Landingsbaan in lommerrijk gebied

Een meerderheid van de gemeenteraad in Enschede wil luchthaven Twente heropenen. Dat schept werk. En vervuiling, zeggen tegenstanders.

Enschede Protestactie Nordhorn tegen de luchthaven Twente. ©foto eroic brinkhorst Brinkhorst, Eric

„Tegen. Tegen. Tegen.” Luid scandeert het publiek op het plein voor het stadhuis in Enschede deze maandagavond zijn mening over de heropening van de luchthaven in Twente. Enkele honderden tegenstanders, inwoners van Enschede, maar vooral van omliggende gemeenten, maken hun bezwaren kenbaar vlak voordat de Enschedese gemeenteraad zich voor de eerste keer buigt over de „doorstart”.

Ondanks het protest tekent zich enkele uren later in de raadszaal een duidelijke meerderheid af (PvdA, CDA, VVD en mogelijk ook Burgerbelangen en ChristenUnie) voor heropening van een „compacte luchthaven in het groen”, zoals het in rapporten is geformuleerd. Een luchthaven die in 2030 1,2 miljoen passagiers per jaar moet gaan verwerken, zelfs met een luchthaven bij het Duitse Münster op 66 kilometer afstand.

Vooral de voorgerekende extra werkgelegenheid is voor veel fracties van doorslaggevend belang. „Deze regio heeft grote behoefte aan arbeidsplaatsen”, zegt Ben van Dijk, gemeenteraadslid voor de PvdA, de grootste fractie (14 zetels) in de gemeenteraad. Hij stelt wel voorwaarden: geen nachtvluchten, geen bijdrage van de overheid in de exploitatie, en beperking van de geluidsoverlast.

Ook het CDA zwicht voor de „economische meerwaarde”. De VVD vindt dat heropening „de beste kansen” biedt voor de regio. SP, GroenLinks en D66 zijn tegen. Omdat het slecht is voor het milieu, en ook andere plannen werkgelegenheid opleveren (GroenLinks). Omdat er twijfels zijn over de haalbaarheid (D66). „Wat als we maar 600.000 in plaats van 1,2 miljoen passagiers per jaar halen?”

De start- en landingsbaan, midden in het lommerrijke gebied tussen Hengelo, Oldenzaal en Enschede, ligt er nu nog verlaten bij. De baan werd tot 1 januari 2008 gebruikt door militairen voor vluchten met F-16’s, in combinatie met burgerluchtvaart op een beperkt aantal bestemmingen. Na het vertrek van de militairen was de vraag aan de orde: wat te doen met de baan en het gebied er omheen, 500 hectare groot?

Vliegwiel Twente Maatschappij (VTM), waarin gemeente, provincie en rijksoverheid deelnemen, heeft berekend dat heropening van de luchthaven de meeste werkgelegenheid (2.770 banen) oplevert, en nauwelijks nadeliger is voor de natuur dan een ander plan dat voorligt.

Heropening stuit op verzet van omwonenden, Landschap Overijssel en Duitse zijde. Ze vrezen voor verdroging van het gebied, voor lawaai en luchtvervuiling. Ze hekelen de komst van „de meest vervuilende industrie in een van de mooiste streken van het land”. Ook (luchtvaart)economen zijn kritisch. Luchtvaartdeskundige Hans Heerkens van de Universiteit Twente noemde het plan eerder al onverstandig.

Ab Bos, voorzitter van de Stichting Hart voor Twente, spreekt het publiek voor het stadhuis toe: „Het moet en zal een vliegveld worden, zo lijkt het. De rapporten van VTM deugen niet, VTM is niet onafhankelijk.” Applaus. Bos: „Er is geen maatschappelijk draagvlak, er is geen exploitant. Blaas dit af.”

Onder het toegestroomde publiek bevindt zich de Twentse cabaretier Herman Finkers. Hij woont, als inwoner van Beuningen, onder een aanvliegroute. Ook Finkers, die meewerkte aan een alternatief plan, is tegen. „Als dat doorgaat, wordt het een Twentse Betuwelijn.”

Om hem heen klinkt: „Enschede zegt nee.” „Luchthaven, luchtkasteel.” „Dubai in Twente? Nee.” „Men krijgt eindelijk door wat er gaat gebeuren”, reageert Finkers.

De cabaretier ziet heropening als „een megalomaan, zinloos plan”. Aanvankelijk was hij niet tegen. „Ik geloofde de verhalen van de voorstanders. Ik zou me er nooit mee hebben bemoeid als ik in 2006 niet was benaderd door een bewonersgroep. Toen ben ik mij er in gaan verdiepen – ik heb gesproken met mensen op de Universiteit Twente. Nu zeg ik, dit is volstrekte waanzin. Het is mijn plicht als burger op te treden tegen wanbestuur.” Het maakt het hart van Twente kapot, vindt hij. Het is niet goed voor de economie, niet voor de werkgelegenheid. Natuur en toerisme lijden eronder.

In het stadhuis, waar de gemeenteraad na afloop van de demonstratie vijftien tegenstanders en één voorstander, een vertegenwoordiger van „een belangrijk deel” van het Twentse bedrijfsleven, aanhoort, verdedigt wethouder Eric Helder (Economische Ontwikkeling) zich later op de avond: „Het draagvlak is volop aanwezig.” Burgemeester Peter den Oudsten werpt verwijten over gemanipuleerde uitkomsten van studies ver van zich.

Tegenstanders volgen het debat met groeiende teleurstelling. Omwonende Theo Korstanje: „We hoopten nog iets te kunnen bereiken. Ze hebben niet naar ons geluisterd. De stellingen waren kennelijk al betrokken.” De raad van Enschede neemt 14 december definitief een besluit, Provinciale Staten twee dagen later.