Ministers trotseren boze en bange burgers

Barendrecht weet het zeker: ondergrondse opslag van broeikasgas is gevaarlijk. De ministers weten het ook zeker: CO2-opslag is veilig. Botsing in Het Kruispunt.

Barendrecht is boos. Heel erg boos. Na de aanleg van de HSL en de Betuwelijn zijn de plannen voor een ondergrondse CO2-opslag onder twee woonwijken in de Zuid-Hollandse gemeente een brug te ver. Bevolking en college dreigen het kabinet met juridische stappen. Desnoods tot aan de Raad van State, klonk het gisteravond dreigend in het afgeladen theater Het Kruispunt.

Vijfhonderd Barendrechters – een veelvoud keek naar een tv-scherm in het gemeentehuis of thuis – voor een discussie met de vakministers Cramer (Milieu, PvdA) en Van der Hoeven (Economische Zaken, CDA). Zij waren gisteravond in het hol van de leeuw. Agenten en beveiligers hielden de menigte op afstand. Het bleef bij verbaal geweld. Burgemeester Van Belzen (SGP) sprak over „een goede sfeer, stevig maar fel, echt Barendrechts”.

Uit de zaal kwamen afwisselend woordgrappen en scheldwoorden. „In uw theater: de dames Snip en Snap”, begon het ludiek. „Blaas die teringzooi toch af’”, klonk al een stuk dreigender. „Je lult uit je nek”, kreeg Cramer te horen nadat ze de veiligheid van de CO2-opslag had benadrukt. Vlak voor sluitingstijd sprak een man (piercings en tatoeages) tot Van der Hoeven: „Als het hier fout gaat, kom ik je opzoeken.” Gefluit in de zaal.

De ministers hadden beloofd naar Barendrecht te komen voor tekst en uitleg over de CO2--opslag. Ze gaven de voorkeur aan een publieksdebat boven een speciale raadsvergadering. Niet alleen de bevolking is tegen, ook college en raad zijn fel gekant tegen opslag van kooldioxide onder de gemeentegrond. De veiligheid zou niet gegarandeerd zijn. En de huizenprijzen gaan kelderen.

Als de plannen doorgaan zal Shell Pernis, in samenwerking met de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), eind 2012 beginnen met de aanleg van een pijplijn van zo’n achttien kilometer richting Barendrecht. Daar moeten dan op twee locaties onder de grond (minimaal 1.800 meter diep) bijna lege aardgasvelden worden geïnjecteerd met ruim 10 miljoen ton kooldioxide. Alles ‘ingepakt’ door ondoordringbaar gesteente. Barendrecht is testgebied. Als de proef slaagt, worden met name in Noord-Nederland nog veel grotere, ondergrondse oppervlakten met CO2-gevuld.

Beide ministers legden nog eens uit waarom de opslag volgens hen noodzakelijk én ongevaarlijk is. „Dit besluit laat mij niet onberoerd. Ik heb niet de intentie dat ik u kan overtuigen, maar ik wil u uitleggen waarom we dit besluit hebben genomen”, begon Cramer haar betoog. Van der Hoeven: „Hoe u het ook wendt of keert, elk onderzoek toont aan dat het veilig kan. De veiligheid staat voorop, het maakt niet uit of er vijfhonderd of een paar duizend mensen wonen.” Boegeroep in de zaal.

De inwoners van Barendrecht vrezen de risico’s van de kooldioxide. Ze hebben twijfels over de onafhankelijkheid van de veiligheidsonderzoeken die de ministers lieten uitvoeren. Een betoger verweet Cramer dat ze onder één hoedje speelt met Shell, dat met het kabinet (30 miljoen rijkssubsidie voor de proef) verantwoordelijk is voor de CO2-opslag.

„U heeft toch bij de Shell gewerkt”, schreeuwde de man. „Nee, ik heb niet bij Shell gewerkt”, antwoordde de minister. „Internet liegt niet, hoor”, reageerde de man. Cramer: „Ik heb in de raad van commissarissen bij Shell gezeten. Maar dat is helemaal het punt niet. Het is onzin als u zegt dat ik mij heb laten beïnvloeden door Shell.” Geloei in de zaal.

Volgens VVD-wethouder Simon Zuurbier laat het kabinet „zich gijzelen” door Shell, dat uit kostenbesparing voor een opslag onder Barendrecht zou hebben gekozen vanwege de geringe afstand vanaf Pernis. Hij vroeg zijn toehoorders om geduld. „Laat uw woonplezier niet bederven.” De landelijke politiek is volgens de wethouder nog niet van de lokale politiek af. Zuurbier heeft zijn hoop gevestigd op de Tweede Kamer, de stemverhouding in het parlement zou over dit onderwerp „kielekiele” zijn. Zijn eigen VVD is op het Binnenhof overigens vóór CO2-opslag onder Barendrecht. Met als voorwaarde dat het kabinet kernenergie als productiebron omarmt.

Wethouder Zuurbier kreeg een ovationeel applaus. Een VVD’er die zich tegen het bedrijfsleven keert, dat hoor je niet zo vaak. De man met piercings koelde zijn woede nog een keer op de twee ministers, die de zaal via een zijdeur hadden verlaten. „Waar zij geen weet van hebben, zijn wij bang voor. Ik heb maar een huurhuis, dus de waarde van het huis zal mij een worst zijn. Maar ik ben bang. Bang voor mijn kleinkinderen.”

    • Jaap Bloembergen