Shit, dit gaat niet goed

Projectontwikkelaar Nakheel zwaar in de schulden.

Ja, zorgelijk voor Dubai. „Maar op wereldschaal stelt het minder voor.”

Vanaf het privéstrand van zijn compagnon op ‘Palmblad P’ kijkt Frank de Baat uit over de skyline van Dubai. De Nederlandse makelaar wijst naar een okergeel appartementencomplex dat op de stam staat van ‘Palm Jumeira’, de opgespoten villawijk in de Arabische Zee. „Dat was vijf maanden gelegen al klaar, maar wordt nu pas opgeleverd.” Nakheel, de projectontwikkelaar die Dubai wereldnieuws heeft gemaakt, wilde voorkomen dat er te snel te veel vastgoed op de markt kwam.

Jarenlang schoten de vastgoedprijzen in Dubai omhoog. Een appartement in aanbouw kon voor oplevering rustig een paar keer worden doorverkocht met woekerwinsten. Maar door de kredietcrisis stortten de prijzen in. Toen de prijzen zich herstelden, konden kopers die vooral wilden speculeren de appartementen niet kwijt en de lasten niet dragen. Door oplevering uit te stellen – en dus afbetaling uit te smeren – kreeg de koper meer tijd om te betalen. De Baat: „Nakheel is niet gebaat bij massafaillissementen van kopers.”

Maar net toen bankiers het einde van de kredietcrisis afkondigden, maakte Dubai World, één van de drie grote holdingbedrijven van het koningshuis en eigenaar van Nakheel, bekend een schuld van 59 miljard dollar (39 miljard euro) niet op tijd te kunnen aflossen. Na een week van lichte paniek heeft het emiraat investeerders en banken gerust proberen te stellen. Het leek niet veel te helpen: de beurs sloot in Dubai gisteren 6,7 procent lager.

Het blijft in Dubai niet bij vertraagde oplevering van een enkel complex. Ook de aanleg van ‘Palm Deira’ ligt stil, een ander landwinningsproject in de vorm van een palmboom, evenals de bouw van een reusachtige wolkenkrabber van vastgoedmagnaat Donald Trump. Wat een architectonisch hoogstandje moest worden, is nu een zandbak met een hek eromheen. Het maakt een desolate indruk.

‘Palm Jebel Ali’, het derde palmproject, is wel helemaal opgespoten maar zal pas later bebouwd worden. Op toeristenkaarten staan de twee schiereilanden ingetekend alsof ze er al jaren liggen, compleet met wegen en namen van hotels. Dat zelfs Dubai last zou krijgen van de financiële crisis, hadden de kaartenmakers blijkbaar niet verwacht.

Een bankier van een westerse bank wil wel praten over de afgelopen week, maar anoniem. Hij heeft pas nog een oekaze gekregen dat er niet met de pers gesproken mag worden, op straffe van ontslag. „Het ligt echt gevoelig”, zegt hij. Terwijl veel bankiers buiten op het terras van een eethuis in het zakendistrict zitten, wil hij liever binnen plaatsnemen – waar je niet gezien wordt.

Het zou een rustige week worden in Dubai, vertelt hij. Afgelopen weekend werd het islamitische offerfeest gevierd en vandaag vieren de Verenigde Arabische Emiraten het 38-jarig bestaan van de federatie. Maar op de woensdag voor het offerfeest kwam Nakheel. „Onze verloven werden ingetrokken”, zegt de bankier. „Wij moesten onze bazen informeren hoe groot het risico was dat wij en onze klanten liepen met Dubai World.”

Dubai World maakte expres vóór een lang weekend bekend dat de aflossing van de miljardenschuld zes maanden opgeschort wordt, om een run op de bank te voorkomen. Dat is gelukt, zegt de bankier. „Maar Dubai World noch de sjeiks geven duidelijkheid hoe die schuld in elkaar zit. Onze beste bron was de Financial Times.”

Duidelijk is nu wel dat het havenbedrijf Dubai Ports World buiten de schuld valt. En ook dat projectontwikkelaar Nakheel grote moeite heeft twee islamitische obligaties die 14 december aflopen, te herfinancieren. Springt Abu Dhabi, het puissant rijke emiraat met 8 procent van de wereldvoorraad ruwe olie, Dubai bij? En hoe gaat Dubai World precies zijn schuld herfinancieren? Staat de stadstaat Dubai garant voor de schuld van Dubai World, technisch gezien een privaat bedrijf? Tot dusver is er geen duidelijk antwoord op deze vragen. „In transparantie en communicatie hebben ze hier wat te winnen”, zegt de bankier.

De zakenwereld in Dubai is geschrokken van de heftige reacties over de hele wereld. De beurzen in Azië, Europa en de VS duikelden toen Dubai World het nieuws vorige week wereldkundig maakte. De topbestuurders van vliegmaatschappij Emirates en projectontwikkelaar Emaar, beide beursgenoteerd, haastten zich te melden dat het financiële systeem in Dubai in orde was. En dat de bedrijven zelf geen risico liepen door de problemen. De centrale bank van de Verenigde Arabische Emiraten benadrukte dat ook buitenlandse banken een beroep konden doen op het noodkrediet van 13,6 miljard dollar.

Op straat is van de malaise weinig te merken. Voor de douane op het vliegveld staan nog steeds lange rijen Pakistaanse arbeidsmigranten, met paspoort en werkvergunning in de hand. Voor het diepzeeaquarium van het Atlantis hotel op ‘Palm Jumeira’ gapen vrouwen in zwarte abaya’s, bedrukt met kokette glimsteentjes, naar de roggen die voorbij zweven. Vlak ernaast zet een Italiaanse in minirok haar vriend op de foto.

„De situatie is zorgelijk voor Dubai, maar op wereldschaal stelt het minder voor”, zegt de bankier. De risico’s voor buitenlandse banken zijn relatief klein, vergeleken met de verliezen die ze de afgelopen twee jaar moesten incasseren. Voor de Emiraten wordt de situatie pas echt problematisch als kredietbeoordelaars als Moody’s en Standard &Poor’s met slechte rapportcijfers zouden komen. Dat zou kunnen gebeuren als de situatie verslechtert en Dubai World dieper in de moeilijkheden raakt zónder dat de Verenigde Arabische Emiraten adequaat te hulp schieten. Dat zou reden voor de kredietbeoordelaars kunnen zijn om instellingen in Dubai een lagere rating te geven, waardoor ze moeilijker geld op de financiële markten kunnen lenen.

En zonder nieuw geld geen palmeilanden, geen megavliegveld dat als thuisbasis moet dienen voor de Emiraten, geen oogverblindende, weelderige hotels, geen villa’s en appartementencomplexen. En ook geen afzet markt meer voor de Duitse keukenboeren en Chinese witgoedconglomeraten die langs de zesbaanssnelwegen in megawinkels met volgepropte etalages huizen. En minder kansen voor de arbeidsmigranten uit Pakistan.