Kort nieuws Wetenschap

Vinnen van Westerse haaien in Chinese soep

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 1 dec. - Veel haaievinnen die in Hongkong voor de soep worden verkocht komen van haaien die in de Atlantische oceaan zijn gevangen. Dat is afgeleid uit onderzoek aan mitochondriaal DNA. Het komende nummer van Endangered Species Research publiceert resultaten van onderzoek aan 62 vinnen van de geschulpte hamerhaai (Sphyrna lewini) die op markten in Hongkong werden gekocht. Dertien vinnen kwamen van hamerhaaien die kennelijk in het westen van de Atlantische oceaan waren gevangen. In dat gebied is de geschulpte hamerhaai een bedreigde soort. Amerikaanse biologen dringen aan op een hogere beschermingsgraad van de hamerhaai, aldus mede-auteur Mahmood Shivji.

Nieuw blauw pigment ontdekt

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 1 dec. - Amerikaanse scheikundigen hebben per toeval een nieuw blauw pigment ontdekt. Hun onderzoek wordt morgen in het Journal of the American Chemical Society gepubliceerd. De chemici uit Oregon onderzochten de elektrische eigenschappen van mangaanoxides. Ze vervingen daarvoor de indiumatomen in een chemische stof door mangaanatomen. De originele stof is wit; als alle indiumatomen zijn vervangen is de stof zwart. Maar als er zowel indium- als mangaanatomen aanwezig zijn, blijkt bij 1.200 graden Celsius een helder blauwe kleur te ontstaan die na afkoelen blijft bestaan. De Egyptenaren en Maya’s zochten eeuwen geleden al naar het perfecte blauwe pigment. De bekende pigmenten zijn vaak giftig of vervagen snel. Het nieuwe pigment is niet-giftig en bestand tegen hitte en zuur.

Trainen verandert zenuwcellen snel

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 1 dec. - Training in een motorische taak leidt binnen een uur tot blijvende veranderingen in muizenhersenen. Dat meldden Amerikaanse onderzoekers in Nature (online, 29 november). Het leren van de nieuwe beweging leidt vrijwel meteen tot de vorming van nieuwe ‘dendritische spines’ in het motorische gedeelte van de hersenschors. Dendrieten zijn de uitlopers van zenuwcellen en spines zijn doornvormige uitstulpingen op de uiteinden daarvan. Hoe langer de training duurt, hoe stabieler de spines worden: ze worden minder snel ‘weggesnoeid’ nadat de training stopt. Sommige blijven permanent aanwezig. Deze structuurverandering, die nu voor het eerst is opgehelderd, vormt volgens de onderzoekers de basis van blijvende motorische vaardigheden.

Herscheltelescoop legt dood ster vast

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 1 dec. - De Europese ruimtetelescoop Herschel heeft de doodsstrijd vastgelegd van een van de grootste sterren die astronomen ooit hebben waargenomen. De ster, VY Canis Major, staat op 4.500 lichtjaar van de aarde en is 20 tot 25 keer zo zwaar als onze zon. Als deze ster in ons eigen zonnestelsel stond, zou hij zich tot Saturnus uitstrekken. De Herscheltelescoop heeft in kaart gebracht welke moleculen en atomen rond de ster cirkelen, die elk moment kan gaan ontploffen als een supernova. In de infraroodspectra dook onder ander veel water en koolmonoxide op. In het verleden was VY Canis Major, die door astronomen al tweehonderd jaar wordt gevolgd, zelfs dertig tot veertig keer zo groot als de zon. Maar de stervende en opzwellende ster heeft al grote hoeveelheden gas de ruimte in gespuwd, met zuurstof, stikstof en koolstof erin. Dat worden de bouwstenen voor nieuwe sterren en planeten.

Sonde geholpen

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 1 dec. - Technici van de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA zijn er opnieuw in geslaagd een mankement te verhelpen aan Hayabusa, de ruimtesonde die eind 2005 planetoïde Itokawa bestudeerde. Hayabusa is op weg naar de aarde, maar begin november viel een component van één van de twee ionenmotoren uit. Technici hebben dit probleem – in ieder geval tijdelijk – opgelost door die component te ‘lenen’ van één van de twee andere motoren die vanwege problemen niet werden gebruikt. Er is nu weer een kans dat Hayabusa in juni 2010 op aarde landt. Pas dan wordt duidelijk of Hayabusa bodemmateriaal van Itokawa heeft opgepikt.