Pakistan vreest golf van extremisten

De Amerikaanse plannen voor Afghanistan worden in Pakistan gewantrouwd. ‘Als de kanonnen zwijgen, zijn de VS straks weg.’ Pakistan vreest meer terreur.

De Pakistaanse reacties op de toespraak van Barack Obama over de oorlog in buurland Afghanistan zijn cynisch en sceptisch, terwijl de Amerikaanse president het land juist een strategische partner wil maken. „Ons succes in Afghanistan is onverbrekelijk verbonden met ons partnerschap met Pakistan”, benadrukte Obama de cruciale rol van dat land.

De meeste Pakistaanse commentatoren en analisten zijn er niet gerust op. Hun onmiddellijke zorg is dat Pakistan alleen maar geconfronteerd zal worden met nog meer strijders van Talibaan en Al-Qaeda op haar grondgebied. Daarnaast is er de overtuiging dat Obama’s woorden, hoe zorgvuldig ook gekozen, uiteindelijk alleen maar zullen neerkomen op het (opnieuw) in de steek laten van Afghanistan én van Pakistan.

„Alleen een dwaas gelooft dat de VS hier op lange termijn zullen blijven”’, zegt analist Shireen Mazari. Obama erkende dat de VS hun relatie met Pakistan in het verleden „kortzichtig” hebben gedefinieerd, maar dat die dagen nu voorbij zijn. „Amerika zal een sterke voorvechter blijven van veiligheid en welvaart van Pakistan, ook lang nadat de kanonnen tot zwijgen zijn gekomen”, zei hij.

Mazari, tegenwoordig verbonden aan de krant The Nation, gelooft er niets van. „Hij moet dat wel zeggen, maar het is niet waar”, zegt ze door de telefoon vanuit Islamabad.

Mazari, die zich de afgelopen jaren vaker kritisch heeft uitgelaten over het Amerikaanse beleid, vertolkt het diepe wantrouwen dat in de Pakistaanse publieke opinie leeft. Toch staan haar uitlatingen in schril contrast tot de geluiden die in Washington zijn te horen. Daar bestaat bezorgdheid over verdeeldheid tussen leger en regering en meer nog over de incompetentie van president Zardari. Maar vooral de ongerustheid dat Pakistaanse kernwapens in handen zullen vallen van extremisten, garandeert blijvende betrokkenheid van de VS , zeggen regeringsfunctionarissen.

Dat neemt niet weg dat er onderlinge tegenstellingen zijn tussen de VS en Pakistan, zegt ook een vooraanstaande, meer bedaagde commentator als generaal b.d. Talat Masood. Terwijl de VS en zijn bondgenoten in Afghanistan strijders van de Talibaan en Al-Qaeda bevechten, levert het Pakistaanse leger in Zuid-Waziristan en in andere aan Afghanistan grenzende regio’s slag met eenheden van de Pakistaanse Talibaan. Daaruit af te leiden dat Pakistan onvoldoende doet in de strijd tegen terrorisme, vindt Masood niet eerlijk. „Er is, los van Afghanistan zelf, geen land dat zoveel heeft geleden onder terreur en in de strijd tegen extremisten’’, zegt hij, verwijzend naar de lange reeks van bloedige aanslagen in het land.

De VS zien zich in Pakistan geconfronteerd met een vrijwel onoplosbaar public relations probleem. Hoe sterker (militaire) samenwerking met de VS wordt benadrukt, hoe meer de anti-Amerikaanse stemming wordt aangewakkerd. De Amerikaanse raketaanvallen met onbemande vliegtuigjes op Pakistaans grondgebied – met stilzwijgende instemming van regering in Islamabad – roepen heftige reacties op.

Sommige Pakistaanse commentatoren weten zeker dat de nieuwe Amerikaanse aanpak niet zal slagen, en dat Pakistan zich daarom moet voorbereiden op een scenario zonder Amerikanen maar mét een Afghaanse Talibaan. Dat is in feite een terugkeer naar de oude situatie van voor 9/11, toen Pakistan als een van de weinige landen het door de Talibaan geregeerde Emiraat Afghanistan erkende.

Maar het is ook een somber vooruitzicht, schrijft de Daily Times. ,,De implicaties van zo’n scenario zijn alarmerend voor de regio, voor de wereld, en meest van alles voor Pakistan.

Er is geen enkele aanwijzing dat Mullah Omar (leider van de Afghaanse Talibaan, red.) zijn verbintenis met zijn vroegere gast Osama bin Laden heeft verbroken, ook al heeft hij sinds 9/11 in het openbaar afstand gehouden van Al-Qaeda”.

Dat is wat Obama ook aanvoerde in zijn toespraak. „Ik ben ervan overtuigd dat in Afghanistan en Pakistan onze veiligheid op het spel staat. Daar is het epicentrum van het gewelddadige extremisme dat door Al-Qaeda wordt uitgeoefend,” zei hij. Des te opvallender was daarom de afstandelijke toon die gisteren ook doorklonk in de officiële reactie van Buitenlandse Zaken in Islamabad.

Premier Yusuf Raza Gilani van Pakistan zei vanochtend in Londen niet te geloven dat Osama bin Laden zich schuilt houdt in zijn land. Ook daaruit spreekt geen grote urgentie.

    • Wim Brummelman