Concessie Google aan krantensites

Google maakt een gebaar naar betaalde krantensites nu het debat over gratis nieuws oplaait. Ook Microsofts zoekmachine Bing mengt zich in de discussie.

De eerste klik is altijd gratis. In ieder geval op Google News, de site die artikelen van allerlei nieuwsbronnen automatisch verzamelt.

Zolang internetters via Google News blijven lezen, zijn de registratie- en betaalverplichtingen van bijvoorbeeld de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal makkelijk te omzeilen. De zoekmachine eist namelijk dat de webpagina die het indexeert, dezelfde is als de pagina die zijn bezoeker voor zijn neus krijgt. Aan die praktijk wil Google ten dele een einde maken. Gisteren kondigde het internetbedrijf aan de zogeheten First Click Free-regeling te veranderen. Nieuwssites kunnen nu instellen dat ze bezoekers vanaf Google News dagelijks maximaal vijf artikelen gratis laten lezen. Daarna volgt een melding dat je je moet registreren of (tegen betaling) moet abonneren om verder te kunnen lezen.

Het lijkt nogal een stap: Google, voorvechter van open internet, helpt restricties op te leggen. Maar volgens internetdeskundige Henk van Ess is het een loze maatregel van Google. „De gemiddelde Google News-bezoeker leest hooguit vijf tot acht keer artikelen uit het hele aanbod. Mensen die per dag meer dan vijf artikelen uit één krant lezen zijn nieuwsfanaten; die hebben genoeg manieren om gratis aan artikelen te komen.”

Toch is het niet voor niets dat Google de uitgevers nu tegemoet probeert te komen. Nieuwsmedia zitten in economisch zwaar weer en de discussie rondom gratis berichtgeving verhevigde nadat uitgever Rupert Murdoch, topman van News Corp, aankondigde dat hij zijn nieuwsaanbod uit de indexering van Google zou halen. News Corp brengt in de Verenigde Staten onder meer de The Wall Street Journal en de New York Post uit, en in Groot-Brittannië The Sun.

Het is Murdoch een doorn in het oog dat Google geld verdient met advertenties rondom ‘zijn’ nieuwsberichten. Dat gebeurt op Google News, maar ook via minder officiële verzamelsites die nieuws doorplaatsen. Een recent rapport van het Fair Syndication Consortium, een organisatie van 1.500 krantenuitgevers, berekende dat een gemiddeld artikel in een Amerikaanse krant 4,4 maal gekopieerd wordt op websites die geen copyrightvergoeding voor de tekst betalen. Bij die artikelen staat in ruim de helft van de gevallen een advertentie die via Google’s AdSense-netwerk is geplaatst.

Ook op deze manier profiteert Google van journalistieke producties zonder daarvoor te betalen, aldus de uitgevers. „De kranten willen wel de lusten van Google maar niet de lasten”, zegt Henk van Ess.

Microsoft speelt op de ongemakkelijke verhouding tussen Google en de kranten in. De Amerikaanse softwarefabrikant introduceerde eerder dit jaar een vernieuwde zoekmachine, Bing.com, die de dominante positie van Google’s zoekmachine moet doorbreken. News Corp heeft gesprekken gevoerd met Microsoft, berichtte de Financial Times onlangs. Microsoft zou uitgevers willen betalen als ze hun webinhoud niet langer laten indexeren bij concurrent Google.

Daarnaast steunt Microsoft een nieuwe indexeringstechniek die een groep uitgevers zelf bedacht. Het bedrijf betaalt mee aan de ontwikkeling van ACAP (Automated Content Access Protocol), een vorm van kopieerbeveiliging waarbij voor elk artikel de mogelijkheden van hergebruik zijn opgenomen. 

Volgens Van Ess voegt dat weinig toe aan de gebruikelijke techniek die nu voor de indexering van websites gebruikt wordt. „Iedere website kan nu al aangeven welke gedeelten van de site doorzoekbaar zijn en welke niet. Maar er is onvoldoende deskundigheid bij uitgevers over de manier waarop je zulke technologie kunt gebruiken”, aldus Van Ess.

Ook de Nederlandse kranten zijn hun internetstrategie aan het heroverwegen. Piet Bakker, lector nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam, schreef onlangs op weblog De Nieuwe Reporter dat online nieuwsredacties „hun eigen broek op moeten houden” om beter te kunnen bepalen of een website wel winstgevend te krijgen is. Bij Trouw en de Volkskrant wordt gediscussieerd over de toekomst van de websites, die in de ogen van de nieuwe eigenaar De Persgroep te weinig geld op zouden leveren.

„Uitgevers zijn geneigd om, tegelijk met Murdoch, te roepen ‘en nu is het genoeg’”, zegt Henk van Ess. „De afgelopen jaren waren de grote Nederlandse krantensites volledig toegankelijk, maar er staat geen enkele krant in de toptien van best bezochte sites.” Met andere woorden: krantensites zijn niet groot genoeg om te kunnen leven van webadvertenties alleen.

Korte nieuwsberichten zullen gratis blijven, maar kranten kunnen volgens Van Ess geld vragen voor hun langere achtergrondartikelen. „Er zal wel een goede samenvatting van elk artikel moeten zijn. Zodat je als geïnteresseerde lezer ook weet wat je koopt. Vaak zijn de eerste drie of vier alinea’s alleen sfeerbeschrijvingen.”  

En dan is er het probleem van een gebruiksvriendelijk betaalmodel. Betalen per los artikel is lastig omdat het relatief veel geld kost om kleine bedragen te innen. Online betaalmiddelen als PayPal zijn volgens Van Ess al een stap in de goede richting. Daarnaast verwacht hij veel van het systeem voor microbetalingen dat uitgerekend Google voor nieuwsmedia ontwerpt. 

Maar een all-you-can-eat abonnement zou de grootste kans van slagen hebben, denkt Van Ess. „Geef bezoekers voor 10 of 20 euro per maand onbeperkt toegang tot alle Nederlandse kranten.” Dat levert maximaal gebruiksgemak en minimale administratiekosten op. De vraag is alleen of de Nederlandse kranten het zo goed met hun concurrenten kunnen vinden.

Breaking views: pagina 17

    • Marc Hijink