Merkel loopt averij op door Afghanistan

Met het ontslag van twee topfunctionarissen bij Defensie werd de Duitse crisis rond Afghanistan snel aangepakt. Maar de druk op minister Jung om af te treden neemt toe.

Bondskanselier Angela Merkels nieuwe regering heeft averij opgelopen door de Duitse militaire missie in Afghanistan. Dankzij kordaat optreden van Merkels minister van Defensie, Karl-Theodor zu Guttenberg, is de schade nu nog te overzien. Maar dat kan veranderen als ze de brekebeen in haar kabinet niet langer uit de wind kan houden: Franz Josef Jung, de bewindsman die mogelijk de Duitse Bondsdag verkeerd informeerde.

Voorlopig blijft Jung aan als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Gisteren werd hij in het Duitse parlement indringend geconfronteerd met zijn verleden als minister van Defensie. Bij een door Duitse militairen verordonneerde luchtaanval op Talibaanstrijders in Afghanistan kwamen in september werden zeker 142 mensen gedood of gewond. Jung beweerde dagenlang, voor de media en later in het parlement, dat er geen burgerslachtoffers te betreuren waren. Maar de krant Bild onthulde dat zijn departement al op de dag van de aanval van het tegendeel op de hoogte is gebracht.

Dat nieuws ontketende gisteren een storm van verontwaardiging in de Bondsdag. Jungs opvolger Zu Guttenberg – de ster van de Duitse politiek – maakte ’s ochtends ten overstaan van de parlementariërs bekend dat twee topfunctionarissen van het ministerie van Defensie wegens ontoereikende informatiepolitiek hun functie moeten neerleggen: de hoogste Duitse militair, inspecteur-generaal Wolfgang Schneiderhan, en de hoogste ambtenaar van het departement, staatssecretaris Peter Wichert. Een ongebruikelijke en ingrijpende maatregel.

Het kan zijn dat zij het bericht over de burgerslachtoffers voor Jung verborgen hielden; het kan ook zijn dat Jung op de hoogte was. Dat laatste ontkende hij gisteravond. Met overslaande stem en zijn woorden van kaartjes voorlezend zei Jung „geen concrete kennis” van het bewuste bericht te hebben.

De Duitse militaire aanwezigheid in Afghanistan is een politiek mijnenveld. Het merendeel van de Duitsers is er tegen. De aanval van 4 september, de grootste onder Duits commando sinds de Tweede Wereldoorlog, veroorzaakte veel maatschappelijke beroering.

Het mandaat voor de 4.500 Duitse militairen moet volgende maand met een jaar worden verlengd. Voor de oppositie in de Bondsdag is het nu scoren voor open doel. De kans op een parlementair onderzoek naar de gebeurtenissen is aanzienlijk. Jung is aangeschoten wild – en met hem Angela Merkel. Ze laat haar hondstrouwe minister nog niet vallen, maar Jungs positie in het kabinet is onzeker geworden. De roep om zijn aftreden klinkt steeds luider.

De man die voorlopig het beste wegkomt met de politieke gevolgen is Zu Guttenberg (38). Hij is nog maar enkele weken in functie, is daadkrachtig en slaat een andere toon aan dan z’n voorganger. In Afghanistan heersen volgens hem „oorlogsachtige” toestanden. Jung heeft dat nooit zo gezegd. Zu Guttenberg is loyaal aan de militairen. Vorige week werd hij door hen als een filmster in Afghanistan ontvangen.

Met zijn personele ingreep houdt hij grote schoonmaak. De bezem gaat door het stoffige Defensie – waar generaals en hoge ambtenaren naar de zin van de jonge bewindsman kennelijk te veel macht hebben gekregen.