'Met Israël praten om te praten heeft geen zin'

Het heeft voor de Palestijnen geen enkele zin de onderhandelingen met Israël te hervatten. Dat zegt de Jordaanse oud-ambassadeur Abu Nimah.

Jordanian Ambassador to the United Nations, Hasan Abu Nimah, speaks at Yale University in New Haven, Conn., Friday, Feb. 12, 1999. Nimah said that Jordan will continue along a stable path even though King Hussein has died. (AP Photo/Bob Child) ASSOCIATED PRESS

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zegt graag het onderhandelingsproces met de Palestijnen te willen hervatten. Maar, zegt Hasan Abu Nimah, oud-ambassadeur van Jordanië bij de Verenigde Naties en zoals zoveel Jordaniërs geboren Palestijn, „ze willen geen tastbare en zinvolle resultaten. Ze willen praten en blijven bouwen [in bezet gebied, red.], ze willen praten en feiten op de grond creëren. Tegen de tijd dat we uitgepraat zijn, is er geen Palestijns land meer.”

Abu Nimah gelooft sterk in onderhandelingen en het openhouden van lijnen. Hij was zelf lid van de Jordaanse delegatie bij de vredesonderhandelingen met Israël. „Maar het heeft geen zin om te praten om te praten”, zegt hij in een vraaggesprek in Amsterdam waar hij zaterdag sprak op een conferentie van het Nederlands Palestina Komitee over de ‘vergeten dossiers van de vredesprocesindustrie’. Abu Nimah (70) leidt in Amman het Koninklijk Instituut voor Inter-religieuze Studies.

De Palestijnse president en Fatah-leider Mahmoud Abbas zweert dat hij niet gaat onderhandelen tot Israël alle bouw in de nederzettingen bevriest, inclusief die in Oost-Jeruzalem. Netanyahu heeft zo’n maatregel uitgesloten; hij heeft onder druk van de Amerikaanse president Obama eenmalig voor tien maanden nieuwe aanbestedingen in de Westelijke Jordaanoever bevroren, uitdrukkelijk uitgezonderd Oost-Jeruzalem. Verder wordt er doorgebouwd.

„Ik ben er niet zeker van dat Abbas niet gaat praten”, zegt Abu Nimah. „Abbas wil een weg zoeken om te kunnen gaan praten. Omdat hij leeft van Amerikaanse liefdadigheid en omdat Israël de belastingen voor hem ophaalt. Maar het zou een ramp zijn. Want als je accepteert dat Israël Oost-Jeruzalem uitsluit van de bouwstop, dan erken je dat Jeruzalem de verenigde hoofdstad van Israël is.

En afgezien daarvan, waarover wil Abbas dan praten? „Welke macht heeft hij, welke pressie kan hij uitoefenen op de Israëliërs om hun positie te veranderen?”

Abu Nimah wijst erop dat voor Israël de bouw in de nederzettingen onderdeel is van het zionistische programma om het land van Israël te bevrijden. „Het is niet alleen Netanyahu of [minister van Buitenlandse Zaken] Lieberman. Het is een zionistisch programma dat systematisch is uitgevoerd sinds het werd opgesteld.”

De Palestijnen maken het zichzelf ook niet makkelijker door hun verdeeldheid.

„De verdeeldheid is de Palestijnen opgelegd door de Amerikanen en de Europeanen en het kwartet [VS, VN, EU en Rusland]. Toen Hamas in 2006 de verkiezingen won, spanden die zich in om de groep weer weg te krijgen van het Palestijnse politieke toneel. Alle pogingen tot verzoening zijn de kop ingedrukt.”

Vindt u dat het Westen moet gaan praten met Hamas?

„Absoluut. Dat is een belangrijke grief van de Palestijnen. Het Westen praat over democratie en roept iedereen steeds op te democratiseren. President Abbas wilde indertijd de verkiezingen uitstellen, maar hij kreeg te horen dat hij ze beter wel kon houden. En toen Hamas won, keerde het Westen zich tegen hen. Hoe zit het? Zijn ze voor of tegen democratie?

„Hamas gebruikte onacceptabele verzetsmethodes zoals zelfmoordaanslagen, maar daarmee is het opgehouden. Ze deden mee aan verkiezingen onder het vredesproces van Oslo. Ze zijn veranderd! Mensen zoals ik zeggen: geef hun een kans.

„Hoe zit het eigenlijk met Lieberman? Heeft iemand in de EU of de VS tegen hem gezegd: ‘je bent tegen vrede, je hebt tegen alle bereikte akkoorden bezwaar gemaakt’? Nee, hij is overal ontvangen. Dat met twee maten meten, dat zit de mensen hier dwars.”

Zou vrijlating van de door Hamas vastgehouden Israëlische militair Shalit iets veranderen?

„Dat zou de situatie op de grond verbeteren. Omdat Israël versoepeling van het beleg van de Gazastrook afhankelijk heeft gesteld van de vrijheid van Shalit. Maar het zal de politiek van Netanyahu en Lieberman niet fundamenteel veranderen. Omdat ze het zionistische programma onderschrijven, zoals voor hen Olmert en Sharon. Het nederzettingenprogramma werd in 1967 gelanceerd onder een regering van de Arbeidspartij. Er was geen Netanyahu.”

Er is sprake van dat onder de honderden Palestijnse gevangenen die in ruil voor Shalit moeten vrijkomen, Fatah-leider Barghouti zal zijn. Zal dat de Palestijnse situatie opschudden?

„Ik denk niet dat de Palestijnse Autoriteit geen nieuw leiderschap wil dat niet zo is bezoedeld door corruptie en incompetentie als het huidige leiderschap. Maar dat zou niets veranderen. Straks vraagt Barghouti Israël ‘kunt u ophouden met bouwen om zinvolle onderhandelingen op gang te brengen?’. Denkt u dat ze hem geven wat ze Obama ontzegden? Alle macht is in handen van Israël. En alle steun van de VS en de EU én de VN is voor de Israëlische kant.”

U bent erg pessimistisch.

„Ik ben niet pessimistisch! Een pessimist is iemand die goede zaken als slecht ziet. Ik zie slechte zaken als slechte zaken. Met een glas water vul je geen zwembad.”