Ruime steun voor verbod op minaret

De rechts-populistische Zwitserse partij SVP zegeviert met een verbod op minaretten en kondigt meer initiatieven tegen de islam aan.

Vier minaretten staan er bij moskeeën in Zwitserland, en daar blijft het voorlopig bij. De Zwitsers hebben zich in een referendum met een verrassend ruime meerderheid uitgesproken tegen de bouw van nieuwe minaretten.

Bij een opkomst van 54 procent stemde 57,5 procent voor het verbod, dat ook een meerderheid haalde in meer dan de helft van de kantons, namelijk 22 van de in totaal 26 kantons in het land. Daarmee is aan de twee voorwaarden voldaan om het minaretverbod in de grondwet op te nemen.

De uitslag kwam voor velen als een verrassing, omdat uit een peiling van het gerenommeerde onderzoeksbureau GfS uit Bern halverwege november nog bleek dat slechts 37 procent het verbod steunde. Een felle campagne, mede gesteund door de rechts-populistische Volkspartij (SVP), de grootste in Zwitserland, deed blijkbaar het tij keren. Tegenstanders reageerden gisteren geschrokken en gingen de straat op tegen het verbod.

De voorstanders van het verbod verspreidden affiches met een volledig gesluierde vrouw naast de Zwitserse vlag vol minaretten, die een sterke gelijkenis tonen met raketten. Volgens de SVP, die waarschuwt voor moslimfundamentalisme, is de minaret een symbool voor het opeisen van politiek-religieuze macht. De partij argumenteerde ook dat moslims in Zwitserland de sharia, de islamitische wetgeving, willen invoeren.

In Zwitserland wonen ruim 350.000 moslims op een bevolking van 7,5 miljoen inwoners. De grootste groep zijn Bosnische en Kosovaarse vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië, aangevuld met Turken. Slechts 13 procent bezoekt geregeld de moskee, de rest zijn seculiere moslims. In de moskeeën bij de vier minaretten die er nu zijn, wordt niet publiekelijk opgeroepen tot gebed.

De moslimgemeenschap in reageerde zwaar teleurgesteld op de uitslag van het referendum. „Dit is Zwitserland onwaardig”, zei Farhad Afshar, voorzitter van de Vereniging van Islamitische Organisaties (KIOS) tegen de SonntagsZeitung. Hij wijst met een beschuldigende vinger naar de politiek, die zich te weinig zou hebben ingespannen om de rechten van (religieuze) minderheden, zoals vastgelegd in de grondwet, te verdedigen. Afshar steekt ook de hand in eigen boezem. Hij vreest dat de moslimgemeenschap zich te veel afschermt van de Zwitsers en wil meer de dialoog aangaan met anderen, ook met de SVP.

De meeste partijen, behalve de Volkspartij en de christen-fundamentalistische EDU, spraken zich wel uit tegen het verbod. Ook de regering adviseerde ‘nee’ te stemmen. Maar de Zwitserse burgers zijn afkerig van het establishment en hechten veel waarde aan hun mogelijkheid om via referenda mee de politiek te bepalen. Dat heeft regering en partijen tegengehouden om fel in te gaan tegen de campagne van de SVP. Volgens analisten werd de kans op een verbod ook erg onderschat.

De voorzitter van de SVP, Toni Bruner, toonde zich zeer verheugd over de duidelijke uitslag. „De Zwitsers hebben overtuigend laten weten dat ze geen parallelle gemeenschap op hun grondgebied willen”, zei hij tegen radiozender DRS. Hij kondigde al nieuwe initiatieven aan: een algeheel nikabverbod, een verbod op het dragen van de boerka op het werk, een verbod op gescheiden zwemmen en een verbod op aparte begraafplaatsen. Die maatregelen moeten een dam opwerpen tegen de verdere islamisering, aldus Bruner.

Sommige tegenstanders van het verbod leggen zich nog niet bij de uitslag van de referendum neer. Volgens minister van Justitie Eveline Widmer-Schlumpf (Burgerlijk-Democratische Partij) druist het in tegen het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en tegen het verdrag van de Verenigde Naties, beide bindend voor Zwitserland. Zij zei wel de gevolgen van het referendum te willen accepteren, maar volgens haar is het niet zo eenvoudig het verbod in de grondwet op te nemen. Zij benadrukte ook dat het verbod geen afwijzing is van een religieuze minderheid. De groene partij heeft al aangekondigd een rechtszaak bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg aan te spannen als het verbod in de grondwet komt.

De tegenstanders tonen zich ook bezorgd over het imago van Zwitserland in het buitenland. Politici wijzen er op dat de toekomst van het land als neutraal bemiddellaar in conflicten nu op de helling komt te staan. De werkgeversfederatie vreest voor economische gevolgen. Zwitserland voert jaarlijks voor 10 miljard euro uit naar moslimlanden, veel rijke moslims hebben bankrekeningen in het land, waar ze ook graag op vakantie komen. Zwitserland heeft zichzelf internationaal te kijk gezet, aldus tegenstanders.