verandert. „Alles moet efficiënter en sneller. Vroeger dronk je koffie wanneer je dat wilde, nu mogen we maar tien minuten per dag koffiepauze houden.”

Op een vergadering van kaderleden van CNV Publieke Zaak in Den Haag moet de directie van TNT het ontgelden. „De mensen vertrouwen hun eigen bedrijf niet meer”, zegt Dirk Schuurman, lid van de Centrale Ondernemingsraad en „bijna” 40 jaar in dienst van TNT. „Het bedrijf zei eerst dat de meeste mensen konden blijven als er werd ingeleverd. Niemand geloofde dat. ‘Eruit gaan we toch’, zeiden ze. Daarom willen ze ook geen loon inleveren.” In een presentatie aan het personeel onder de noemer ‘De nieuwe weg van de brief’ liet de directie onlangs weten dat er sowieso 11.000 banen moeten verdwijnen per 2015. „Alle geloofwaardigheid is daarmee weg”, zegt CNV-bestuurder Inge Bakker.

De bonden zeggen de realiteit van een veranderende markt onder ogen te zien, maar wijzen er op dat niet alle post minder wordt. Zo groeit het versturen van pakjes sterk. „Maar het bezorgen van pakjes en aangetekende stukken is de postbode uit handen genomen”, zegt Dirk Schuurman. „Dat is overgeheveld naar TNT Post Pakketservice, dat met laagbetaalde ‘subcontractors’ werkt.” Volgens Inge Bakker wil TNT Post uiteindelijk vrijwel al het werk uitbesteden. „Wat overblijft is een soort regiebedrijf.”

Dat het goed gaat met de pakjesbranche is te zien in het sorteercentrum van TNT Post Pakketservice in Dordrecht. In de loods zijn tientallen medewerkers bezig grote en kleine pakjes te sorteren op postcode. De kleine pakjes gaan automatisch via de lopende band, de grote moeten handmatig worden gedaan. De helft van het personeel is hier uitzendkracht. Het aantal pakketten dat TNT landelijk verwerkt is gestegen van 350.000 per dag vorig jaar naar 400.000 nu. Een van de grote klanten van TNT Post is bol.com, de online-mediawinkel. „Bij ons is er geen crisis”, zegt Michel Schaeffer, de managing director van bol.com, „we groeien dit jaar met dubbele cijfers en de laatste week zelfs met 30 procent.” Elke dag vervoert TNT Post tien vrachtwagens vol met pakjes van bol.com, rekent Schaeffer voor. Als er werknemers moeten verdwijnen zal dat niet in Dordrecht zijn, denkt Arno Heere, de manager van het sorteercentrum. „Het gaat heel goed hier en we kunnen het werk niet met minder mensen doen. Maar ik wacht wel af wat er gaat gebeuren.” De vervanging van vast personeel door uitzendkrachten komt TNT op veel kritiek te staan. „Ze nemen mensen aan die niks kunnen”, moppert Willem Speijers (57) in de kantine te Arnhem. „En waarom? Omdat ze goedkoop zijn.” TNT zegt bij monde van een woordvoerder dat het wel met goedkopere arbeidskrachten moet werken, omdat de twee concurrenten Sandd en Selekt Mail dat ook doen. Postbezorgers zijn goedkoper dan postbódes. Waar postbodes de post zelf sorteren, brengen zij alleen post rond. „Binnen afzienbare tijd wordt alle post centraal gesorteerd”, zegt de woordvoerder. „We moeten wel, want we verliezen snel terrein.” TNT Post raakte onlangs de Belastingdienst en het UWV kwijt aan Sandd. En per 1 januari stappen de meeste tv-gidsen over naar de concurrent.

De toekomst is er één met veel minder postbodes. Vraag is hoeveel van de nu nog 15.000 full time postbodes (op 23.000 personeelsleden) hun baan verliezen en op welke manier dat gebeurt. Dirk Schuurman van CNV: „Als je geopereerd wordt wil je twee dingen weten: wanneer gebeurt het en hoeveel pijn gaat het doen. Wat er nu gebeurt, lijkt op een chirurg die in het wilde weg snijdt.”

Komt er nog een oplossing in het arbeidsconflict? De bonden lijken de kant van de harde actie op te gaan om garanties op loon en werk af te dwingen. „Elke dag vragen de mensen op de werkvloer aan me wanneer we platgaan”, zegt CNV kaderlid Cor Bruin. Schuurman: „De kerst komt er aan, dit is dé kans om te staken.”

    • Patricia Veldhuis
    • Lolke van der Heide