Zuid-Afrikaanse gastheer heeft zaken op orde

Critici moeten hun mond houden. Dat was gisteren de boodschap van Danny Jordaan, die de organisatie van het WK in Zuid-Afrika leidt. „Het is buitengewoon onrechtvaardig.”

Tweehonderd dagen voor de aftrap van het wereldkampioenschap voetbal plaatste het Zuid-Afrikaanse bouwbedrijf Aveng vorige maand een opmerkelijke advertentie. Aveng, verantwoordelijk voor de bouw van het stadion ‘Soccer City’ in Johannesburg, waar de openingswedstrijd en finale van het WK gespeeld worden, drukte in een aantal landelijke kranten een grote vergeelde foto af van een nauwelijks voor de helft voltooide Eiffeltoren. „Precies tweehonderd dagen voor de wereldtentoonstelling van 1889”, meldde de begeleidende tekst vilein. Daarnaast een klein fotootje van de voetbaltempel in Johannesburg: op het parkeerterrein na helemaal klaar. Zelfs de grasmat ligt er al. Het constructiebedrijf wilde maar zeggen: Zuid-Afrika heeft zijn zaakjes voor elkaar en de critici moeten vanaf nu hun mond houden.

„De deelnemende teams zijn bekend, de wereldbeker is gearriveerd en de stadions zijn af – het wachten is nu alleen nog op de supporters”, lachte de chef van het lokale organisatiecomité Danny Jordaan gisterochtend tijdens een ontbijtbijeenkomst met de pers. „Als we de doemdenkers hadden moeten geloven, dan waren de Olympische Spelen in Athene in 2004 ook niet doorgegaan.” Op het vrijwel voltooide Green Point Stadion in Kaapstad na, waar een halve finale gespeeld wordt, zijn alle stadions klaar en opgeleverd.

Maar vooral Europese voetbalbestuurders en journalisten blijven bezorgd. Niet zozeer over de stadions, maar wel over de logistiek en de veiligheid van de naar verwachting 450.000 supporters die naar Zuid-Afrika komen. „Jordaan zegt bij herhaling dat Zuid-Afrika al veel internationale evenementen georganiseerd heeft, maar niets is zo groot als het WK-voetbal en ze hebben geen enkele ervaring met onze niet altijd even subtiele Europese fans”, zegt een official van de Britse voetbalbond FA die anoniem wil blijven.

Dankzij honderden kilometers nieuwe snelweg zullen die supporters volgend jaar wellicht minder vaak in de file staan dan nu, maar het door de Zuid-Afrikanen beloofde openbaar vervoer is nauwelijks van de grond gekomen. Alleen in Johannesburg, waar met twee wedstrijdstadions en de meeste Europese teams (waaronder het Nederlands elftal) de grootste drukte verwacht wordt, is in september een snelbuslijn van start gegaan die stopt bij de twee stadions. In Kaapstad wil het met die bussen nog niet zo lukken. Wegens kostenoverschrijdingen heeft het werk een tijdje stil gelegen en het is onduidelijk of de door de oppositie bestuurde stad het project volledig wil voltooien.

De nieuwe ‘Gautrain’, een snelle treinverbinding tussen het vliegveld en het zakencentrum van Johannesburg, zal pas halverwege het toernooi gaan rijden. Het bouwbedrijf eiste vorige maand 130 miljoen euro extra van de provinciale overheid om de eerste fase op tijd te kunnen afronden. Aan deze vorm van omkoping weigerde de overheid mee te werken.

Volgens rasoptimist Jordaan zijn dit „allemaal geen rampen”. „Hoe vaak zullen mensen die trein gebruiken? Waarschijnlijk alleen als ze van het vliegveld naar hun hotel willen – en dat doen ze op de eerste dag. Wat er echt toe doet is het transport binnen de steden. En daar zie ik geen problemen.”

Een andere zorg, voldoende accommodatie, is volgens FIFA-secretaris-generaal Jerôme Valcke inmiddels „een non-issue”. Match, het bedrijf dat door de wereldvoetbalbond is ingehuurd om 55.000 hotelkamers te reserveren, rapporteerde onlangs dat het nauwelijks lukte om Zuid-Afrikaanse hoteliers ervan te overtuigen hun kamers aan Match te verhuren. „Zij denken meer te kunnen verdienen door zelf te verhuren”, zegt Irving Khoza van het lokale organisatiecomité. Voor het eerst bij een groot internationaal toernooi heeft FIFA daarom ook een beroep gedaan op iets meer sobere accommodatie: studentenflats. Khoza zegt dat nog 7.000 kamers nodig zijn.

Maar de spreiding van de kamers is weer een ander verhaal, laat Jordaan doorschemeren. Speelsteden als Bloemfontein en Nelspruit hebben niet genoeg accommodatie om alle supporters én de teams en hun begeleidend staf na een grote wedstrijd te huisvesten. „Pas na de loting wordt echt duidelijk of dit tot problemen gaat leiden. Als Frankrijk en Engeland tegen elkaar spelen in Nelspruit, dan moeten we creatieve oplossingen verzinnen.” Nelspruit ligt op de grens met Mozambique en Swaziland en Jordaan verwacht dat teams en een deel van de supporters in de betere hotels van de hoofdsteden van die landen terecht kunnen. Hij sluit niet uit dat de organisatie ná de loting van morgen beslist om al te precaire wedstrijden te verplaatsen naar een stad die de supportersstroom wel aankan.

Met de loting en de evenementen van deze week wil Zuid-Afrika de wereld laten zien dat „de twijfels dood zijn”, zegt Jordaan. Het conferentiecentrum in Kaapstad is een belegerde vesting. Alles loopt vooralsnog op rolletjes. En zolang supporters de gebaande paden rondom de stadions en de officiële supportersfeesten niet verlaten, hoeft criminaliteit geen probleem te zijn, zegt een Britse bondsofficial. „Maar ik houd mijn hart vast als ze per ongeluk op een verkeerde plek belanden.”