De Groene Sint wint

Groot nieuws voor sinterklaasavond: de Oxfam/Novib- actie voor duurzame chocoladeletters is geslaagd. Vorige week lieten Jamin, Lidl, Hema, Albert Heijn en Jumbo weten in 2012 alleen nog chocoladeletters te zullen verkopen die aan een reeks milieu- en sociale eisen voldoen.

Dat was tot nu toe maar bij 15 procent van het aanbod het geval. Er komt dus een algemeen aanvaarde milieunorm in de markt voor chocola. Alleen supermarktketen Aldi noemt de aanbevolen keurmerken een „schijnvertoning” en weigert (nog) te buigen voor acties van de ‘Groene Sint’. Net als de echte Sint komt ook de groene volgend jaar dus terug.

De producenten Verkade, Cadbury en Mars committeerden zich eerder aan basisnormen van duurzaamheid. Ongetwijfeld gestimuleerd door de (enige) ideële producent, Tony’s Chocolonely, wiens chocolade 100 procent ‘slaafvrij’ zou zijn. Theeproducent Lipton, meubelgigant IKEA en de elektronicaketen BCC hebben de milieuzorgen al langer vertaald in het eigen merkbeleid. Duurzaamheid wordt een commerciële troef met keurmerken als Fair Trade, Groene Stekker, Max Havelaar en de internationale FSC- en MSC-labels.

Het besluit van supermarkt Aldi om het keurmerk hardhandig af te wijzen, laat ook de dilemma’s zien. Eerder deze maand suggereerde Albert Heijn in Trouw dat de overheid duurzaamheidsnormen moet opleggen. Ongetwijfeld omdat het bedrijf tegen de grenzen van de eigen concurrentiepositie aanloopt. Voor een groene drempel in de markt is zeker wat te zeggen. Dat producenten de overheid om een gelijk groen speelveld vragen, is logisch. Zonder normen voor energie, pesticide, uitstoot, arbeid en leefomstandigheden zullen exploitatie en vervuiling op het laagste niveau, bij de kwetsbaarste groep in het minst ontwikkelde productieland, altijd mogelijk blijven. En dus gebeuren.

Het is dus Aldi die de schijn tegen heeft, niet de Groene Sint. Mag de consument volgend jaar chocolade blijven kopen die onder mensonterende omstandigheden is geproduceerd? En wat gebeurt er als de Groene Sint door zijn goede woorden heen is? Tot nu toe doen producenten er behalve uit idealisme uit verlicht eigenbelang aan mee. Ze voelen aan dat er inmiddels genoeg consumenten zijn die wel wachten op maatschappelijk en politiek verantwoord voedsel.

Maar dat zal niet voldoende zijn om de hele markt te vergroenen. Daarvoor is de overheid nodig. Het is daarom teleurstellend dat minister Verburg (Landbouw, CDA) normen voor duurzaam voedsel nog alleen voor de kantines van het eigen ministerie verplicht stelde. Staatssecretaris Heemskerk (Economische Zaken, PvdA) gaf de Kamer deze week een te vrijblijvend antwoord, op rijm:

Veel producenten doen hun best

En via de winkeliers volgt de rest

Was het maar zo eenvoudig. Het wordt tijd om de productie en distributie te reguleren met normen voor uitstoot, voor eerlijke en verantwoorde herkomst. Daarbinnen valt voor de consument nog genoeg te kiezen.