Zeepbellen in Dubai

Het sprookje wordt even opgeschort. De golfstaat Dubai maakte woensdag bekend dat Dubai World, zijn grootste overheidsbedrijf, de betalingen op zijn schulden een half jaar uitstelt. De schok is groot. De totale schulden bedragen naar verluidt rond 80 miljard dollar (54 miljard euro). Zelfs in het huidige tijdperk van financiële crisis is dat een tot de verbeelding sprekend bedrag. Nakheel, de projectontwikkelaar die onder Dubai World valt, blijkt een lening van 4 miljard dollar volgende maand niet te kunnen aflossen.

Dubai werd tot voor kort gezien als een succesverhaal van economische transitie. Als deel van de Verenigde Arabische Emiraten had het, anders dan zijn tegenpool Abu Dhabi, last van sterk teruglopende inkomsten uit olie. Het alternatief was de bestaande rijkdommen aan te wenden voor het uitbouwen van Dubais traditionele rol als handelscentrum tot de belangrijkste financiële en commerciële as van de regio. Zo moest, met een ongekende explosie van bouwactiviteiten, de voorspoed voor de lange termijn worden veiliggesteld.

Dubai trok zich aan de eigen haren uit het zand. Die status van wonderstad dreigt Dubai nu te moeten inruilen voor de reputatie van stad met de grootste vastgoedzeepbellen in de recente geschiedenis. De torenhoog gestegen prijzen van woningen en kantoren zijn intussen al met de helft gedaald.

Dubai kan niet worden afgedaan als een lokaal probleem. Allereerst zijn er de leningen die Abu Dhabi heeft verstrekt. Alleen al de noodkredieten van dit jaar bedragen 15 miljard dollar. Ze kunnen bovendien invloed hebben op het machtsevenwicht in de Emiraten. Daarnaast is Dubai een voorbeeld van de grenzen van de maakbaarheid van de kapitalistische samenleving: grootschalige vastgoedontwikkeling zonder economisch fundament is levensgevaarlijk. Dat is een les die met name Aziatische landen zich zouden moeten aantrekken.

Belangrijk voor het Westen zijn de mogelijke gevolgen van Dubais problemen voor Europa en de Verenigde Staten. De financiële markten zijn te verweven om te veronderstellen dat de pijn plaatselijk zal blijven. Toen het nieuws uit Dubai bekend werd, kreeg de staatsschuld van Griekenland een harde tik op de beurzen. De premisse van de wereldwijde reddingsoperatie voor de financiële crisis in de afgelopen anderhalf jaar is dat staatsschuld onaantastbaar en veilig is, en voor zowel de hulpbehoevende banken als voor beleggers de laatste zekerheid betekent. Zo simpel is het dus niet.

Dubai zal zelf niet bankroet gaan. Maar de surseance kan het gevoel van zekerheid rond staatsschulden wel degelijk aantasten. Dat Dubai World een aparte onderneming is die losstaat van het emiraat is geen argument. Firma en staat zijn daarvoor te verweven. Dat de implosie van Dubai weinig te maken heeft met de financiële crisis zelf is eveneens geen argument. De overdaad en economische decadentie, veroorzaakt door het goedkope geld in het begin van deze eeuw, hebben mondiale effecten gehad. De klap die volgde, zo onderstreept Dubai, echoot na in alle hoeken van de wereld.