Ashton belijdt Europese prudentie

De nieuwe EU-buitenland-coördinator, Catherine Ashton, kreeg gisteren haar vuurdoop in het Europees Parlement. „Nooit geld gehad van de Sovjets?”

Diplomatiek en voorzichtig, maar soms ook direct en gevat. Zo reageerde Catherine Ashton, de nieuwe buitenlandchef van de EU, gisteren op kritische vragen tijdens haar eerste grote publieke optreden in het Europees Parlement.

Wist ze zeker dat ze nooit geld had aangenomen van sovjetlanden, toen ze in de jaren tachtig penningmeester was van de Britse beweging tegen kernwapens? „We zamelden geld in emmers in, op straathoeken, tijdens protestmarsen”, zei ze. „Ik kan u niet vertellen waar al dat geld vandaan kwam. Ik hoop dat u daardoor niet verrast bent.”

Catherine Ashton (53) is één van de nieuwe gezichten die de Europese Unie heeft gekregen door het Verdrag van Lissabon. Ze moet ertoe bijdragen dat Europa eindelijk met één stem spreekt in de wereld. Met dat doel combineert de Britse socialist twee oude functies: die van de Spanjaard Javier Solana, tot 1 december EU-buitenlandcoördinator, en die van de Oostenrijkse Benita Ferrero-Waldner, de Europees commissaris voor Buitenlandse Betrekkingen. Als eerste vice-voorzitter wordt ze na de Portugees José Manuel Barroso de belangrijkste figuur van de Europese Commissie.

Haar benoeming tot ‘hoge vertegenwoordiger’ voor het buitenlands en veiligheidsbeleid, twee weken geleden door de EU-leiders, was wel een verrassing: Lady Ash-ton heeft relatief weinig ervaring in het buitenland. Ze was net een jaar eurocommissaris voor Handel. Daarvoor zat de barones in het Britse Hogerhuis. In twee uur tijd moest zij onder meer vertellen wat ze denkt van de situatie in het Midden-Oosten, Brazilië, Hondu-ras, Zuid-Ossetië en de relatie met Rusland. Ook kreeg ze de vraag of Turkije bij de EU kan komen. „Het is duidelijk dat we daarover een discussie zullen hebben”, zei ze.

Ashton was voorzichtig. Dat leek niet alleen te komen doordat het, zoals ze zelf zei, pas haar tweede werkdag was. Ze liet merken dat ze ook voorzichtig wíl zijn, omdat ze het vooral als haar taak ziet 27 lidstaten met 27 verschillende meningen achter de schermen op één lijn te krijgen.

Ashton verwees naar de veel geciteerde opmerking van haar partijgenoot David Milliband, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, die onlangs zei dat Europa leiders nodig heeft „voor wie de stoplichten in Washington of Peking op rood gaan”. „Ik wil eigenlijk dat het verkeer blijft rijden”, zei Ashton. „Met stille diplomatie kun je vaak beter duidelijk maken waar de EU voor staat.”

De bijeenkomst was een niet-officiële hoorzitting. In januari zijn er in het Europees Parlement formele hoorzittingen met alle leden van de nieuwe Europese Commissie. Maar Ashton is, anders dan haar collega’s, op 1 december al begonnen. Vandaar dat Europarlementariërs toch nu al met haar wilden praten.

Zoals wel vaker werd het Europees Parlement af en toe gebruikt om binnenlandse tegenstellingen te tonen. Verschillende Britse Conservatieven hadden een vraag voorbereid voor de Labour-politica Ashton. In haar reacties op landgenoten liet ze zien dat ze wel degelijk duidelijk en scherp kan zijn.

Toen de Conservatieve parlementariër Geoffrey Van Orden een vervelende vraag stelde, vroeg Ashton of hij wel wist dat zijn partijleider, David Cameron, een van de eersten was die haar had gefeliciteerd met haar benoeming. „Ik heb zijn voicemailbericht bewaard”, zei ze. „Als u dat wilt dan mag u het horen.”

    • Jeroen van der Kris