Bankgegevens naar de VS

Vandaag gaat het Verdrag van Lissabon in, en krijgt het Europarlement meer macht.

Daarom namen ministers gisteren zonder bemoeienis nog snel wat besluiten.

Poland's President Lech Kaczynski holds signed document of European Union's Lisbon Treaty as Poland's Prime Minister Donald Tusk (L), Sweden's Prime Minister Fredrik Reinfeldt (2nd R) and European Commission President Jose Manuel Barroso (R) look on during signing ceremony at the presidential palace in October 10, 2009. Kaczynski signed the EU's reform treaty into law on Saturday, leaving the Czech Republic as the only country still to ratify the document. REUTERS/Peter Andrews (POLAND POLITICS IMAGES OF THE DAY) REUTERS

„Er werd hier en daar een traantje weggepinkt”, zei staatssecretaris Nebahat Albayrak (Justitie, PvdA) gisteren na een lange vergaderdag met Europese collega’s in Brussel. Echt waar? „Ja”, zei ze, „sommigen waren een beetje emotioneel.”

De reden: dit was de laatste vergadering onder het oude EU-verdrag. Vandaag – 1 december – treedt het nieuwe Verdrag van Lissabon in werking.

Regeringsleiders waren onlangs ook „tot tranen toe geroerd” toen het nieuwe verdrag eindelijk door iedereen was ondertekend, zegt Sophie in ’t Veld, Europarlementariër voor D66. Daarom begrijpt ze niet waarom ministers van diezelfde landen gisteren nog snel een aantal besluiten namen volgens de oude regels. Dat wil zeggen: zonder dat het Europees Parlement daarmee in hoefde te stemmen. „Waarom die haast, zonder goede reden?”

Vanaf vandaag mag het Europees Parlement meebeslissen over bijna alle justitie-onderwerpen. En juist op dat terrein had het parlement de afgelopen jaren vaak een andere mening dan de lidstaten. Vooral wanneer het ging om de privacy van burgers. Parlementariërs gaven wel adviezen. Maar ze hadden het gevoel dat die door regeringen als „wc-papier” werden gebruikt, zegt een ambtenaar.

Justitie-ministers namen gisteren op de valreep nog een besluit over zo’n privacygevoelig onderwerp. Ze sloten een akkoord waardoor bankgegevens van Europeanen ook in de toekomst aan de VS kunnen worden gegeven. Die willen de data gebruiken om terroristen op te sporen.

Ook op andere terreinen heeft het Europees Parlement vanaf vandaag meer macht. Het mag voortaan meebeslissen over landbouwbeleid, waar ruim veertig procent van de EU-begroting naartoe gaat. En over de ‘structuurfondsen’, die arme regio’s moeten helpen.

„De landbouwcommissie wordt nu nog bevolkt door boeren”, zei Jean-Luc Deheane gisteren in het Europees Parlement. De Belgische oud-premier is de verdragsspecialist van de christen-democraten. Hij verwacht dat de landbouwcommissie ook interessant wordt voor andere politici dan alleen boeren, nu die echt macht krijgt.

Andrew Duff, de verdragsspecialist van de liberalen, voorspelde dat het nieuwe verdrag ook grote gevolgen zal hebben voor de manier waarop lidstaten opereren in Brussel. De Raad, het overleg van lidstaten, is nu ,,een diplomatieke conferentie”. Hij bedoelt: er wordt meestal achter gesloten deuren gepraat. „Ik denk dat de Raad in de toekomst opener zal moeten worden.” Hij verwacht dat het machtigere Europees Parlement dit af zal dwingen.

„We hebben een glaasje port gedronken”, zei minister Hirsch Ballin (Justitie, CDA) toen hij gisterenavond in het gebouw van de Raad de pers te woord kwam staan. Natuurlijk was hij een voorstander van een grotere rol voor het Europees Parlement, zei hij. Maar het was volgens hem noodzakelijk nu een akkoord te sluiten met de VS over die bankgegevens. Swift, het bedrijf dat de bankgegevens beheert, slaat die data binnenkort niet meer in de VS op, maar in Europa. Daardoor zouden oude afspraken tussen de EU en de VS niet langer geldig zijn. En het nieuwe akkoord geldt maar negen maanden.

Sophie In ’t Veld is het niet eens met die redenering. „Het was al sinds de zomer van 2007 bekend dat Swift die databestanden zou gaan verplaatsen.” Ze is bang dat het door dit tijdelijke akkoord straks moeilijker wordt om andere, definitieve, afspraken te maken met de Amerikanen.

Justitieministers maakten gisteren ook alvast afspraken over uitwisseling van gegevens van politiedienst Europol met landen buiten de EU. Terwijl Europarlementariërs vorige week nog vroegen dat niet te doen.

In ’t Veld, die vandaag de eerste vergadering van de justitie-commissie onder ‘Lissabon’ voorzit: „Lidstaten hebben zich gruwelijk arrogant opgesteld. Het is onvermijdelijk dat ze dat straks op hun brood krijgen.”

    • Jeroen van der Kris