Reacties

Zelfkwelling

De vernedering van Philip Roth deed mij denken aan Zomertijd van J.M. Coetzee. In beider boeken een schouw van ijdele zelfkwelling! Rare jongens, die Romeinen... maar voor de lezer een (merkwaardig) genot.

Ivo Kievenaar

Geen bejaardenseks a.u.b.

Hoewel Philip Roth kan schrijven als de beste, de seksscènes van hem belief ik niet, niet meer bedoel ik. Dat er geile ouwe mannen bestaan weet ik heus wel, ik noem een Silvio Berlusconi, maar om daar nou over te lezen. [...] Seks, het heeft zo zijn beperkingen. De mooiste zin die ik ken vatte alles mooi samen. In Ask the Dust laat schrijver John Fante de vrouw van de hoofdfiguur Arturo aan de kracht van zijn liefdesspel afmeten hoeveel hij tijdens het biljarten verloren heeft. Net daarvoor beleeft het echtpaar hun gezamenlijke orgasme. (Boek even kwijt): ‘Het nagejaagde genot explodeerde als een zon tussen hen in’. Waarom zo plastisch als het poëtisch kan, nietwaar.

Victor Crebolder

Dienstwillig

De vertaling van de titel van het boek zet je voor het lezen al op het verkeerde been. ‘Uw dienstwillige dienaar’ zou misschien beter recht doen aan de boodschap dan vernedering. Want vernedering is het niet. Simon wordt niet vernederd, hij laat zich vernederen door zijn eigen gevoel. Dienstwillig aan publiek en minnares wel. [...] Na het lezen kon ik mij niet aan de indruk onttrekken dat de twee delen van het boek slechts zijn samengevoegd ten behoeve van de druk te publiceren. Het is het relaas van een man en een vrouw die een relatie aangaan met als uitgangspunt elkaar te gebruiken. Hij om zichzelf te bewijzen en een vrouw te creëren naar zijn smaak, zij om te ervaren of een heteroseksuele relatie haar ook kan bevredigen en om zich te bevrijden uit een seksuele sleur.

De beschreven scènes zijn realistisch maar niet pornografisch, typisch Roth. Zij kiest daarvoor, hij is blij met de afleiding en het jeugdige gevoel dat een nieuwe relatie met zich meebrengt. Van angst om niet te kunnen presteren is hier niets te merken.

Bij dit leeftijdsverschil en op die leeftijd heeft een dergelijke relatie geen toekomst. Zij weet dat vanaf het begin, het is voor haar slechts een fase in haar leven. Hij is bang om haar op zijn leeftijd te verliezen en probeert haar te binden met steeds extremere spelletjes en zelfs met een kind. De angst om haar te verliezen aan een toekomst die de zijne niet kan zijn.

Walter

Theekopje

Wat is vernederender dan uit te vinden dat je fictief bent, zonder in staat te zijn je eigen stempel te zetten op je eigen fictie? Dat je niet meer bij machte bent nog langer te geloven in de fictie van je eigen fictie? Dat je alleen de ficties van anderen kunt verbeelden en erachter komt dat zelfs die verbeelding fictief was, een illusie, in lucht opgegaan?

Al op de toneelschool had Simon Axler, de hoofdpersoon in The Humbling, het nieuwste boek van Philip Roth, moeite met scènes waarin hij moest doen alsof hij een theekopje vasthield. Er was geen theekopje. Lastig. Nu is hijzelf het theekopje. Hij is er niet. In zijn non-bestaan heeft niets een goede reden. Simon heeft meer dan veertig jaar op de planken gestaan, enkele films gemaakt, is een beroemd en gewaardeerd acteur en dan gaat het mis. Hij levert de ene wanprestatie na de andere, wordt steeds banger het toneel op te gaan, het publiek wendt zich van hem af. Dit is de finale, de finale van het stuk dat zijn leven is en dat hij zelf niet weet te schrijven. Hij is een tot mislukken gedoemd schrijver en hij weet het. Hij heeft die rol gespeeld, in Tsjechovs De Meeuw bijvoorbeeld, de rol van Konstantin Trepljov, de jongen die zich ombrengt aan het einde van het vierde en laatste bedrijf. Simon heeft er slechts drie bedrijven voor nodig. [...] Dat Simon wanhopig wordt en op zoek gaat naar een toneelstuk waar hij nog wel in past, dat hij daarvoor bij Tsjechov uitkomt, en ook uitkomt bij de zelfmoord die erbij hoort, ik kan ermee leven, hoe paradoxaal het ook is. Voor Simon is het de ultieme nederlaag, de nederlaag aller nederlagen, gesymboliseerd door de acht laatste woorden waarmee Tsjechov het leven van Konstantin beëindigt. Die Simon op een papiertje schrijft, dat gevonden wordt naast z’n lijk. ‘The Last Act’ heet het laatste hoofdstuk. Precies. Geen daad, een bedrijf. Een buitengewoon verontrustend boek. Het klopt, zoals vrijwel altijd bij Roth. Begin eraan en het verhaal wordt dringend noodzakelijk: urgent.

Ton Korver

Hogepriester

Natuurlijk heb ik De Vernedering verslonden. Ik ben nu eenmaal een liefhebber van het werk van Philip Roth. Zeker het werk van zijn laatste jaren heeft mij diep geroerd. Met verbazing heb ik de recensie van Pieter Steinz gelezen. Hij moet ook de hand van de meester erkennen, maar stoort zich aan de seksscènes. Merkwaardig. Als er iemand is die de passie op latere leeftijd weet te beschrijven is Roth het wel. Ik dank Roth, dat hij de gevoelens, die op latere leeftijd dood moeten zijn, zo ongeëvenaard weet te beschrijven. Hij is de hogepriester, die met Het stervend dier mijn ziel heeft geraakt.

Jaap Brienen