Domweg een loterij of geraffineerde manipulatie?

Zuid-Afrika is niet op basis van resultaten groepshoofd.

Het gastland loot doorgaans mindere tegenstanders.

Speculaties over fraude bij de WK-loting zijn van alle tijden. Was het slechts te wijten aan een kapotte machine dat de loting in Madrid voor het WK voetbal van 1982 zo chaotisch verliep dat niemand er meer wat van begreep? Of was van tevoren bepaald dat het gastland Spanje in een groep zou komen met ‘kleintjes’ als Noord-Ierland en Honduras? Was het toeval dat Sophia Loren het gastland Italië in 1990 indeelde bij de voetbalploegen van de Verenigde Staten, Oostenrijk en Tsjechoslowakije? Of kon de Italiaanse actrice aan de temperatuur van de balletjes voelen hoe sterk een mogelijke tegenstander was? En was het slechts een ongelukje toen Lothar Matthäus bij de loting voor het WK van 2006 een balletje uit zijn handen liet vallen om vervolgens het zwakke Costa Rica aan gastland Duitsland te koppelen? Of kon de oud-voetballer aan een bijna onfeilbare markering verschillende landen onderscheiden?

Deze vragen zijn nooit beantwoord. En ze worden waarschijnlijk ook nooit beantwoord.

Toeval of niet, de geschiedenis leert dat gastlanden opvallend vaak worden ingedeeld bij minder goede tegenstanders. Zo werd Mexico in 1970 aan El Salvador gekoppeld. West-Duitsland trof vier jaar later in de groep debutant Australië. Mexico speelde in 1986 in de eerste ronde tegen Irak. De ploeg van Verenigde Staten mocht het in 1994 opnemen tegen Colombia. Frankrijk speelde in 1998 in eigen land tegen Saoedi-Arabië en Zuid-Afrika. Zuid-Korea zat in 2002 met Polen, Portugal en de VS ook niet in een poule des doods. De andere organisator Japan trof België, Tunesië en Rusland. Eigenlijk vormde alleen het WK van 1978 in Argentinië een uitzondering. Juist op deze van corruptie verdachte editie stuitte het gastland op Italië, Frankrijk en Hongarije.

Zuid-Afrika ontloopt als groepshoofd volgend jaar toplanden als Brazilië, Italië, Spanje, Duitsland, Engeland, Argentinië en Nederland. De Bafana Bafana treffen ook geen andere Afrikaanse landen uit de zogenoemde pot 3 en komen in elk geval in een groep bij Chili, Paraguay of Uruguay. Nieuw-Zeeland en Slovenië zouden, volgens de ‘traditie’ van een gelukkige loting voor het gastland, verder voor de hand liggende tegenstanders zijn op het WK.

Zuid-Afrika is bovendien het enige land dat niet op basis van prestaties groepshoofd zal zijn bij het toernooi dat van 11 juni tot en met 11 juli wordt gehouden. De manier waarop de FIFA deze week de criteria bepaalde voor de zeven groepshoofden plus Zuid-Afrika, gaf te denken. In het verleden bepaalde de FIFA de indeling op basis van de resultaten bij de afgelopen drie WK’s en de stand op de landenranglijst. Vreemd genoeg is daar nu zonder een sluitende uitleg vanaf geweken.

Daarvan zijn Portugal en met name Frankrijk het slachtoffer geworden.

Het heeft er alle schijn van dat de FIFA op zoek is gegaan naar een model waarbij Frankrijk hoe dan ook buiten de pot van groepshoofden zou vallen. Daarmee zou de wereldkampioen van 1998 en de finalist van 2006 toch nog een beetje gestraft worden voor de handsbal van Thierry Henry in het play-offduel met Ierland. En zo telden de resultaten uit het verleden plotseling niet meer. De groepshoofden werden ingedeeld op basis van de FIFA-ranking zoals die in oktober van dit jaar was. Frankrijk stond destijds op die ranglijst op een negende plaats.

De Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma en FIFA-voorzitter Joseph Blatter zullen het publiek vanavond (vanaf 18.00 uur) in het Convention Centre van Kaapstad welkom heten. Onder de gasten bevinden zich onder anderen de Nederlandse ex-voetballers Ruud Gullit en Ronald de Boer. De presentatie van de show rondom de loting, die zo’n anderhalf uur in beslag zal nemen, is grotendeels in handen van de Zuid-Afrikaanse actrice Charlize Theron.

Voor het oog van naar schatting 200 miljoen televisiekijkers zal ze the beginning of Africa’s big party in goede banen moeten leiden. Zal Theron het gastland Zuid-Afrika onverhoopt met de Verenigde Staten, Paraguay en Frankrijk in een poule des doods plaatsen? Of ligt het meer voor de hand dat ze à la Sophia Loren haar land op elegante wijze in een groep met mindere goden loodst? Wat er ook gebeurt, de speculaties over een gestuurde loting zullen altijd blijven.