Leren van dure fouten bij ss Rotterdam

De directeur van woningcorporatie Woonbron gelooft nog steeds in de ss Rotterdam. Hij vertelt collega’s hoe ze fouten kunnen voorkomen.

Hij versterkte de afgelopen jaren het beeld van de roekeloze woningcorporatie, waar willens en wetens wordt gegoocheld met semipublieke gelden. Toch kreeg bestuursvoorzitter Martien Kromwijk van Woonbron gisteren lof toegezwaaid van een groot deel van zijn collega’s. „Mijn complimenten, u zit hier toch maar mooi”, klonk het.

Oog in oog met een sceptische zaal legde Kromwijk bij een congres in Amersfoort verantwoording af over het omstreden miljoenenproject ss Rotterdam. De kosten van de verbouwing van het klassieke stoomschip zijn inmiddels opgelopen tot circa 240 miljoen euro – een veelvoud van het oorspronkelijke investeringsbedrag van 25 à 30 miljoen. Het drijvende hotel en congrescentrum, afgemeerd aan het Rotterdamse schiereiland Katendrecht, zal de kosten nimmer terugverdienen.

‘Leren door verantwoorden’ luidde de titel van de bijeenkomst in Amersfoort. En leren kunnen de toch al zwaar bekritiseerde corporaties (hoge beloningen, riskante beleggingen) van de financiële uitglijder van Woonbron, zo viel op te maken uit Kromwijks publieke biecht. „Intensiever risicomanagement” en een doortimmerde raming van de maatschappelijke meerwaarde „aan de voorkant” hadden veel ellende kunnen voorkomen.

Begin dit jaar maakte Kromwijk al openlijk zijn excuses tegenover zijn collega’s. „Veel betrokkenen hebben last van dit project, en dat spijt mij oprecht.” Gisteren benadrukte hij vooral dat bij Woonbron „geen sprake is van integriteitsproblemen”, zoals die eerder onder meer aan het licht kwamen bij onder meer de Amsterdamse corporatie Rochdale. Daar zou de directeur zich schuldig hebben gemaakt aan verduistering en valsheid in geschrifte.

Daarentegen heeft Woonbron, sinds vier jaar eigenaar van het historische cruiseschip, louter en alleen „inschattingsfouten” gemaakt, aldus Kromwijk. Tot twee keer toe overwoog zijn corporatie uit „het maatschappelijk relevante project” te stappen, maar telkens dienden zich „een goede en economisch te verantwoorden redenen” aan om de plannen door te zetten.

Andere partners haakten wel af, beducht als zij waren voor de financiële risico’s. Kromwijk: „We hadden onderling hardere afspraken moeten maken.” Om daar meteen aan toe te voegen dat „het volledig dichttimmeren van de businesscase” ook weer risico’s met zich meebrengt. Het grootste probleem is en was volgens Kromwijk en andere betrokkenen een gebrek aan ervaring. Nog nooit eerder is een schip met de omvang en de cultuurhistorische waarde van de ss Rotterdam omgebouwd tot een drijvend gebouw met meerdere publieke functies.

Onbedoeld bevestigde Kromwijk het beeld dat al langer van hem bestaat: de maatschappelijk bevlogen corporatiedirecteur die in het mes van zijn eigen idealisme is gelopen. Onder druk van vooral de Tweede Kamer stapte zijn raad van commissarissen vorig jaar op. Zijn bestuur bleef evenwel zitten. Ook al kwam Woonbron (50.000 woningen in Rotterdam en omgeving) vorig jaar in liquiditeitsproblemen, mede door aanhoudende tegenvallers bij de ss Rotterdam.

Directeur Rudy de Jong van Wonen Limburg hield gisteren een ongemakkelijk gevoel over aan „het rationele verhaal” van zijn Rotterdamse collega. „De onderbuik zegt toch dat er iets niet klopt.” Kromwijk bleef stoïcijns onder die woorden. „Het zou zonde zijn als u in de schrikreactie zou blijven zitten.” Hij herhaalde nog maar eens dat de maatschappelijke meerwaarde van het schip, mede dankzij leer- en werkervaringplekken voor 450 mbo-leerlingen, onovertroffen is.

De huurders draaien niet op voor de verliezen. Die belofte deed Woonbron eerder al. Een vertegenwoordiger van de samenwerkende huurdersorganisaties bevestigde gisteren dat „Woonbron op dat punt tot op heden de toezeggingen is nagekomen”. Gevolg: een stevig gat in het eigen vermogen van de corporatie.

Wanneer de ss Rotterdam alsnog de deuren opent, blijft ongewis. De opening is al drie keer uitgesteld. Kromwijk waagt zich niet meer aan het noemen van een datum. „Dat is de taak van de directeuren van het schip.”

Minister Van der Laan (Wijken en Integratie, PvdA) sprak vorige maand de hoop uit dat de gerenoveerde oceaanstomer nog dit jaar in gebruik zal worden genomen. Woonbron zegt deze maand met nadere mededelingen te komen.

    • Mark Hoogstad