Bonnen, bonnen, bonnen

Er gloort een feestelijk jaareinde voor de medewerkers van AFM. Met nog vier weken te gaan is het zeker dat 2009 voor de financiële toezichthouder een recordopbrengst aan boetes zal opleveren.

Waar de Autoriteit Financiële Markten in 2008 een kleine 7 ton aan boetes ophaalde op een begroting van bijna 80 miljoen euro, staat de teller voor dit jaar al op ruim 1 miljoen. Althans, dat is de optelsom van de 31 boetes die de AFM in persberichten heeft gemeld. Het aantal niet-gepubliceerde boetes is – u raadt het al – nog niet bekend. Dat zal dit voorjaar blijken bij de presentatie van het jaarverslag.

Wat de boetepot van de AFM verder kan vergroten is de post ‘dwangsommen’. Daarvan werden er al 35 uitgedeeld. De uiteindelijke opbrengst van deze lasten onder dwangsom is afhankelijk van de indruk die ze maken op malverserende instellingen. Wie op tijd tot inkeer komt, hoeft niet te betalen.

Hoe renderend ook, er valt nog wel wat te verbeteren aan het boetestelsel van de AFM. De sancties komen tot stand na maanden van onderzoek. De veroordeelde krijgt volop de gelegenheid de boete aan te vechten bij de rechter. Het laat zich raden dat deze juridische zorgvuldigheid aanzienlijk kostbaarder is dan de uiteindelijke opbrengst.

Laat de toezichthouder wat efficiëntie betreft eens kijken naar andere ecosystemen waar geldstraffen gangbaar zijn. De professionele sportbeoefening bijvoorbeeld. Tennisster Serena Williams kreeg onlangs een boete van 93.500 dollar voor het uitschelden van een lijnrechter bij het US Open in september. De voetballers Luca Toni en Philipp Lahm kregen bij Bayern München tien- respectievelijk tienduizenden euro boete voor het publiekelijk bekritiseren van hun trainer Louis van Gaal. Speler Theo Janssen kreeg van zijn club FC Twente de ‘maximale boete’ opgelegd omdat hij twee weken geleden in dronken toestand een auto-ongeluk had veroorzaakt.

Zonder morren gaan de misdragers akkoord. Met hun riante salarissen kunnen ze het aan. En ze weten dat bij hun status als rolmodel een zekere verantwoordelijkheid hoort: wie uit de bocht vliegt, moet dokken.

Was het maar zo simpel bij de vergrijpen die de AFM moet toetsen, zoals te laat melden van aandelentransacties, werken zonder vergunning of misinformeren van consumenten.

Een andere voorbeeld dat de AFM aan de sportwereld kan ontlenen is de extra alternatieve straf. Voetballer Janssen gaat bijklussen in een revalidatiecentrum voor verkeersslachtoffers. Een foute vermogensbeheerder die moet collecteren voor het Leger de Heils, bijvoorbeeld. Dat schrikt pas af. En levert een mooi plaatje met Kerst op.

Philip de Witt Wijnen

    • Philip de Witt Wijnen