Agenda voor de nieuwe Commissie

Wat moeten de prioriteiten zijn voor het nieuwe dagelijks bestuur van de Europese Unie? Het antwoord van veertien deskundigen.

Auteursrecht

Bernt Hugenholtz, hoogleraar Informatierecht, Amsterdam.

Het auteursrecht in Europa, dat nu nog nationaal is geregeld, moet worden geüniformeerd wil Europa competitief blijven op de markt voor culturele goederen. Een interne markt voor cultuurgoederen kan niet zonder auteursrecht dat ook grensoverschrijdend is. Dat is niet in een paar jaar te doen: regeling van het merkenrecht heeft vijftien jaar geduurd. Maar het moet nu wel geagendeerd worden.

Dit thema was in de vorige commissie ondergebracht bij eurocommissaris Reding. Nu zullen waarschijnlijk zowel Kroes als Barnier (Interne markt) hiermee te maken krijgen.

Snel glasvezelnet

Paul Ostendorf, futuroloog:

Europa moet snel naar een glasvezelnet met een capaciteit van 100 MB per seconde per woning. We lopen op dit gebied al wat achter bij Aziatische landen als Zuid-Korea en Taiwan. Kroes zou hierover afspraken moeten maken met de lidstaten, bijvoorbeeld dat dit wordt bereikt over tien jaar, of nog liever over vijf jaar. Dan kunnen films en tv-programma’s via een live stream worden bekeken, wat weer goed is voor het milieu, omdat er minder schijfjes en harddisks nodig zijn. De beste manier om snel een goede infrastructuur van glasvezels te krijgen, is door het stimuleren van investeringen door de particuliere sector.

Liberalisering energie

Nicholas Wright, onderzoeker aan de University of East Anglia:

De grootste uitdaging voor Günther Oettinger is de voortgaande liberalisering van de energiemarkt om een efficiënte en betrouwbare levering van energie te garanderen. Het is een terrein waarop de EU zichzelf zou kunnen bewijzen en tegelijk een terrein waarop lidstaten graag aan hun macht vasthouden. Het zal niet eenvoudig worden om landen tot samenwerking te bewegen. Waarschijnlijk zijn er meerdere crises nodig om tot een echt Europees energiebeleid te komen. Tot die tijd kan de Commissie proberen om via het mededingingsrecht de macht van nationale kampioenen in te perken.

Voedselzekerheid

Esther de Lange, Europarlementariër (CDA):

Kernopdrachten zijn voedselzekerheid en eerlijke concurrentie. Voedsel is een strategisch goed: het is essentieel dat we dat zelf produceren en niet, zoals met energie, afhankelijk worden van andere landen. Daarom blijft een gemeenschappelijk landbouwbeleid belangrijk. Daarnaast heeft de melkcrisis laten zien dat moet worden gekeken naar de machtsverdeling in de voedselproductieketen. Melkboeren krijgen minder geld, maar de prijs in de supermarkten is nauwelijks gedaald. Hoe groot is de macht van de afnemers? Tot slot moet men kleur bekennen in de gevoelige discussie over genetische modificatie.

Meer vrijhandel

Harry Garretsen, hoogleraar Internationale Economie, Groningen:

De Europese landen afzonderlijk en Europa als geheel hebben veel te winnen bij een florerende wereldhandel. De onderhandelingen daarover in de Doha-ronde begonnen in 2001, zijn vrijwel stilgevallen. Bovendien is door de financiële crisis de wereldhandel verder ingezakt. Landen neigen nu naar protectionisme. Het zal lastig zijn een impuls te geven aan verdere liberalisering van de handel, omdat de reputatie van Europa op het gebied van de landbouw op z’n zachtst gezegd niet goed is. Maar Europa moet toch proberen een leidende rol te spelen. Als wij dat niet doen, wie trekt de kar dan?

Strijd tegen armoede

Mario Sepi, president Europees Economisch en Sociaal Comité, Brussel:

Terugdringing van armoede moet de topprioriteit blijven. Daarnaast moet er een nieuwe sociale agenda komen om de gevolgen van de crisis aan te pakken, met meer aandacht voor een ontwikkelingsmodel dat is gebaseerd op kwaliteit en productieve investeringen in sociaal en menselijk kapitaal. Het derde probleem is dat van de sociale rechten. De zwakste categorieën in de samenleving, onder wie immigranten en mensen die snel gediscrimineerd worden, moeten beter toegang krijgen tot de rechten die zijn vastgelegd in het nieuwe Handvest van de grondrechten van de EU, dat op 1 december van kracht is geworden.

Nieuw vervoersplan

Daniel Gros, directeur Centre for European Policy Studies, Brussel:

Om het doel te bereiken van 20 procent minder CO2-uitstoot in 2020 heeft de EU een nieuw vervoersplan nodig. Vervoer in de unie is nog veel te afhankelijk van olie. Sinds 1990 is in vrijwel alle economische sectoren de uitstoot van broeikasgassen gedaald, behalve in het transport. Om de klimaatdoelstellingen te halen moet de uitstoot in het wegvervoer omlaag. Het lijkt onvermijdelijk de belastingvrijstelling voor vliegtuigbrandstof te heroverwegen. Naar analogie van maatregelen rondom energie en klimaatverandering, moet er een samenhangend pakket komen voor transport en klimaatverandering.

Consumentenbelangen

Ann Mettler, The Lisbon Council, Brussel:

Tot nog toe was Interne Markt vooral bezig met de vraag hoe bedrijven konden profiteren van het grenzeloze Europa. Burgers kregen de indruk dat de interne markt niet goed voor hen was. Dat is politiek gevaarlijk: de interne markt is de basis van de EU. Ik verwacht daarom meer nadruk op consumentenbelangen. Ook zullen dienstverleners informatiepunten krijgen over regels in andere landen, omdat de Dienstenrichtlijn verder in werking treedt. Financiële dienstverlening wordt een belangrijk deel van dit commissariaat – specifiek gericht op financiële instellingen op de interne markt. We beleven de grootste crisis sinds 1930, mede door een tekort aan regelgeving. Aan Europese banksupervisie wordt al gewerkt. Ik verwacht dat de nieuwe Franse commissaris, Barnier, veel initiatief neemt.

Omgang met Rusland

Vessela Tcherneva, politiek analist Bulgaarse denktank en de European Council on Foreign Relations:

De omgang met Rusland wordt de belangrijkste testcase voor de nieuwe Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid, Catherine Ashton, die ook vicevoorzitter wordt van de Europese Commissie. De energiekwestie met Rusland verdeelt de EU. De omgang met elk groot en machtig land is moeilijk voor de EU, maar Rusland is zo dichtbij, Rusland heeft directe invloed op het Europese beleid tegenover de buurlanden. En het is zo goed als zeker dat er weer een gascrisis komt over de doorvoer van energie door Oekraïne. Als het Catherine Ashton niet lukt om de EU met één stem te laten spreken tegen Rusland, om als EU één gezamenlijk energiebeleid te hebben, dan zal het moeilijk worden om nog een echt buitenlands beleid te voeren.

Mensenrechten

Rick Lawson, hoogleraar internationaal publiekrecht, Leiden:

Wie via Griekenland de Europese Unie is binnengekomen, kan hier niet meer asiel aanvragen: hij moet terug naar Athene en daar maar een procedure voeren. Maar dergelijke samenwerking staat of valt met wederzijds vertrouwen: vertrouwen in de kwaliteit van de rechtspraak van de andere lidstaten, vertrouwen in het gevangeniswezen, in de kwaliteit van asielprocedures. Het probleem is dat dit vertrouwen niet altijd op z’n plaats is. De Poolse gevangenissen zijn chronisch overbevolkt, de Griekse asielprocedures beneden de maat. Dat moet dus wel spaak lopen, tenzij de Unie er in slaagt de zaak bij te sturen. Daar ligt de uitdaging voor Viviane Reding. Als zij dezelfde dynamiek aan de dag legt als haar voorganger Antonio Vittorino (1999-2004), heeft de EU over vijf jaar een serieus mensenrechtenprofiel.

Stabiliteitspact en euro

Fabian Zuleeg, European Policy Center, Brussel:

Eén: het Stabiliteits- en Groeipact. Bijna alle lidstaten hebben hogere begrotingstekorten dan het Pact toestaat. De Commissie heeft vanwege de crisis lange termijnen gegeven om de tekorten te verlagen. Het probleem komt als de crisis verergert of grote landen dat niet halen. Dan krijg je een clash tussen regeringen die de drie-procentslimiet willen handhaven, en regeringen die hem willen opschorten. De nieuwe Finse commissaris Rehn zal het accent leggen op het opschonen van de openbare financiën. Hij zal tegen ministers zeggen: bezuinig en breng uw huis op orde.

Twee: de uitbreiding van de euro, die tijdens de crisis een veilige haven is gebleken. Oost-Europese landen willen lid worden. De vraag is: kun je ze snel toelaten? De meningen daarover zijn zeer verdeeld.

Regels voor staatssteun

Lars-Hendrik Röller, European School of Management and Technology, Berlijn:

De staatssteunregels zullen komende jaren overeind blijven. Ze staan door de crisis onder druk. Maar er kunnen nieuwe bubbels aankomen. Handhaving van de regels is cruciaal voor de interne markt. Anders kunnen lidstaten in een wedloop belanden. Almunia (Mededinging) zal net als Kroes streng op principes zijn en flexibel in de toepassing.

Tweede prioriteit: de balans tussen innovatie en eerlijke concurrentie. Dat speelt vooral in de IT, vaak met niet-Europese softwarebedrijven als Intel en Microsoft. Zij moeten zich ontwikkelen, maar mogen de markt niet teveel domineren.

Derde prioriteit: internationale coördinatie. China, India en Rusland hebben nu ook Mededingingsautoriteiten. Dit terrein wordt echt mondiaal.

Balkan, Oekraïne, Turkije

Daniel Korski, analist van European Council on Foreign Relations:

Er zijn twee belangrijke taken voor de nieuwe eurocommissaris voor uitbreiding. Hij moet het proces op gang houden van de uitbreiding waar iedereen het wel over eens is: die met de Balkan. We hebben treurige jaren achter de rug, het gaat nu beter. Maar de eurocommissaris zal de politieke leiders daar bij de les moeten houden.

De tweede uitdaging: Oekraïne en Turkije. De EU zou zich erover moeten uitspreken wat die twee landen kunnen verwachten. Er is een proces aan de gang van toenadering (Oekraïne) en van toetreding (Turkije). Gaan we daarmee door, terwijl er Europese leiders zijn die zeggen dat de landen nooit lid zullen worden? Of gaan we duidelijk zijn en bieden we deze landen iets anders aan? Het is belangrijk dat de EU daarover met één stem gaat spreken.

Politie en justitie

Cyrille Fijnaut, hoogleraar internationaal strafrecht, Tilburg:

De Commissie moet zich niet verliezen in initiatieven om het strafrecht in de lidstaten te harmoniseren. Zij moet zich vooral inzetten voor een praktische organisatie van politiële en justitiële samenwerking. Hiervoor zijn erg belangrijk: 1. ‘vertaling’ van alle beschikbare instrumenten in een coherente operationele handleiding voor politie en justitie; 2. structurering van regionaal operationeel overleg over prioriteiten in opsporing en vervolging, ondersteund door Europol en Eurojust; 3. realisering van gemeenschappelijke politie-, justitie- en douanecentra in de grensgebieden; en 4. opleiding van politie, openbaar ministerie en onderzoeksrechters.

    • Joop Meijnen
    • Petra de Koning
    • Michel Kerres
    • Mmv Caroline de Gruyter
    • Marc Leijendekker