Hofnar schudt Palestijnse politiek op

Ray Hanania wil Palestijns president worden. Althans, de Amerikaans-Palestijnse komiek annex presentator wil Palestijnen en Israëliërs wakker schudden.

Wanneer de Palestijnen een nieuwe president gaan kiezen is onduidelijk. Maar de eerste kandidaat om president Mahmoud Abbas op te volgen heeft zich gemeld. Met het hem typerende publicitaire kabaal heeft de Amerikaans-Palestijnse komiek/radiopresentator/politicus Ray Hanania zich kandidaat gesteld om de nieuwe president van de Palestijnen te worden. „Ja, weet je”, knauwt Hanania door de telefoon, „ik dacht: er zijn nog niet genoeg Amerikanen die zich met het Midden-Oosten bemoeien.”

Hanania, die in zijn geboorteplaats Chicago een radiostation leidt, wisselt in zijn verhaal grappen en serieuze opmerkingen snel met elkaar af. Maar, zegt hij: „Ik heb me vol overtuiging kandidaat gesteld.”

Het gaat hem niet om de baan zelf, verduidelijkt hij aan de telefoon. „Het maakt me niet uit als ik niet win. Ik ben geen komiek geworden omdat ik zo grappig ben. Ik zag het als een manier om mijn boodschap over te brengen. Dat geldt ook voor mijn kandidatuur. Ik wil een positieve draai geven aan het verziekte politieke klimaat in de Palestijnse Gebieden. Wij, de Israëliërs, de internationale gemeenschap, niemand lijkt echt op vrede uit. Netanyahu, Abbas, het zijn bedriegers die ons een illusie voorschotelen. Ik wil mijn eigen mensen wakker schudden. Denk creatief, dan komen we vanzelf tot oplossingen. Mijn geduld is op.”

Het is dat ongeduld waardoor Ray Hanania vorige week besloot tot actie. Hij ging achter de computer zitten en kandideerde zich via columns, in het links-liberale Amerikaanse online tijdschrift The Huffington Post en de Israëlische Jerusalem Post. Ja, schreef hij. „Ik doe mee aan de presidentsverkiezingen, als die ooit gehouden worden. Nee, ik verwacht niet dat ik win.”

Hanania (1953) denkt dat zijn programma tot rumoer zal leiden. Zoals alles wat hij doet. „Ik ben een Palestijns-Amerikaanse christen, ik voel me moslim, ben getrouwd met een joodse vrouw. Ik val overal buiten. Dat irriteert mensen, want in het Midden-Oosten moet je simpel te plaatsen zijn.”

Het levert Hanania, naast veel kritiek, in Israël en de Palestijnse Gebieden ook een status in het publieke debat op die ergens tussen politiek analist en hofnar in zit. Bradley Burston, columnist van de Israëlische krant Ha’aretz, omarmde deze week alvast Hanania’s ideeën voor vrede in het Midden-Oosten. De kandidatuur van Hanania is uiteraard kansloos, schreef hij. „Maar het Hanania-Plan belichaamt het radicalisme van de échte gematigde, en het verdient meer dan alleen zijdelingse aandacht.”

Hanania stelt voor twee staten te stichten: Israël en Palestina. Als Israël dat zo graag wil, moeten de Palestijnen het joodse karakter van Israël onderschrijven. In ruil moet Israël het niet-joodse karakter van Palestina erkennen. Israël moet zich verontschuldigen voor misdaden uit het verleden, zoals de verdrijving van ruim 700.000 Palestijnen rond 1948. Palestijnen moeten ieder geweld afzweren. Jeruzalem wordt gedeeld tussen beide partijen.

Echte verzoening, zegt Hanania, kan niet plaatsvinden zonder heilige huisjes omver te schoppen. En dat wordt pijnlijk. Neem de joodse nederzettingen in bezet Oost-Jeruzalem en de bezette Westelijke Jordaanoever, waar Palestina moet komen. „Wil Israël een paar nederzettingen houden? Goed, maar dan krijgt Palestina er een even groot stuk grond in Israël voor terug.”

Hanania heeft zojuist het ‘vluchtelingen/kolonisten-programma’ uitgedacht. „Het komt hierop neer: voor iedere kolonist die in Oost-Jeruzalem of de Westelijke Jordaanoever achterblijft, mag één Palestijnse vluchteling in Israël wonen. Gelijk oversteken.” Het is, zegt Hanania, zijn heilige overtuiging dat de vluchtelingen het recht hebben terug te keren naar wat nu Israël is. „Ikzelf ben ook een vluchteling, mijn ouders zijn destijds gevlucht. Maar laten we een gebaar maken en zeggen: we geven ons recht op terugkeer uit vrije wil op.” Israël moet daarom familiehereniging aanbieden aan zo veel mogelijk vluchtelingen.

President Mahmoud Abbas heeft twee weken geleden de voor januari 2010 geplande verkiezingen uitgesteld. Zolang de rivaliserende partijen Hamas en Al-Fatah het niet eens zijn, valt er niets te kiezen voor de Palestijnen. Hanania gaat er niet op wachten, zegt hij. „Ik ga in mijn waardeloze Arabisch campagne voeren, billboards ophangen, toespraken houden. Ik zal alles doen om gekozen te worden.”