Eurolanden pakken Griekenland keihard aan

Griekenland heeft jarenlang vervalste statistieken over zijn economie geleverd. De eurolanden geloven niet meer in goede voornemens van de nieuwe regering.

Als de nieuwe Griekse minister van Financiën in Brussel moet zijn voor overleg met EU-collega’s, arriveert hij het eerst en vertrekt hij het laatst. Jorgos Papakonstantinou probeert hen in ‘bilateraaltjes’ ervan te overtuigen dat hij echt de Griekse overheidsfinanciën zal opschonen. Ook belooft hij dat Athene nooit meer zal sjoemelen met statistieken die het naar Eurostat stuurt.

Maar gisteren bleek dat Papakonstantinou net zo goed op zijn hoofd kan gaan staan. De zestien eurolanden, de Europese Centrale Bank en de Europese Commissie hebben dit soort beloftes afgelopen jaren zo vaak gekregen van Griekse ministers. Voor hen is de maat vol. Ze zijn zo kwaad dat Athene voor 2009 een begrotingstekort van 6 procent meldde in plaats van 12,5 procent, dat ze gisteren opnieuw een formele stap hebben gezet op weg naar sancties. Eurogroepvoorzitter Jean-Claude Juncker heeft een harde brief naar Athene gestuurd met daarin een waslijst aan eisen waaraan het moet voldoen, wil het aan sancties ontkomen.

Het Stabiliteits- en Groeipact, dat de euro stabiel moet houden, staat landen begrotingstekorten toe van maximaal 3 procent. Alle eurolanden schieten daar door de crisis overheen. Maar dat is wat anders dan liegen. Dus krijgt Griekenland, dat het pact al drie jaar schendt, en bovendien een staatsschuld heeft van circa 100 procent van het bbp, tot januari om te bewijzen dat het „effectief actie” onderneemt. Anders dreigen, na februari, straffen als opschorting van structuurfondsen uit Brussel en stopzetting van leningen van de EIB. Gisteravond zei eurocommissaris Joaquín Almunia (Economie en Monetaire Zaken) na een vergadering met de eurogroep: „We moeten de druk handhaven. Dat is in het belang van Griekenland en de hele eurozone.”

Iedereen weet dat het gefraudeer niet onder verantwoordelijkheid van Papakonstantinou gebeurde, maar onder die van zijn voorganger. Het was Papakonstantinou zelf die zijn collega’s bij zijn aantreden in oktober pijnlijk kwam opbiechten wat voor rotzooi hij had ontdekt. Sindsdien belooft hij iedereen de hemel: een wet die een onafhankelijk statistiekbureau garandeert, grootscheepse bezuinigingen, enzovoort. Maar, zeggen diplomaten in Brussel, de Grieken hebben sinds hun intrede in de eurozone de boel zo systematisch geflest, dat het tijd is om er voor eens en altijd mee af te rekenen. Zeker vier regeringen op rij hebben cijfers gemanipuleerd die naar de Commissie worden gestuurd, en naar het statistisch bureau van de Europese Unie, Eurostat in Luxemburg.

Ratingbureaus schalen de Griekse kredietwaardigheid almaar lager in. Griekenland moet al meer rente betalen voor leningen dan andere eurolanden en het verschil neemt toe. Deze zogeheten ‘spreads’ lopen gevaarlijk op. Parallellen tussen Griekenland en Dubai worden dezer dagen driftig getrokken. Als de Emiraten Dubai ‘redden’, wie redt Griekenland, eventueel? Iedereen kijkt meteen naar het grote Duitsland – het zou een afgang zijn als het IMF Griekenland te hulp moest schieten en de eurozone niets doet. Maar de eurozone heeft geen begroting, dus het geld moet van eurolánden komen. De Duitse regering voelt daar niets voor. Nog een reden om Athene ditmaal hard de les te lezen.

Juncker pareerde gisteren Atheense klachten dat hij de Griekse economie de afgrond in helpt. Dat hij een welwillende Papakonstantinou zo wanhopig maakt met ‘unfaire’ eisen dat die zijn vertrouwen in de eurogroep uiteindelijk opzegt, bestreed hij ook. „Faillissementen zijn niet aan de orde”, zei hij. Volgens hem komt het Griekse tekort voor 2010 op 9,1 procent uit, een stap in de goede richting. „Maar ik wil veel méér stappen zien. De Grieken doen niet genoeg om de situatie te verbeteren.” Hij wil loonmatiging zien, een nieuw statistiekbureau, nieuwe belastingwetten, enzovoort.

Als mensen rondom de eurogroep over Griekenland spreken, nemen ze woorden in de mond als „belazeren” en „oplichterij”. Eén diplomaat verwees naar de Griekse minister als „die Papa-huppeldepup”. Almunia, die Neelie Kroes in februari opvolgt als eurocommissaris Mededinging, is naar verluidt niet erg tevreden met zijn nieuwe post – liever was hij in de monetaire en bancaire hoek gebleven. Maar één voordeel heeft zijn nieuwe baan wel: dat hij dan van het geval-Griekenland af is.

Maar de Grieken zien Almunia met gemengde gevoelens vertrekken. Almunia’s opvolger, de Fin Olli Rehn, staat in Griekenland als een kille ‘Terminator’ bekend. Als Uitbreidingscommissaris heeft hij Athene afgelopen jaren de mantel uitgeveegd over zijn starre houding in de conflicten met Macedonië en Turkije. Rehn, de zoon van een autohandelaar, is notoir rechtlijnig. Van één ding kunnen de Grieken zeker zijn: met creatieve rekenmethodes heeft hij niets op.

    • Caroline de Gruyter