De kans om je vriendje te zien huilen

Illegale camera’s, gemaskerde mannen en een baai vol bloed.

Zo stelt The Cove de Japanse dolfijnenslacht aan de kaak.

scene uit de documentaire The Cove (2009) FOTO: Benelux Film Eight time world-champion freediver Mandy Rae Cruickshank dives with a humpback whale that befreinded her during the filming of the documentary, The Cove. Psihoyos, Louie

Activisme en journalistiek komen steeds dichter bij elkaar te liggen, denkt voormalig National Geographic-fotograaf Louie Psihoyos (1957). Zijn filmpamflet annex ecothriller The Cove, over de bloedige dolfijnenslacht in Japan, is daar een goed voorbeeld van.

Feitelijk rammelt het nogal, maar de boodschap is zo overweldigend verontwaardigd dat ieder weldenkend mens er wel in mee wil gaan. Illegale onderwatercamera’s, de structuur van een heist-film (films over een ‘kraak’), gemaskerde mannen en een baai vol bloed: Psihoyos zet alle wapens in om het publiek te activeren. De vergelijking met Michael Moore (Fahrenheit 9/11 en recentelijk Capitalism. A Love Story), die zich van overeenkomstige filmretoriek bedient, gaat Psihoyos dan ook niet uit de weg: „Ik ben soms wel jaloers op hem. Hij heeft het pad voor dit soort films geëffend.”

The Cove won na zijn première begin dit jaar op het Sundance Film Festival de ene na de andere publieksprijs op internationale festivals. Voorlopige hekkensluiter: de Audience Award van het laatste International Documentary Filmfestival Amsterdam. Psihoyos: „De film is inmiddels door 300.000 mensen gezien. En dat zullen er, als hij volgend jaar op televisie is geweest, drie miljoen zijn. De petitie op de site is door een half miljoen mensen getekend. Maar het belangrijkste is dat we de dolfijnenslacht op de politieke agenda hebben gekregen. Dat komt doordat de film zowel voedselactivisten, milieuactivisten als dierenactivisten aanspreekt. Maar zelf denk ik graag dat het de ultieme date-movie is: een avonturenfilm voor mannen, en voor vrouwen een gelegenheid om hun vriendje te zien huilen.”

The Cove volgt twee strategieën. Enerzijds wordt de camera gericht op voormalig dolfijnentrainer Richard O’Barry, in de jaren zestig bekend als de trainer van televisiedolfijn Flipper, die verkondigt dat het houden van dolfijnen voor entertainmentdoeleinden de hoog intelligente dieren doodongelukkig maakt. Anderzijds is er de semi-illegale jaarlijkse dolfijnenvangst in het Japanse Taiji, waarvan het met kwik vervuilde vlees vervolgens als walvisvlees op de markt wordt gebracht.

Psihoyos kwam dit alles op het spoor toen hij met mededuikfanaat Jim Clark in 2005 de Oceanic Preservation Society oprichtte. „Waarschijnlijk worden er meer dolfijnen indirect gedood bij de tonijnvangst dan in Taiji, maar ik raakte gefascineerd door het beeld van die beschaafde boeddhistische Aziaten die op zo’n bloederige manier zulke mythische wezens als dolfijnen doden en opeten. Bovendien is er een enorme cover-up-operatie gaande.”

Waarom?

„Wist ik het maar. Het zal uiteindelijk wel allemaal op geld neerkomen.”

Hoeveel geld gaat er jaarlijks om in de Japanse dolfijnenindustrie?

„Dat weet ik niet. Dolfijnenvlees kost 600 dollar per kilo. Maar hoeveel dolfijnen er in totaal worden gevangen weet ik niet. Dolfijnenvlees wordt eigenlijk als afval beschouwd. Maar als het als walvisvlees kan worden verkocht, brengt het wel duizend keer zoveel op.”

Doen de precieze cijfers er voor u iets toe?

„Ik word er zo langzamerhand doodmoe van om een journalist te moeten zijn en hoor en wederhoor te moeten toepassen. Dat heb ik mijn hele leven al gedaan. Ik wil niet langer aan de kant staan.”

Uw film suggereert dat het erger is om dolfijnenvlees te eten dan walvisvlees, omdat dolfijnen zulke menselijk aandoende, intelligente wezens zijn.

„Iedereen trekt de grens ergens anders. Sinds ik in 1968 een slachthuis heb bezocht, eet ik geen vlees meer. Maar het is me niet gelukt om veganist te worden. Vis kan ik niet laten staan. Heel veel vis is met kwik vergiftigd. Dolfijnenvlees heeft een hogere kwikwaarde dan walvisvlees doordat dolfijnen hoger in de voedselketen staan. Als sperziebonen vijfduizend keer giftiger waren dan tuinbonen, dan zou ik ook willen dat iemand daar een film over maakte.”

    • Dana Linssen