'Hij werd wakker, de dino was er nog'

Literair tijdschrift Op Ruwe Planken heeft een wedstrijd ultrakorte verhalen uitgeschreven. Vanavond wordt de winnaar bekendgemaakt.

Het verhaal moest ‘de lengte van een kop expresso’ hebben, omgerekend: zestig woorden. Dat is nog best lang voor een ultrakort verhaal. De kortste verhalen uit de wereldliteratuur zijn zes of zeven woorden lang. In de Engelstalige literatuur beschouwt men een verhaal van zes woorden, dat wordt toegeschreven aan Hemingway, als het allerkortste. Het luidt: „For sale: baby shoes, never worn”. Het is niet gepubliceerd, we kennen het alleen uit een anekdote die vertelt hoe de schrijver ooit een weddenschap aanging: hij zou een verhaal schrijven van maar enkele woorden. Dat lukte, want dit minitekstje heeft inderdaad een begin, midden en einde, het heeft personages en een conflict, en het boeit.

Maar of Hemingway dit verhaal werkelijk bedacht heeft, is nooit duidelijk geworden. De tekst is wel bijna letterlijk teruggevonden in een Amerikaanse krant uit 1945. Daarin worden in een kleine advertentie hout, een kinderstoel en „babyschoentjes, nooit gedragen, maat 2” aangeboden.

In de Spaanstalige wereld geldt een verhaal van zeven woorden als het kortste. Het werd in 1959 door de Guatemalteeks-Mexicaanse schrijver Augusto Monterroso gepubliceerd in een verhalenbundel. Vrij vertaald: „Toen hij wakker werd, was de dinosaurus er nog steeds.” In het Spaans: „Cuando despertó, el dinosaurio todavía estaba allí”.

In het origineel wordt het onderwerp niet expliciet vermeld – dat hoeft ook niet in het Spaans. We weten dus niet of degene die hier wakker wordt een ‘hij’ is of een ‘zij’. Het kan ook een dier zijn.

Het verhaal speelt met droom en werkelijkheid – een bekend motief in de Latijns-Amerikaanse literatuur. Je kunt het lezen, als een horrorverhaal of als een politieke allegorie: een politicus die al heel lang aan de macht is en niet wil vertrekken, wordt in Latijns-Amerika soms een ‘dinosaurus’ genoemd.

Monterroso heeft altijd geweigerd om het verhaal toe te lichten. „Als ik het zou uitleggen, zou ik het kapotmaken”, zei hij. In de Spaanstalige wereld is het verhaal heel beroemd geworden, veel beroemder dan de rest van Monterroso’s oeuvre, dat er toch ook mag zijn. Daar heeft de schrijver zich wel eens over beklaagd. „De dinosaurus heeft me meer schade berokkend dan goed gedaan”, vond hij.

Er is bijvoorbeeld een dik en tamelijk langdradig boek over dit zeven-woorden-verhaal verschenen, met daarin hoogdravende essays van verschillende literatuurwetenschappers. Misschien hoopte Monterroso wel eens dat hij op een dag wakker zou worden en dat het ultrakorte verhaal dan uit zijn leven zou zijn verdwenen.

Er zijn pogingen ondernomen om nog kortere verhalen te schrijven, maar die overtuigen niet. Blijkbaar ligt de grens bij zes à zeven woorden.

In 2006 vroeg het tijdschrift Wired aan een aantal bekende schrijvers om zich „net als Hemingway” aan een verhaal van zes woorden te wagen. Dat leverde zinnetjes op als: „Verbaasd las hij zijn eigen necrologie” en „Kirby had nooit eerder tenen gegeten”. De sf-schrijver David Brin kwam met: „Dinosaurs return. Want their oil back” – wat mogelijk een verwijzing is naar het onovertroffen ultrakorte verhaal van Monterroso.