Bankiersverloven ingetrokken

Het zou een rustige week worden in Dubai. Net toen de bankiers het einde van de kredietcrisis aankondigden, stortte projectontwikkelaar Nakheel in.

Vanaf het privéstrand van zijn compagnon op ‘Palmblad P’ kijkt Frank de Baat uit op de skyline van Dubai. De Nederlandse makelaar wijst naar een okergeel appartementencomplex, dat op de stam staat van ‘Palm Jumeira’, de opgespoten villawijk in de Arabische Zee. „Dat was vijf maanden gelegen al klaar, maar wordt nu pas opgeleverd”, zegt De Baat. Nakheel, de projectontwikkelaar die Dubai wereldnieuws heeft gemaakt, wilde voorkomen dat er te snel, te veel vastgoed op de markt kwam, vertelt De Baat.

Jarenlang spoten de vastgoedprijzen in Dubai omhoog. Een appartement in aanbouw kon voor oplevering rustig een paar keer worden doorverkocht met woekerwinsten. Door de kredietcrisis stortten de prijzen in. Hoewel prijzen zich alweer herstelden, konden kopers die vooral wilden speculeren de appartementen niet kwijt en de lasten eigenlijk niet dragen. Door oplevering uit te stellen en dus afbetaling uit te smeren krijgt de koper volgens De Baat meer tijd om te betalen. „Nakheel is niet gebaat bij massafaillissementen van kopers,” zegt hij.

Net toen bankiers het einde van de kredietcrisis afkondigden, maakte Dubai World, één van de drie grote holdingbedrijven van het koningshuis en eigenaar van Nakheel, vorige week bekend een schuld van 59 miljard dollar (39 miljard euro) niet op tijd af te lossen. Na een week van lichte paniek heeft het emiraat gisteravond investeerders en banken enigszins gerust proberen te stellen door te beloven 26 miljard euro van de schuld te gaan herstructureren. Maar vanochtend opende de beurs in Dubai 6 procent lager dan het slot van gisteren, toen de koersen ook al duikelden.

Het blijft in Dubai niet bij vertraagde oplevering van een enkel complex. De aanleg van ‘Palm Deira’, een ander landwinningsproject in de vorm van een palmboom, ligt stil, evenals de bouw van een reusachtige wolkenkrabber van vastgoedmagnaat Donald Trump. Wat ooit een architectonisch hoogstandje moest worden, is nu een zandbak met een hek er omheen. Het maakt een desolate indruk, net als de bouwputten in de woestijn waar duizenden huizen moeten verrijzen die nog wachten op een bewoner.

‘Palm Jebel Ali’, het derde palmproject, is wel helemaal opgespoten, maar zal pas later bebouwd worden. Op toeristenkaarten staan de twee schiereilanden ingetekend alsof ze er al jaren liggen, compleet met wegen en de namen van hotels die er wellicht ooit komen. Dat zelfs Dubai last zou krijgen van de financiële crisis, hadden de kaartenmakers blijkbaar niet verwacht. 25 jaar nadat sjeik Rashid bin Saeed al Maktoum besloot zijn emiraat om te toveren tot een vrijplaats voor handel en glitter in het conservatieve Golfgebied is dat wel de werkelijkheid.

Een bankier van een westerse bank wil wel praten over de afgelopen week, maar anoniem. Hij heeft zopas nog een oekaze gekregen dat er niet met de pers gesproken mag worden op straffe van ontslag. „Het ligt echt gevoelig”, zegt hij. Veel bankiers zitten buiten op het terras van een eethuis in het zakendistrict, maar de bankier wil liever binnen achterin zitten waar je niet gezien wordt.

Het zou een rustige week worden in Dubai, vertelt hij. Afgelopen weekend werd het Islamitische Offerfeest gevierd en morgen vieren de Verenigde Arabische Emiraten het 38-jarig bestaan van de federatie. Toen kwam Nakheel. „Verloven zijn ingetrokken”, zegt de bankier. „Wij moesten onze bazen informeren hoe groot het risico is dat wij en onze klanten lopen met Dubai World.”

Dubai World maakte expres voor een lang weekend bekend dat de aflossing van de miljardenschuld zes maanden opgeschort wordt ten einde een bankrun te voorkomen. Dat is gelukt, zegt de bankier. „Maar Dubai World noch de sjeiks geven duidelijkheid hoe die schuld in elkaar zit. Onze beste bron was de Financial Times”, zegt de bankier.

Duidelijk is nu wel dat het havenbedrijf Dubai Ports World buiten de schuld valt en dat projectontwikkelaar Nakheel grote moeite heeft twee islamitische obligaties die 14 december aflopen, te herfinancieren. Springt Abu Dhabi, het puissant rijke emiraat met 8 procent van de wereldvoorraad ruwe olie, Dubai bij? En hoe gaat Dubai World precies de schuld herfinancieren? Staat de stadstaat garant voor de schuld van Dubai World, technisch gezien een privaat bedrijf. Tot dusver is er geen duidelijk antwoord op deze vragen. „In transparantie en communicatie hebben ze hier wat te winnen”, zegt de bankier.

De zakenwereld in Dubai is geschrokken van de heftige reactie over de hele wereld. De beurzen in Azië, Europa en de VS duikelden toen Dubai World het nieuws wereldkundig maakte. De topbestuurders van vliegmaatschappij Emirates en projectontwikkelaar Emaar, beide beursgenoteerd, haastten zich om lokale kranten te melden dat het financiële systeem in Dubai in orde is en dat de bedrijven zelf geen risico lopen door de problemen bij Dubai World. De centrale bank van de Verenigde Arabische Emiraten benadrukte dat ook buitenlandse banken een beroep konden doen op het noodkrediet van 13,6 miljard dollar.

Op straat is van de malaise weinig te merken. Voor de douane op het vliegveld staan nog steeds lange rijen Pakistaanse arbeidsmigranten, met paspoort en werkvergunning in de hand, op zoek naar geld en geluk. Voor het diepzeeaquarium van het Atlantis hotel op ‘Palm Jumeira’ gapen vrouwen in zwarte abaya’s bedrukt met kokette glimsteentjes naar de roggen die voorbij zweven. Vlak daarnaast zet een Italiaanse in minirok haar vriend op de foto.

„Deze situatie is zorgelijk voor Dubai, maar op wereldschaal stelt het minder voor”, zegt de bankier. De risico’s voor buitenlandse banken zijn relatief klein, vergeleken met de verliezen die ze de afgelopen twee jaar moesten incasseren, zegt hij. Voor de Emiraten wordt de situatie pas echt problematisch als kredietbeoordelaars als Moody’s en Standard &Poor’s met slechte rapportcijfers zouden komen. Als de situatie verslechtert en Dubai World dieper in de moeilijkheden raakt zonder dat de Verenigde Arabische Emiraten adequaat te hulp schieten, zou dit volgens Moody’s nieuwe inzichten geven in hoe de overheid er te werk gaat. Dat kan volgens de kredietbeoordelaar zo maar reden zijn om instellingen in Dubai een lagere rating te geven, waardoor ze moeilijker geld op de financiële markten kunnen lenen.

En zonder nieuw geld geen palmeilanden, geen megavliegveld die als thuisbasis moet dienen voor de Emiraten, geen oogverblindende, weelderige hotels, geen villa’s en appartementencomplexen. En ook geen afzet markt meer voor de Duitse keukenboeren en Chinese witgoedconglomeraten die langs de zesbaanssnelwegen in megawinkels met volgepropte etalages huizen. En ook minder kans voor de arbeidsmigrant uit Pakistan.

    • Melle Garschagen