HMMMMMM

Een aantal bedrijven heeft aangekondigd binnenkort alleen nog duurzame chocolade te verkopen.

En dat ligt niet aan de Groene Sint-actie, zeggen ze.

De Groene Sint kan tevreden zijn. Sinds ontwikkelingsorganisatie Oxfam/Novib twee weken geleden haar campagne om meer duurzame en eerlijk geproduceerde chocolade in de winkels te krijgen lanceerde, hebben drie bedrijven aangekondigd daar gehoor aan te geven.

Afgelopen vrijdag kondigde snoepketen Jamin aan dat het in 2012 alleen nog duurzame en eerlijke chocoladeletters zal verkopen. Op dezelfde dag meldde supermarktbedrijf Lidl dat het in 2010 chocoladeletters gaat verkopen met een Max Havelaar-keurmerk. Winkelketen HEMA laat weten nog dit jaar een keurmerk te kiezen waarmee het volgend jaar groene letters in de schappen heeft. En supermarktkoepel CBL (met ketens als Albert Heijn en Jumbo) mikt erop dat er in 2012 alleen nog duurzame chocoladeletters te koop zijn.

Kortom, de Groene Sint-campagne – dit jaar voor het derde jaar – lijkt succesvol. Alleen Aldi vindt de keurmerken die Oxfam aanprijst een ‘schijnvertoning’. „Alleen een stickertje zegt niets. Geen keurmerk betekent niet dat die chocolade niet klopt. We houden zelf in de gaten of onze producten eerlijk tot stand komen, we voeren onze eigen controle.” Hoe die controle precies in elkaar zit wil de woordvoerder niet vertellen.

Alle genoemde bedrijven scoorden slecht in het rapport ‘Eerlijk duurt het langst’ dat Oxfam bij de aftrap van de campagne uitbracht: er is bij de meeste geen enkele chocoladeletter te koop die gekeurd is op duurzaamheid of arbeidsomstandigheden bij de productie. Oxfam roept daarom internetgebruikers op te klagen bij die winkels en op de website Hyves de gevels virtueel te bekladden.

Toch zegt geen van de winkels dat hun beslissing over te stappen een direct gevolg is van de campagne. Ze waren er al eerder mee bezig. Marketing manager Leon van Poelwijk van Jamin heeft een dubbelhartig gevoel over de actie. „De indruk wordt gewekt dat alle chocolade zonder keurmerk automatisch door kinderhanden of milieuvervuilend tot stand komt, dat is niet zo.” Bij andere winkels leeft dezelfde ergernis over de campagne, die ongenuanceerd en in hun ogen overdreven negatief bericht over de chocolademarkt.

Marc Jansen van CBL zegt ‘bevreemd’ te zijn. „Het is een beetje jammer dat ze nu zijn overgestapt op de methode naming and shaming, zoals Milieudefensie of Greenpeace. Ze kunnen weten dat het al enkele jaren een onderwerp is dat onze aandacht heeft.” Volgens Jansen kost het nog jaren om genoeg boeren te certificeren in West-Afrika, waar 70 procent van de cacao verbouwd wordt, en is er daarom nog niet voldoende duurzame chocolade beschikbaar.

Volgens Harald Poelma, managing director bij Cargill, een van de grootste cacaoverwerkers ter wereld, komt dat door de kleinschalige industrie. Er zijn veel boeren, die allemaal opleiden en certificeren kost veel tijd. „ „In Ivoorkust bijvoorbeeld zijn er zo’n drie miljoen boeren met elk een paar hectare aan land.” Cargill geeft de boeren les over milieuvriendelijk werken en sociale aspecten. Ze hebben er nu zo’n 150 gehad.

Toch klopt het volgens Poelma niet dat te weinig duurzame cacao geproduceerd wordt voor de Nederlandse markt: „de vraag loopt achter bij het aanbod. Er is zelfs wel eens duurzame cacao verkocht als niet-duurzame, dus zonder keurmerk.”

De verkopers zeggen dat het aanbod te laag is, de fabrikanten zeggen dat de vraag te laag is. „Het is een vicieuze cirkel”, vertelt onderzoeker Frank Mechielsen, die voor Oxfam/Novib het rapport opstelde. „Die winkels zeggen al jaren tegen ons ‘we zijn er mee bezig’, maar wij willen duidelijke commitment. Daarom hebben we de campagne dit jaar scherper van toon gemaakt.”

Volgens commercieel directeur Jean-Marie van Logtestijn van chocoladeletterfabrikant De Baronie duurt het zo lang voordat er gecertificeerde chocoladeletters in de winkels verschijnen omdat deze chocolade bijna „een kwart duurder is” dan normale. „Bovendien worden chocoladeletters door supermarkten gebruikt als traffic generator: ze trekken publiek aan.” Geen wonder dat niemand de eerste stap wil zetten, zegt hij.

Mechielsen van Oxfam verwacht veel van marktleider op supermarktgebied Albert Heijn, dat vooralsnog weigert een duidelijke belofte te doen. „Ze bieden nu een fair trade chocoladeletter aan, maar dat zijn dan alleen de letters M, S en P. En die zijn niet in alle winkels te koop. Mijn hoop is dat ze op een gegeven moment ook hun huismerk duurzaam gaan maken, net zoals ze bij de koffie gedaan hebben.”

Als alle supermarkten en andere winkels gezamenlijk overstappen op zo’n keurmerk ontstaat er een gelijk speelveld, voorspelt hij, en kan de prijs voor duurzame chocolade in zijn geheel omlaag. „Dan moet wel de houding van de winkelketens veranderen: nu is die er vaak nog één van ‘iets goeds doen, een luxe nicheproduct verkopen’. Maar het moet core business zijn”. Tot die tijd gaat het namen en shamen door.