Het kind vertrekt

De beste ideeën liggen zozeer voor de hand dat bijna niemand erop komt. Wat een goed idee, dacht ik dan ook, toen ik op het IDFA in Amsterdam de korte omschrijving las van de documentaire The Kids Grow Up van Doug Block: een filmmaker volgt zijn bijna 17-jarige dochter in het jaar voor ze het ouderlijk huis verlaat.

Lucy Block vertrekt van de oostkust van de Verenigde Staten, waar ze bij haar ouders woont, naar een universiteit in Californië. Ze is enig kind van Doug en Marjorie, die ook nog een zoon uit een eerder huwelijk heeft. Wat betekent het afscheid voor Lucy zelf, maar vooral voor haar ouders? De gevolgen blijken voor haar ouders uiteindelijk ingrijpender te zijn dan voor Lucy.

Haar moeder belandt met suïcidale neigingen in een depressie, haar vader vraagt zich af wat het leven hem nog te bieden heeft. Als filmer kan hij zich lang achter zijn camera verbergen en is hij degene die de lastige vragen stelt. Bijvoorbeeld of er een causaal verband bestaat tussen de depressie van zijn vrouw en het vertrek van zijn dochter.

Zijn vrouw, die al eerder depressief was, weet dat nog niet zo zeker en ze speelt de vraag naar hem terug: is híj niet degene die het meest worstelt met het afscheid van Lucy?

Er is liefde en gehechtheid (attachment), houdt ze hem voor. Pure liefde is zonder egoïsme, gehechtheid claimt de ander – en dat laatste is wat ze bij haar man ziet gebeuren.

Langs een omweg komen ook andere vragen op en weer is het Marjorie die ze moet stellen. Heeft haar man na het vertrek van Lucy nog wel voldoende fiducie in hun huwelijk?

Doug lijkt te aarzelen, en even kreeg ik het gevoel dat er tussen man en vrouw meer aan de hand was dan ik als kijker mocht weten. Maar dan zegt hij toch: „Yep.”

The Kids Grow Up is een mooie, ontroerende film over een voor ouders en kinderen zeer herkenbaar thema. Alleen tegen het einde schiet Block iets te ver door in het sentiment, maar dat moeten we hem vergeven. Om mij heen werd in de tjokvolle zaal veel geslikt en gesnikt en een jonge vrouw zuchtte na afloop tegen mijn vrouw: „Dat ik daar nog allemaal doorheen moet.”

„Ik heb het al achter de rug”, zei mijn vrouw – een antwoord waar ik het mijne (en het fijne) van wilde weten.

Buiten vroeg ik haar wat zij zich nog van het vertrek van onze twee dochters herinnerde. De jongste had ze met pijn in het hart alleen moeten achterlaten op haar kamer in Utrecht.

Het vooruitzicht van zo’n eerste nacht, alleen in een vreemd huis, had mijn vrouw zwaar voor haar gevonden, ook al had ze er zelf voor gekozen. De oudste liet ze gemakkelijker los, want die ging met haar vriend samenwonen.

En jij, wilde mijn vrouw vervolgens weten. Ik ben columnist, ik verberg me achter mijn column, had ik bijna gezegd – maar ik zou er net zomin als Block mee zijn weggekomen.

Nou, vooruit dan, nu we dankzij die film toch allemaal in een openhartige bui waren gekomen: ik was niet depressief geworden, zoals die moeder van Lucy en mijn eigen moeder na het vertrek van haar zoons, maar toch had ik mijn dochters een poos sterker gemist dan ik voor mogelijk had gehouden.

Daarna hebben we het, net als de Blocks, nog uitvoerig over ons huwelijk gehad, maar gelukkig was mijn notitieboekje toen al vol.