Eerste Kamer: Hirsch Ballin heeft de wet overtreden

De Eerste Kamer voelt zich buitenspel gezet door minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie, CDA). Afgelopen maandag heeft hij in de Europese Raad namens Nederland ingestemd met EU-maatregelen waarvoor de wettelijk vereiste toestemming van de Eerste Kamer ontbrak.

Senatoren zijn boos omdat zij van Hirsch Ballin niet de kans hebben gekregen zich over de voorstellen uit te laten. De tijd ontbrak om zich „redelijkerwijs” voor te bereiden, omdat de voorstellen te laat werden aangeleverd. Een van de stukken was „volstrekt nieuw” en telde 53 pagina’s. De senatoren kregen het op 24 november onder ogen, de dag waarop zij er een oordeel over moesten vellen. Op „formele gronden” besloten zij daarop geen instemming te verlenen. Het betreft een regeling voor het gebruik van informatietechnologie voor douanedoeleinden.

Door de senaat te passeren, heeft Hirsch Ballin regels die het nieuwe Europese verdrag met zich meebrengt, weten te omzeilen. Dat verdrag werd afgelopen dinsdag van kracht. Maandag gaf Hirsch Ballin zijn toestemming.

„De minister heeft welbewust de wet overtreden”, stelt Laurens Dragstra, de griffier van de vaste senaatscommissie voor Justitie en Binnenlandse Zaken in Europees verband. De voorzitter van die commissie, Tiny Kox (SP), noemt de actie van Hirsch Ballin namens de hele commissie „buitengewoon pijnlijk”. De minister heeft volgens hem „willens en wetens een beslissing van de senaat naast zich neergelegd”. Kox: „Het afgelopen weekeinde belde hij me nog. Of er nog iets te regelen viel. Niet dus. Toch gaf hij daarop zijn toestemming, zonder onze instemming.”

In een scherpe brief eist de commissie uitleg van Hirsch Ballin. Als die niet bevredigend is, wil de Eerste Kamer een interpellatiedebat. Dat komt zelden voor in de Eerste Kamer: 23 keer sinds 1945.

In een reactie zegt de minister dat hij wilde voorkomen dat de besluitvorming in Europa van het begin af aan moest worden overgedaan. Hij had daarvoor steun van zijn collega’s in het kabinet.

Hirsch Ballin passeerde de senaat al eerder. Afgelopen zomer bood hij daarvoor zijn excuses aan. Het voorval weet hij aan „miscommunicatie” binnen zijn departement. Hij kondigde maatregelen aan om herhaling te voorkomen.