Rihanna maakt nu duistere r&b

CD. Rihanna, Rated R.***

Ze scoorde in vier jaar tijd talloze hits, waaronder de grootste pophit van 2007 met Umbrella, en verkocht miljoenen albums. Maar Rihanna ontbeerde een eigen ‘muzikaal’ gezicht. Te vaak fungeerde ze als inwisselbaar uithangbord voor razend strak geproduceerde bal-lads en stuwende clubhits. Het was – soms heerlijke – formulepop, ingezongen door een formulepopje.

Maar het uithangbord raakte beschadigd. Letterlijk, na mishandeling door ex-vriend en r&b-zanger Chris Brown begin dit jaar. En figuurlijk in de mediastorm die volgde, waarin onder meer foto’s uitlekten van haar gehavende gelaat en van pikante poses uit de slaapkamer. Het lieftallige zangeresje dat zonder inlevingsvermogen liedjes zong over liefde en overspel – het overkoepelende thema van alle r&b – werd ruw en voor het oog van de wereld volwassen.

Op Rated R wordt letterlijk met een pistoolschot afscheid genomen van de lichte dancehallpop en vlakke r&b op haar eerdere albums. Eerste single Russian Roulette heeft een beat die pulseert als een kloppend hart en die eindigt met een schot. In de bijbehorende clip is het vrolijke meisje uit Barbados een vamp geworden, die vanuit een cel haar bewakers seksueel uitdaagt en in diverse doodsangstscenario’s op gruwelijke wijze overlijdt.

De dramatiek van de nummers op Rated R zit vaak in de realiteit erachter; de luisteraar heeft het gevoel te weten aan wie de zangeres haar boodschap richt. Bijvoorbeeld in de gedragen pianoballade Stupid In Love waarin ze letterlijk over de mishandeling door Chris Brown lijkt te zingen: „Don’t understand / blood on your hands / and still you insist / on trying to tell me lies.” Of in de zoete wraakfantasie die G4L is; een slepende elektronische en melancholische beat die naar dubstep neigt, waarin Rihanna zingt dat ze ‘gangster for life’ is: „Guns in the air / guns in the air / can’t hurt us again / when you come around here.”

In de nieuwe clip bij het nogal zeurderig gezongen, slepende elektronummer Wait Your Turn, draagt Rihanna een ooglapje en in haar cd-hoes poseert ze halfnaakt en sigaretten rokend. Zodat we allemaal doorhebben dat we niet meer hebben te maken met een brandschoon tienersterretje maar met een doorleefde rockster. In Rockstar 101 zingt ze stoer op een rustige droge beat en een gitaarriff van Slash: „I got my middlefinger up / I don’t give a fuck.”

Als popartieste kiest Rihanna nog steeds te vaak voor formulebenadering, zoals in de melancholische pathospop waar het rustig opgebouwde Cold Case Love in uitmondt en pogingen tot aanstekers-in-de-lucht-stadionrock. En een van de succesvolste zangeressen van de afgelopen jaren is nog steeds technisch zwak; het populaire effect van de robotstem lijkt in haar geval pure noodzaak. Maar er is experiment in haar producties geslopen en Rihanna legt met haar duistere r&b-variant interessant nieuw terrein bloot.